چرا با آن که کعبه را حضرت ابراهيم و حضرت اسماعيل ـ عليهم السلام ـ ساختند ولي پيروان حضرت محمد ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ يعني ما مسلمانان به سمت کعبه نماز مي خوانيم؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

چرا با آن که کعبه را حضرت ابراهيم و حضرت اسماعيل ـ عليهم السلام ـ ساختند ولي پيروان حضرت محمد ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ يعني ما مسلمانان به سمت کعبه نماز مي خوانيم؟

 
پاسخ کارشناسی

پاسخ

در جواب به اين سئوال، پيش از همه تذکر يک نکته ضروري است و آن اين است که، ساختن کعبه امري شخصي نبوده است و ابراهيم ـ عليه السلام ـ مثلا آن را براي خودش يا پيروانش نساخته است که حالا بگوئيم چرا ما بايد، سمت کعبه نماز بخوانيم. بلکه از ساخت کعبه، اهداف کلي مدّ نظر بوده است که در ذيل به برخي از آنها اشاره مي شود.

1. کعبه را خداوند وسيله اي براي هدايت مردم قرار داده است. بنابراين خداوند اراده فرموده است که با کعبه، مردم را به راه خود هدايت کند. همان گونه که فرمود:

«إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَکةَ مُبَارَکا وَهُدًى لِّلْعَالَمِينَ[1]» اول خانه اي که براي مکان عبادت خلق بنا شده همان خانه مکه است که در آن برکت و هدايت براي عالمين است.

علامه طباطبائي (ره) در ذيل آيه فوق مي فرمايند: کلمه بيت معنايش معلوم است و مراد از وضع بيت براي مردم، ساختن و معين کردن آن براي عبادت مردم است. براي اينکه مردم آن را وسيله اي قرار دهند براي پرستش خداي سبحان و از دور و نزديک به همين منظور به طرف آن روانه شوند و يا به طرف آن عبادت کنند و آثاري ديگر بر آن مترتب سازند.[2]

2. هم چنين از آيه فوق روشن مي شود کعبه، اولين خانه اي است که خداوند براي پرستش و عبادت خود قرار داده است علامه طباطبايي (ره) مي فرمايند:

مغز عبادت و روح آن همان حالات دروني است که براي مقام تمثل آن حالات نيز طرحي ريخته و آن اين است که کعبه را قبله قرار داده و دستور داد که تمامي افراد در حال نماز که هيچ مسلماني در هيچ نقطه از روي زمين نمي تواند آن را ترک کند رو به طرف آن بايستد. و نيز از ايستادن رو به قبله و پشت کردن در احوالي نهي فرمود و در احوالي ديگر آن را نيکو شمرده است و به اين وسيله قلب ها را با توجه به سوي خدا کنترل نموده تا در خلوت و جلوتش، در قيام و قعودش، خواب و بيداريش، در عبادت و مراسمش... پروردگار خود را فراموش نکند. اين است فائده تشريع قبله از نظر فردي.[3]

«آنچه از آيات مختلف قرآن و احاديث و  متون تاریخی اسلامي به خوبي استفاده مي شود آن است که خانه کعبه پيش از ابراهيم حتي از زمان آدم بر پا شده بود در آيه 37 سوره ابراهيم از قول اين پيامبر بزرگ مي خوانيم: «ربنا اني اسکنت من ذريتي بواد غير ذي زرع عند بيتک المحرم» پروردگارا بعضي از فرزندانم را در اين سرزمين خشک و سوزان در کنار خانه تو سکونت دادم. اين آيه گواهي مي دهد موقعي که ابراهيم با فرزند شيرخوارش اسماعيل و همسرش به سرزمين مکه آمدند اثري از خانه کعبه وجود داشته است،

مسلم است که پرستش خداوند و ساختن مرکز عبادت از زمان ابراهيم آغاز نگرديده بلکه قبلا و حتي از زمان آدم بوده است در خطبه قاصعه مي خوانيم: «آيا نمي بينيد که خداوند مردم جهان را از زمان آدم تا به امروز به وسيله قطعات سنگي امتحان کرده است و آن را خانه محترم خود قرار داده سپس به آدم و فرزندانش دستور داد که گرد آن طواف کنند».[4]

3. یکی از فوائد مهم بنای کعبه و نماز گذاردن به سوی آن فائده اجتماعي آن است. تمام مسلمين به منزله يک خانواده هستند که در نقاط مختلف زمين زندگي مي کنند و شايسته است همه از هر نژاد و طبقه اي که هستنند با يکديگر انس و اتحاد داشته باشند، که فوق وحدت نژادي و زبان و مليت است خداوند با وضع قوانيني که ضامن سعادت فرد و جوامع است زمينه همبستگي، محبت صميمانه و اتحاد عمومي را به وجود آورده است  که با عناوين مختلف نماز جماعت، جمعه، عيد و غير آنها تشکيل مي شود و از همه عمومي تر و  نافع تر حج است. يکي از دلايل و اهداف کلي اينکه خداوند کعبه را محل عبادت و پرستش ما مسلمانان قرار داده با اينکه ابراهيم آن را ساخته است همين است. محلي براي اجتماع همه مسلمين، اتحاد ايشان و تبادل آراء و عقايد و فرهنگ ها و شيوع و نشر مذهب و آيين اسلام و اقتدار مسلمين. همين که ميليون ها نفر از مسلمانان در يک مکان اجتماع مي کنند عظمت و بزرگي آيين اسلام بر همه اديان ديگر معلوم مي شود. علامه طباطبائي (ره) مي فرمايند: «و اما فوائد اجتماعي آن عجيب تر و آثارش روشن تر و دلنشين تر است براي اينکه مردم را با همه اختلافاتي که در زمان و مکان دارند متوجه به يک نقطه کرده و با اين تمرکز دادن وجهه ها وحدت فکري آنان و ارتباط جوامعشان و التيام قلوبشان را مجسم ساخته، و اين موهبتي است که خداي تعالي امت اسلام را بدان اختصاص داده و با آن وحدت ديني و شوکت جمعي آنان را حفظ نموده در حالي که قبلا احزاب و دسته هاي مختلفي بودند».[5]

با اين توضيحات معلوم مي شود ساختن کعبه امري شخصي نبوده است که مثلا ابراهيم آن را براي خود يا طرفدارانش و يا آئين خود بسازد بلکه ساختن کعبه به دستور خدا و فرمان او بوده است براي برخي اهدافی فراتر از یک پیامبر به عبارت ديگر ه کعبه متعلق به همه خداپرستان و مؤمنين از هر دين و آئيني است.

البته در رابطه با قبله بودن کعبه بايد توجه کرد تا سال دوم هجري خداوند متعال به دليل يک سري مصالح قبله را بيت المقدس قرار داده بود و همه به سوي آن نماز مي خواندند ولي بعد از آن به جهت مصالحي ديگر از جمله برطرف کردن هم و غم پيامر (ص) و مسلمانان از  جانب يهود، قبله به طرف کعبه برگردانده شد.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ حسینعلی منتظري، اسلام دين فطرت،  ، نشر سايه، 1385ش، ص484.

2ـ سيد محمد باقر موسوي همداني ترجمه الميزان، ، ج1، ص507.

 


[1]. آل عمران / 96.

[2]. موسوي، سيد محمد باقر، ترجمه الميزان، ، دفتر انتشارات اسلامي، 1374ش، ج3، ص542.

[3]. ترجمه الميزان، ج1، ص507.

[4]. مکارم شيرازي، ناصر، تفسير نمونه، دارالکتب اسلاميه، چاپ بيست و دوم، ج1، ص454.

[5]. ترجمه الميزان، ج1، ص508.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
26 امرداد 01
بازدید
۸۷
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.