دليل خواندن قنوت در نمازهاي شيعه چيست؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

دليل خواندن قنوت در نمازهاي شيعه چيست؟

 
پاسخ کارشناسی

پاسخ

نماز نخستين عمل انسان است که در آن نظر مي شود، و نخستين چيزي است که از آن بازخواست مي شود، اگر مقبول افتد بقيه اعمال هم پذيرفته مي شود و اگر ردّ شود، ديگر اعمال هم ردّ مي شود.

نماز ستون دين است، جايگاه آن در دين مانند سر در کالبد است، و معراج مؤمن است. نماز شيطان را مي راند و بر تکبر و سرکشي راه را مي بندد، از زشتي و ناپسندي باز مي دارد، کبر و ديگر زنگارهاي روح را مي زدايد، بدي ها را مي برد و جان را پاک مي سازد،.

نماز مهم ترين واجب و عبادت پروردگار است که جامع تر از آن بين عبادات عبادتي يافت نمي شود، زيرا اين عبادتي است مشتمل بر عبادت فعلي و قولي، عبادت فعلي آن شامل رکوع و سجود و قيام و قعود و قنوت است، و عبادت قولي آن شامل قرائت، ذکر، تسبيح، تکبير، تحميد و تهليل و دعا است.[1] قنوت یکی از اعمال این واجب مهم و حیاتی است.

قنوت در لغت به معناي طاعت، ورع، خشوع و دعا آمده است، خشوع در برابر خداي متعال، و در اصطلاح فقهی عبارت است از اين که نمازگزار در رکعت دوم دست هاي خود را تا مقابل صورت بلند کند و آن گاه دعا کند.[2]

البته بايد توجه داشت که قنوت يکي از اعمال مستحبي در نمازهاي واجب است، و شيعه به دستور و تأکيد رسول اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ و اهل بيت(ع) که جانشينان راستين رسول خاتم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ و تبيين کنندگان شريعت آن سرور بني آدم است، در نماز قنوت مي خوانند. همانگونه که اکثر اعمال و اذکار نماز تعبّدی هستند و ما تنها به قصد انجام امر خداوند متعال انجام می دهیم، قنوت را نیز به این دلیل در نماز به جا می آوریم که به آن فرمان داده شده ایم و برای انجام آن ثواب و پاداش وعده داده شده است. امّا در این نکته تردیدی وجود ندارد که قنوت هم عبادت است و هم دعاء و هر فلسفه و حکمتی که برای عبادت وجود داشته باشد برای آن هم وجود دارد. ما در قنوت نماز نیازهای خود را به درگاه خالق متعال عرضه می کنیم و از او تقاضای اجابت داریم، و فرجام سخن اینکه قنوت راز و نیاز بنده با خدا در حین نماز است. به همین دلیل است که بر اساس روایات وارده از طرق شیعه و سنّی بر آن تأکید بسیار صورت گرفته است:

1. ابن عباس مي گويد، رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ فرمود: «نماز دو رکعت دو رکعت است، در هر دو رکعت تشهد بخوان، و باطن هر دو دست خود را به سوي پروردگار تا مقابل صورت بلند کن و بگو: يا رب يا رب يا رب...».[3]

2. براء بن عاذب مي گويد: «رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ هيچ نماز (مکتوب) واجبي را نمي خواند مگر اين که در آن قنوت مي خواند».[4]

3. ابن عباس مي گويد: «رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ يک ماه تمام در نمازهاي ظهر و عصر و مغرب و عشا و صبح قنوت مي خواند...».[5]

4. براء مي گويد: «رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ در نماز صبح و مغرب قنوت مي خواند».[6]

5. ابن عباس، ابن عمر، ابن مسعود، ابي الدرداء مي گويند: «رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ در نماز صبح پيوسته قنوت مي خواند تا از دنيا مفارقت نمود».[7]

6. حارث بن مغيره مي گويد: «امام صادق ـ عليه السلام ـ فرمود: در هر دو رکعت (از نماز) فريضه و نافله، پيش از رکوع، قنوت بخوان».[8]

7. امام باقر ـ عليه السلام ـ مي فرمايد: «در هر نماز در رکعت دوم پيش از رکوع قنوت است».[9]

8. محمد بن مسلم مي گويد: «از امام باقر ـ عليه السلام ـ در مورد قنوت در نمازهاي پنج گانه سئوال کردم، حضرت فرمود: در همه آنها قنوت بخوان...».[10]

9. امام صادق ـ عليه السلام ـ مي فرمايد: «هر کس عمداً قنوت را ترک نمايد گويا نماز نخوانده است».[11]

10. زراره مي گويد به امام باقر ـ عليه السلام ـ عرض کردم، مردي قنوت را فراموش کرده و در بعضي از راه به ياد مي آورد، حضرت فرمود: رو به قبله نموده و قنوت را بخواند، سپس فرمود: خوش ندارم که مرد از سنت رسول خدا اعراض کند يا آن را ترک نمايد».[12]

اين روايات دليل اهمیت و جایگاه ویژه این بخش از نماز است  و فقهاي شيعه بر اساس اين روايات فتوا داده اند که خواندن قنوت در نمازهاي واجب مستحب است.

به عنوان نمونه علامه حلي مي فرمايد: «مستحب دوم از مستحبات پنج گانه، قنوت است که فرقه محقّه (شيعه) بر مشروعيت آن اجماع دارند».[13]

عبدالرحمن بن حجاج مي گويد: «از امام صادق ـ عليه السلام ـ از قنوت سئوال کردم، حضرت فرمود: در هر نماز نافله و فريضه قنوت هست».[14]

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ جواهري، محمد حسن، جواهر الکلام، طهران، دارالکتب الاسلاميه، 1367ش، ج10.

2ـ شيخ انصاري، مرتضي، کتاب الصلاة، المؤتمر العالمي بمناسبة الذکري المئوية الثانيه لميلاد الشيخ، 1420ق، ج2.

3ـ همداني، آقارضا، مصباح الفقيه، تهران، طبع قديم، انتشارت مکتبة النجاح، ج2.

4ـ حر عاملي، محمد بن حسن، وسائل الشيعه (آل البيت)، مؤسسة آل البيت لاحياء التراث بقم، 1414ق، ج6.

 


[1]. محمدي ري شهري، محمد، الصلاة في الکتاب و السنة (فارسي)، قم، دارالحديث الثقافيه، ص11.

[2]. فتح الله، احمد، معجم الفاظ الفقه الجعفري، 1415ق، ص339.

[3]. البخاري، اسماعيل بن ابراهيم، التاريخ الکبير، ديار يکر، ترکيه، المکتبة الاسلامية، ج3، ص284.

[4]. الدار قطني، علي بن عمر، سنن الدار قطني، بيروت، دارالکتب العربي للنشر و التوزيع، 1417ق، ج2، ص27.

[5]. السيوطي، عبدالرحمن، الدرالمنثور، بيروت، دارالمعرفة للطباعة و النشر، ج1، ص307.

[6]. النووي، محي الدين، المجموع، دارالفکر، ج3، ص505.

[7]. ابن قدامه، عبدالله، المقني، بيروت، دارالمعرفة للطباعة و النشر و التوزيع، ج1، ص787.

[8]. کليني، محمد بن يعقوب، الکافي، تهران، دارالکتب الاسلاميه، 1367ش، ج3، ص339.

[9]. همان، ص340.

[10]. الکافي، همان، ج3، ص339.

[11]. همان.

[12]. همان، ص340.

[13]. همان، ص339.

[14]. حلي، حسن بن يوسف، تذکرة الفقها، قم، مؤسسه آل البيت لاحياء التراث، 1414ق، ج3، ص255.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
26 امرداد 01
بازدید
۸۷
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.