چرا با اینکه پیامبر (ص) فرمود نماز بدون قرائت (سوره مبارکه حمد) نماز نیست، ولی قرائت جزء ارکان نماز نيست؟
چرا با اینکه پیامبر (ص) فرمود نماز بدون قرائت (سوره مبارکه حمد) نماز نیست، ولی قرائت جزء ارکان نماز نيست؟
پرسش
پاسخ
اجزاء و شرایط نماز تعبّدی و توقیفی است. به این معنا که تعیین اینکه چه چیزهایی در نماز باید وجود داشته باشد و کدام امور نباید باشد تنها در اختیار شارع مقدس است. فقهاء براساس ویژگیهایی که برای اجزاء نماز در روایات بیان گردیده است، اجزاء را به رکن و غیر رکن تقسیم کرده اند، و این تقسیم بندی تنها با در نظر داشت این مطلب صورت گرفته است که اگر جزئی به گونه ای باشد که ترک آن چه عمدی و چه سهوی موجب بطلان و وجوب اعاده نماز گردد، آن را رکن نامیده اند، و اگر جزئی ترک عمدی اش موجب بطلان نماز نگردد، جزء غیر رکن نامیده اند.
در روايتي از امام صادق ـ عليه السلام ـ به اين مطلب اشاره شد: «لا تعاد الصلوة الا من خمسة الطهور و الوقت و القبله و الرکوع و السجود ثم قال ـ عليه السلام ـ القرائة و التشهد سنة و التکبير سنة و لا تنقض السنة الفريضة؛ نماز اعاده نمي گردد مگر از پنج چيز طهارت، وقت، قبله، رکوع، سجود. سپس فرموده: قرائت به دستور پيغمبر است، تشهد به دستور پيامبر است، و تکبير سنت است و سنت پيامبر فريضه را در هم نشکند».[1] در این حدیث شریف بخشی از اجزاء (رکوع و سجود) و بخشی از شرایط ( قبله، وقت، طهارت) واجد خصوصیت رکنیت دانسته شده است، که برای بحث ما فقط سجود و رکوع مهم است. بقیه اجزاء رکنی نیز از روایات دیگر استفاده شده است، همانگونه که قرائت ( که قرائت فاتحة الکتاب نیز جزئی از آن است) موجب اعاده نماز نمی شود.
آیت الله مکارم شیرازی می گوید:
«ارکان نماز اجزاي اساسي آن به شمار مي آيد و چنان چه يکي از آنها به جا آورده نشود و يا اضافه شود هر چند بر اثر فراموشي هم باشد نماز باطل است. واجبات ديگر گرچه انجام آنها لازم است ولي چنانچه از روي فراموشي کم يا زياد شود نماز باطل نيست ولي اگر عمداً ترک شود يا زياد شود نماز باطل است».[2]
با توجه به آنچه که گفته شد روشن می گردد که فاتحة الکتاب علی رغم اینکه بسیار مهم است و اگر کسی آن را عمداً ترک کند نمازش باطل است، جزء ارکان نیست؛ یعنی اگر سهواً آورده نشود موجب اعاده نمی گردد.
نتيجه اینکه
1. قرائت سوره حمد در نماز از سنت رسول خدا است. و اهمیت آن به حدّی است که اگر کسی عمداً ترکش کند نمازش باطل است. و شاید معنای جمله منقول از پیامبر ص که فرمود:« نماز بدون فاتحة الکتاب نماز نیست» نیز همین باشد که اگر عمداً نخواند نماز نیست.2. پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ سوره حمد را جزء ارکان نماز قرار نداده است و دليلي هم براي آن ذکر نکرده است.
3. ما موظف هستيم که بر طبق سنت و سيره پيامبر و ائمه معصومين ـ عليهم السلام ـ عمل کنيم. يعني حمد را جزء ارکان نماز قرار ندهيم.
4. با توجه به اين که ما احکام فراواني داريم که علت و فلسفه آنها ذکر نشده است که از جمله آنها همين پرسش فوق است.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ سر الصلوة، امام خميني.
2ـ پرتوي از اسرار نماز، محسن قرائتي.
3ـ اسرار الصلوة، حاج ميرزا جواد ملکي تبريزي.
4ـ فلسفه و اسرار احکام، محمد وحيدي (ضمائم احکام 2).
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 26 امرداد 01
- بازدید
- ۵۹
چرا با اینکه پیامبر (ص) فرمود نماز بدون قرائت (سوره مبارکه حمد) نماز نیست، ولی قرائت جزء ارکان نماز نيست؟
- نشان کردن
پرسش
چرا با اینکه پیامبر (ص) فرمود نماز بدون قرائت (سوره مبارکه حمد) نماز نیست، ولی قرائت جزء ارکان نماز نيست؟
پاسخ
اجزاء و شرایط نماز تعبّدی و توقیفی است. به این معنا که تعیین اینکه چه چیزهایی در نماز باید وجود داشته باشد و کدام امور نباید باشد تنها در اختیار شارع مقدس است. فقهاء براساس ویژگیهایی که برای اجزاء نماز در روایات بیان گردیده است، اجزاء را به رکن و غیر رکن تقسیم کرده اند، و این تقسیم بندی تنها با در نظر داشت این مطلب صورت گرفته است که اگر جزئی به گونه ای باشد که ترک آن چه عمدی و چه سهوی موجب بطلان و وجوب اعاده نماز گردد، آن را رکن نامیده اند، و اگر جزئی ترک عمدی اش موجب بطلان نماز نگردد، جزء غیر رکن نامیده اند.
در روايتي از امام صادق ـ عليه السلام ـ به اين مطلب اشاره شد: «لا تعاد الصلوة الا من خمسة الطهور و الوقت و القبله و الرکوع و السجود ثم قال ـ عليه السلام ـ القرائة و التشهد سنة و التکبير سنة و لا تنقض السنة الفريضة؛ نماز اعاده نمي گردد مگر از پنج چيز طهارت، وقت، قبله، رکوع، سجود. سپس فرموده: قرائت به دستور پيغمبر است، تشهد به دستور پيامبر است، و تکبير سنت است و سنت پيامبر فريضه را در هم نشکند».[1] در این حدیث شریف بخشی از اجزاء (رکوع و سجود) و بخشی از شرایط ( قبله، وقت، طهارت) واجد خصوصیت رکنیت دانسته شده است، که برای بحث ما فقط سجود و رکوع مهم است. بقیه اجزاء رکنی نیز از روایات دیگر استفاده شده است، همانگونه که قرائت ( که قرائت فاتحة الکتاب نیز جزئی از آن است) موجب اعاده نماز نمی شود.
آیت الله مکارم شیرازی می گوید:
«ارکان نماز اجزاي اساسي آن به شمار مي آيد و چنان چه يکي از آنها به جا آورده نشود و يا اضافه شود هر چند بر اثر فراموشي هم باشد نماز باطل است. واجبات ديگر گرچه انجام آنها لازم است ولي چنانچه از روي فراموشي کم يا زياد شود نماز باطل نيست ولي اگر عمداً ترک شود يا زياد شود نماز باطل است».[2]
با توجه به آنچه که گفته شد روشن می گردد که فاتحة الکتاب علی رغم اینکه بسیار مهم است و اگر کسی آن را عمداً ترک کند نمازش باطل است، جزء ارکان نیست؛ یعنی اگر سهواً آورده نشود موجب اعاده نمی گردد.
نتيجه اینکه
1. قرائت سوره حمد در نماز از سنت رسول خدا است. و اهمیت آن به حدّی است که اگر کسی عمداً ترکش کند نمازش باطل است. و شاید معنای جمله منقول از پیامبر ص که فرمود:« نماز بدون فاتحة الکتاب نماز نیست» نیز همین باشد که اگر عمداً نخواند نماز نیست.2. پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ سوره حمد را جزء ارکان نماز قرار نداده است و دليلي هم براي آن ذکر نکرده است.
3. ما موظف هستيم که بر طبق سنت و سيره پيامبر و ائمه معصومين ـ عليهم السلام ـ عمل کنيم. يعني حمد را جزء ارکان نماز قرار ندهيم.
4. با توجه به اين که ما احکام فراواني داريم که علت و فلسفه آنها ذکر نشده است که از جمله آنها همين پرسش فوق است.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ سر الصلوة، امام خميني.
2ـ پرتوي از اسرار نماز، محسن قرائتي.
3ـ اسرار الصلوة، حاج ميرزا جواد ملکي تبريزي.
4ـ فلسفه و اسرار احکام، محمد وحيدي (ضمائم احکام 2).
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 26 امرداد 01
- بازدید
- ۵۹
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.