چرا پشت و رو به قبله نشستن در هنگام تخلي حرام است؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

چرا پشت و رو به قبله نشستن در هنگام تخلي حرام است؟

 
پاسخ کارشناسی

پاسخ

 قبل از پرداختن به اصل پاسخ لازم است این نکته تذکر داده شود که سؤال از علت حرمت رو به قبله نشستن و يا پشت به قبله نشستن هنگام تخلی، سئوال از فلسفه احكام است ، دانش ما نسبت به فلسفه احکام همواره با این مانع رو برو است که عقل بشری نا توان از درک همه جهات دخیل در صدور احکام است و بنابراین رسیدن به فلسفه واقعی احکام کاری دشواری است. مگر اینکه آیات قرآن یا روایات همراه با وضع حکم فلسفه آن را نیز برای ما بیان کرده باشد، و یا حکم از نوع احکام عقلائی باشد که نوعاً بشر می تواند به حکمت آن دست یابد.

 مهمترین فلسفه ای که در روایات برای  این حکم بیان گردیده است احترام به قبله است؛ در روایتی از پيامبر اكرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ رسيده است كه من بال حذاء القبله ثم ذكر فانحرف عنها اجلالا للقبله و تعظيما لها لم يقع من مقعده حتي يغفرله[1] ترجمه: كسي كه بر اثر فراموشي رو به قبله بنشيند (هنگام تخلي سپس يادش بيافتد كه رو به قبله نشسته است و  به خاطر بزرگداشت قبله و احترام گذاشتن براي قبله بر گردد، از جاي خود بلند نمي شود تا اين بخشيده مي شود.

 و علي بن ابراهيم در روايتي نقل كرده است كه حدود استنجاء يازده تاست و براي همه لازم است كه بشناسند و بكار گيرند و آن از آداب رسول الله است و اولين حد آن اين است كه وقتي ارادة بول يا غائط كرد جايز نيست كه رو به قبله و يا پشت به قبله بنشيند و علت آن اين است كه كعبة از نشانه های بزرگ الهي در روي زمين است و بزرگ ترين حرمت را دارد و رو به قبله يا پشت به قبله ننشينيد تا حرمت بزرگ ترين  آیه از آيات الهي و حرم الهي و خانة خدا را پاس بدارید[2] و از اين روايات به دست مي آيد که يکي از علت هاي حرمت رو به قبله يا پشت به قبله نشستن هنگام تخلي، عظمت و احترامي است كه خانه كعبه دارد يعني براي اين كه احترام خانة خدا حفظ شود از آن كار نهي شده است و شهيد مطهري (ره) در اين مورد مي فرمايد: در فقه شيعه استقبال و استدبار كعبه در حال قضاي حاجت روا نيست و اين منتهاي احترام به كعبه را مي رساند،[3] و كعبه و حرم الهي احكامي دارد كه بيان گر عزت فضيلت آن است مانند: 1ـ عدم جواز ورود به حرم بدون احرام 2ـ عدم جواز صيد در آن 3ـ عدم جواز ورود افراد غير موحد به آن و.... كه همگي حاكي از عزت و فضيلت آن است[4]

علامه طباطبائي(ره) درمورد شرافت خانة خدا مي فرمايد: شرافت خانه تنها به خاطر اين است كه خدا نام خود را بر آن نهاده و آن را محل انواع عبادت ها قرار داده، عبادت هايي كه در جاي ديگر عملي نمي شوند نه به خاطر اين كه سنگ هاي آن بر ساير سنگ ها برتري مي دارد و يا محل ساختمان آن از ساير زمين ها امتياز دارد و يا بناي آن از آسمان و از عالم نور آمده است،[5] لذا مي توان از اين فرمايش استفاده كرد كه حرمت و شرافت كعبه به خاطر منتسب بودن آن بخداست و در اين مورد روايتي هم وارد شده است كه امام صادق ـ عليه السلام ـ مي فرمايد: مسجد الحرام محترم است به خاطر كعبه و حرم محترم است به خاطر مسجد و احرام واجب شده به خاطر احترام حرم كه اين ها همگي نشان گر عظمت و شرافت عزت كعبه است.

نتيجه

آن چه از روايات به دست مي آيد اين است كه علت حرمت استقبال قبله يا استدبار آن در هنگام قضاي حاجت، حفظ حرمت و عظمت و شرافت خانه كعبه است و عزت خانه كعبه هم به خاطر انتساب آن به خداوند است نه چيز ديگر و اين گوشه اي از فلسفة حرمت آن است كه از طريق روايات به ما رسيده است نه تمام آن.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ حليه المتقين، علامه مجلسي، بخش آداب تخلي.

2ـ علل الشرايع، شيخ صدوق، ج اول، بخش آداب تخلي.

3ـ وسائل الشيعه، شيخ حر عاملي، ج اول. كتاب الطهارة.

 


[1]. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج 77، ص 176،مؤسسة وفاء بیروت- لبنان و حر عاملی، محمد، وسايل الشيعه، ، ج 1، ص 214.

[2]. مجلسي،  همان،ص 194،.

[3]. مطهری ، مرتضی، حج، انتشارات صدرا،. بی تا، قم- ایران ص 69.

[4]. جوادی آملی، عبد الله ، صهباي حج. نشر اسراء چاپ پنجم، 1383 ش، ص 95.

[5]. موسوی همدانی، سید محمد باقر، ترجمه تفسير الميزان، دفتر انتشارات اسلامي، چاپ يازدهم، 1378 ش. ج 1، ص 440.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
26 امرداد 01
بازدید
۱۰۱
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.