سئوال اين بود که چرا ما در رکوع ذکر عظيم و در سجده ذکر اعلي را بر زبان مي آوريم مگر اين دو در حالات نماز با هم متفاوت هستند؟
چرا ما در رکوع ذکر عظيم و در سجده ذکر اعلي را بر زبان مي آوريم مگر اين دو در حالات نماز با هم متفاوت هستند؟
پرسش
پاسخ
این نکته را باید به خاطر داشت که هر يک از احکام شرعي که خدا قرار داده است، طبق مصلحت بوده و بدون دليل تشريع نشده و فلسفه و حکمتي دارد، ولي فهم دقيق و همه جانبه اين مصالح از توان آدمي خارج است، چرا که عقل آدمي محدود بوده و قدرت احاطه به تمامي جوانب امور را ندارد و فلسفه و حکمت بيشتر احکام و مقرارت براي ما مشخص نيست گرچه، این واقعیت در عبادیات که تعبّدی محض هستند نمود بیشتر پیدا می کند زیرا عمده هدف از آنها سنجش و ارتقاء ميزان تعبد و اخلاص بندگان و وسيله اي براي تهذيب و تزکيه نفس و تقرب به خداست.
نماز و اصل وجوب آن هم در همین قاعده داخل است
بنده مطيع و متعبد کسي است که فرمان بر باشد، خواه حکمت و دليل آن را بفهمد و بداند يا نداند زيرا معتقد است حق تعالي مولاي بي نياز مطلق است؛ و حضرت علي ـ عليه السلام ـ مي فرمايد: الهي کفي بي عزّاً ان اکون لک عبدا.[1]
الهي همين عزت و افتخار مرا بس که فقط عبد تو باشم.
در مورد ذکر عظيم در رکوع و اعلي در سجده نيز دليل خاصي از جانب حضرات معصومین (ع) وارد نشده است، ما نیز به تأسی از فرموده پیامبر (ص) که فرمود:: «صلوا کما رايتموني أصلي؛ همان گونه که من نماز مي خوانم شما نيز نماز بخوانيد».[2] این دو ذکر را با توجه و التفات به معنایی که دارند بر زبان می آوریم.
امّا این احتمال وجود دارد که تفاوت این دو ذکر به دلیل تفاوت دو حالت نماز گزار باشد، نماز گزار به هنگام رکوع در برابر خالق یکتا و توانا تعظیم می کند، لذا مناسب آنست که ذکری که نشانگر تعظیم باشد بر زبان آورد. در حالیکه در حال سجود انسان بر زمین می افتد و با لاترین موضوع بدنش را بر خاک می مالد. از این رو مناسب آنست که ذکری بر زبان آورد که مناسب پستی خودش و بلند مرتبگی حضرت حق باشد. زیرا می دانیم که کلمه « عظیم» با تعظیم و کلمه « اعلی» با بلند مرتبگی تناسب دارد.
آيت الله خامنه اي درباره رکوع نوشته اند: رکوع نمايشگر و نمودار خضوع انسان است در برابر قدرتي که او را فراتر از خود مي داند و مسلمان چون خدا را برترين قدرت ها مي داد، در برابر او رکوع مي کند، و در همان حال که تن خود را در برابر خدا به حالتي خاضعانه در آورده است، زبان را نيز به حمد و ستايش و بيان عظمت او مي کشايد.[3] وی در مورد رکوع نیز می گوید: نماز گزار، اين حدّ نصاب تواضع را شايسته خدا مي داند، زيرا کرنش در برابر نيکي و زيبايي مطلق است و آن را در برابر هر کس يا هر چيز غير خدا، حرام و ناروا مي شمارد، زيرا گوهر انسانيت ـ که ارزنده ترين متاع بازار هستي است ـ با اين کار فرو مي شکند و انسان خوار و پست مي گردد و در همان حال که سر بر خاک نهاده و خود را غرق در عظمت خدا مي بيند، زبانش نيز با اين حالت هماهنگي مي کند و با ذکري که مي گويد در حقيقت عمل خويش را تفسير مي کند.[4]
بر اساس برخی روایات رکوع نشانه ادب و سجود نشانه قرب به خداست و انسان تا ادب را خوب انجام ندهد، آماده قرب و نزديکي به خداوند متعال نخواهد شد چنانکه در روايات آمده است: رکوع نشانه ادب است و سجود نشانه قرب به خدا و تا ادب را انجام ندهيد آماده قرب نمي شويد.[5]
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ آداب نماز، امام خميني (ره).
2ـ اسرار الصلوة، ميرزا جواد ملکي تبريزي.
[1]. قمي، شيخ عباس، مفاتيح الجنان، پايان باب اول، قبل از شروع اعمال ماه رجب.
[2]. مجلسي، محمد باقر، بحارالأنوار، بيروت، ج82، ص279.
[3]. کارگر، رحيم، وصال دوست ـ نماز در سيره و گفتار امام رضا(ع)، نشر واريان، 1387ش، ص175، به نقل از ژرفاي نماز، حضرت آيت الله خامنه اي.
[4]. همان، ص180، به نقل از ژرفاي نماز، سید علی خامنه اي، ص5.
[5]. بحارالأنوار، همان، ج85، ص10.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 26 امرداد 01
- بازدید
- ۵۵
چرا ما در رکوع ذکر عظيم و در سجده ذکر اعلي را بر زبان مي آوريم مگر اين دو در حالات نماز با هم متفاوت هستند؟
- نشان کردن
پرسش
سئوال اين بود که چرا ما در رکوع ذکر عظيم و در سجده ذکر اعلي را بر زبان مي آوريم مگر اين دو در حالات نماز با هم متفاوت هستند؟
پاسخ
این نکته را باید به خاطر داشت که هر يک از احکام شرعي که خدا قرار داده است، طبق مصلحت بوده و بدون دليل تشريع نشده و فلسفه و حکمتي دارد، ولي فهم دقيق و همه جانبه اين مصالح از توان آدمي خارج است، چرا که عقل آدمي محدود بوده و قدرت احاطه به تمامي جوانب امور را ندارد و فلسفه و حکمت بيشتر احکام و مقرارت براي ما مشخص نيست گرچه، این واقعیت در عبادیات که تعبّدی محض هستند نمود بیشتر پیدا می کند زیرا عمده هدف از آنها سنجش و ارتقاء ميزان تعبد و اخلاص بندگان و وسيله اي براي تهذيب و تزکيه نفس و تقرب به خداست.
نماز و اصل وجوب آن هم در همین قاعده داخل است
بنده مطيع و متعبد کسي است که فرمان بر باشد، خواه حکمت و دليل آن را بفهمد و بداند يا نداند زيرا معتقد است حق تعالي مولاي بي نياز مطلق است؛ و حضرت علي ـ عليه السلام ـ مي فرمايد: الهي کفي بي عزّاً ان اکون لک عبدا.[1]
الهي همين عزت و افتخار مرا بس که فقط عبد تو باشم.
در مورد ذکر عظيم در رکوع و اعلي در سجده نيز دليل خاصي از جانب حضرات معصومین (ع) وارد نشده است، ما نیز به تأسی از فرموده پیامبر (ص) که فرمود:: «صلوا کما رايتموني أصلي؛ همان گونه که من نماز مي خوانم شما نيز نماز بخوانيد».[2] این دو ذکر را با توجه و التفات به معنایی که دارند بر زبان می آوریم.
امّا این احتمال وجود دارد که تفاوت این دو ذکر به دلیل تفاوت دو حالت نماز گزار باشد، نماز گزار به هنگام رکوع در برابر خالق یکتا و توانا تعظیم می کند، لذا مناسب آنست که ذکری که نشانگر تعظیم باشد بر زبان آورد. در حالیکه در حال سجود انسان بر زمین می افتد و با لاترین موضوع بدنش را بر خاک می مالد. از این رو مناسب آنست که ذکری بر زبان آورد که مناسب پستی خودش و بلند مرتبگی حضرت حق باشد. زیرا می دانیم که کلمه « عظیم» با تعظیم و کلمه « اعلی» با بلند مرتبگی تناسب دارد.
آيت الله خامنه اي درباره رکوع نوشته اند: رکوع نمايشگر و نمودار خضوع انسان است در برابر قدرتي که او را فراتر از خود مي داند و مسلمان چون خدا را برترين قدرت ها مي داد، در برابر او رکوع مي کند، و در همان حال که تن خود را در برابر خدا به حالتي خاضعانه در آورده است، زبان را نيز به حمد و ستايش و بيان عظمت او مي کشايد.[3] وی در مورد رکوع نیز می گوید: نماز گزار، اين حدّ نصاب تواضع را شايسته خدا مي داند، زيرا کرنش در برابر نيکي و زيبايي مطلق است و آن را در برابر هر کس يا هر چيز غير خدا، حرام و ناروا مي شمارد، زيرا گوهر انسانيت ـ که ارزنده ترين متاع بازار هستي است ـ با اين کار فرو مي شکند و انسان خوار و پست مي گردد و در همان حال که سر بر خاک نهاده و خود را غرق در عظمت خدا مي بيند، زبانش نيز با اين حالت هماهنگي مي کند و با ذکري که مي گويد در حقيقت عمل خويش را تفسير مي کند.[4]
بر اساس برخی روایات رکوع نشانه ادب و سجود نشانه قرب به خداست و انسان تا ادب را خوب انجام ندهد، آماده قرب و نزديکي به خداوند متعال نخواهد شد چنانکه در روايات آمده است: رکوع نشانه ادب است و سجود نشانه قرب به خدا و تا ادب را انجام ندهيد آماده قرب نمي شويد.[5]
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ آداب نماز، امام خميني (ره).
2ـ اسرار الصلوة، ميرزا جواد ملکي تبريزي.
[1]. قمي، شيخ عباس، مفاتيح الجنان، پايان باب اول، قبل از شروع اعمال ماه رجب.
[2]. مجلسي، محمد باقر، بحارالأنوار، بيروت، ج82، ص279.
[3]. کارگر، رحيم، وصال دوست ـ نماز در سيره و گفتار امام رضا(ع)، نشر واريان، 1387ش، ص175، به نقل از ژرفاي نماز، حضرت آيت الله خامنه اي.
[4]. همان، ص180، به نقل از ژرفاي نماز، سید علی خامنه اي، ص5.
[5]. بحارالأنوار، همان، ج85، ص10.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 26 امرداد 01
- بازدید
- ۵۵
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.