فلسفه سر خاک رفتن (سر قبر) چیست؟
فلسفه سر خاک رفتن (سر قبر) چیست؟
پرسش
پاسخ
اصل زيارت قبور مؤمنان جهت عبرت گرفتن و به ياد مرگ و آخرت افتادن، و همچنين قرائت فاتحه و طلب رحمت براى آنان مستحب و پسنديده است و در استحباب آن بين فقهاى اسلامى اختلافى نمى باشد و حتي زيارت زنان نيز ـ البته در صورتي که زيارت آنان همراه با امورى که از نظر شرعى نهى نشده باشد، از نظر تمام مذاهب اسلامى به جز شافعيه و حنابله مستحب است ولى اين دو مذهب زيارت قبور را براى بانوان مکروه مى دانند.
بر اساس آيات و روايات، ارتباط خاصى ميان روح انسان در برزخ و بدن مادى او در قبر خاکى وجود دارد. اين ارتباط، در اصل از ارتباط روح و بدن مادى که در طول زندگى دنيوى با يکديگر يک نوعی اتحاد داشته اند، سرچشمه مى گيرد که با قطع تعلق روح از بدن پس از مرگ به کلى از ميان نمى رود، بلکه يک نوع ارتباط در حدّ پايين ترى ميان روح برزخى و بدن مادى و خاکى وجود دارد، البته نه در حد و اندازه اى که در زندگى دنيوى و در دوران تعلق روح به بدن وجود داشت و نه با آن کيفيت و کميت، بلکه در ميزانى ضعيف تر و با کم و کيفى ديگر. از همين رو، قبر خاکى يا عالم برزخى روح ارتباطى دارد که نقاط ديگر اين ارتباط را ندارند، و به همين جهت است که على رغم حضور روح در عالمى فوق ماده، زمان و مکان (برزخ) توجه خاصى به بدن مادى و نقطه اى که بدن خاکى در آن است، دارد و بر اساس همين ارتباط ميان قبر خاکى و قبر برزخى است که دستورات و احکام خاصى در باب قبر، تشييع جنازه، کفن، دفن، حرمت قبر، استحباب زيارت قبور، دعا، طلب رحمت و مغفرت بر سر قبور و نظاير آنها در شريعت اسلامى وجود دارد.
اين ارتباط روح با قبر خاکى موجب مى شود که بتوان از اين طريق بهتر با روح رابطه برقرار و به او توجه کرده و نيز توجه او را جلب کرد، بدين جهت در روايات تأکيد فراوانى بر زيارت قبور، دعا، طلب رحمت و مغفرت و تلاوت قرآن کريم بر سر قبرها شده است، هر چند اين آداب در هر جايى براى مردگان خوب است، ولى به دليل ارتباط قبر برزخى با قبر خاکى بر انجام اين آداب بر سر قبرها تأکيد بيشترى شده و از استحباب بيشترى برخوردار است. از طرفى ارواح نيز بر اساس اين ارتباط با بدن مادى و قبر خود از حضور مؤمنان مسرور و مبتهج مى شوند.
امام صادق ـ عليه السلام ـ مى فرمايد: «قسم به خداى متعال، مردگان رفتن شما را (بر سر قبورشان) مى دانند و با حضور شما مسرور مى شوند و با شما اُنس مى گيرند و بهره مند مى شوند».[1] / [2]
امّا مهمترين اثر دنيوى زيارت اهل قبور براى انسان، تذکر مرگ و يادآورى اين رخداد مهمّ است و اين خود، موجب بازداشتن انسان از بازى هاى دنيوى،[3] مانع انجام کارهاى زشت و ناروا،[4] باعث انجام اعمال و کردار نيک،[5] سبب بى رغبتى و کم خشنودى از دنيا،[6] و زمينه ساز عبرت آموزى است.[7]
در مورد فضيلت زيارت قبور مومنان در کتاب «عروة الوثقى» ـ از کتب فقهى معروف شيعه ـ چنين آمده است: «زيارت قبور مؤمنان و سلام بر آنان، قرائت قرآن کريم و طلب رحمت و مغفرت مستحب است و اين استحباب در روز دوشنبه و پنجشنبه به ويژه عصر آن و صبح شنبه براى مردان و زنان مؤکد مى شود».[8]
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ زیارت اهل قبور، عباس عزیزی، نشر سلسله، قم.
2ـ حلیه المتقین، علامه مجلسی، ص284، به نشر، چاپ چهارم، 1386ش.
3ـ منتخب میزان الحکمه، ح2861ـ2864، دارالحدیث، 1383ش.
[1]. ر.ک، حر عاملي،محمد، وسائل الشيعه، موسسه آل البیت ع، 1409، اول، قم ایران. ج 3، ص222.
[2]. ر.ک: شجاعى، محمد، عروج روح، مقدمه و تدوين محمدرضا کاشفى، تهران، کانون انديشه جوان، چاپ اوّل، 1379ش، ص71ـ76.
[3]. ر.ک: نهج البلاغه، ترجمه دکتر شهيدى، سيد جعفر، خطبه 84، ص66.
[4]. همان، خطبه 99، ص92.
[5]. همان، کلمات قصار، 31، ص364
[6]. همان، کلمات قصار 349، ص423
[7]. همان، خطبه 221، ص، 252
[8]. طباطبایی یزدی، سید محمد کاظم، الروة الوثقي، مستحبات الدفن. ج1، ص443.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 26 امرداد 01
- بازدید
- ۱۸۹
فلسفه سر خاک رفتن (سر قبر) چیست؟
- نشان کردن
پرسش
فلسفه سر خاک رفتن (سر قبر) چیست؟
پاسخ
اصل زيارت قبور مؤمنان جهت عبرت گرفتن و به ياد مرگ و آخرت افتادن، و همچنين قرائت فاتحه و طلب رحمت براى آنان مستحب و پسنديده است و در استحباب آن بين فقهاى اسلامى اختلافى نمى باشد و حتي زيارت زنان نيز ـ البته در صورتي که زيارت آنان همراه با امورى که از نظر شرعى نهى نشده باشد، از نظر تمام مذاهب اسلامى به جز شافعيه و حنابله مستحب است ولى اين دو مذهب زيارت قبور را براى بانوان مکروه مى دانند.
بر اساس آيات و روايات، ارتباط خاصى ميان روح انسان در برزخ و بدن مادى او در قبر خاکى وجود دارد. اين ارتباط، در اصل از ارتباط روح و بدن مادى که در طول زندگى دنيوى با يکديگر يک نوعی اتحاد داشته اند، سرچشمه مى گيرد که با قطع تعلق روح از بدن پس از مرگ به کلى از ميان نمى رود، بلکه يک نوع ارتباط در حدّ پايين ترى ميان روح برزخى و بدن مادى و خاکى وجود دارد، البته نه در حد و اندازه اى که در زندگى دنيوى و در دوران تعلق روح به بدن وجود داشت و نه با آن کيفيت و کميت، بلکه در ميزانى ضعيف تر و با کم و کيفى ديگر. از همين رو، قبر خاکى يا عالم برزخى روح ارتباطى دارد که نقاط ديگر اين ارتباط را ندارند، و به همين جهت است که على رغم حضور روح در عالمى فوق ماده، زمان و مکان (برزخ) توجه خاصى به بدن مادى و نقطه اى که بدن خاکى در آن است، دارد و بر اساس همين ارتباط ميان قبر خاکى و قبر برزخى است که دستورات و احکام خاصى در باب قبر، تشييع جنازه، کفن، دفن، حرمت قبر، استحباب زيارت قبور، دعا، طلب رحمت و مغفرت بر سر قبور و نظاير آنها در شريعت اسلامى وجود دارد.
اين ارتباط روح با قبر خاکى موجب مى شود که بتوان از اين طريق بهتر با روح رابطه برقرار و به او توجه کرده و نيز توجه او را جلب کرد، بدين جهت در روايات تأکيد فراوانى بر زيارت قبور، دعا، طلب رحمت و مغفرت و تلاوت قرآن کريم بر سر قبرها شده است، هر چند اين آداب در هر جايى براى مردگان خوب است، ولى به دليل ارتباط قبر برزخى با قبر خاکى بر انجام اين آداب بر سر قبرها تأکيد بيشترى شده و از استحباب بيشترى برخوردار است. از طرفى ارواح نيز بر اساس اين ارتباط با بدن مادى و قبر خود از حضور مؤمنان مسرور و مبتهج مى شوند.
امام صادق ـ عليه السلام ـ مى فرمايد: «قسم به خداى متعال، مردگان رفتن شما را (بر سر قبورشان) مى دانند و با حضور شما مسرور مى شوند و با شما اُنس مى گيرند و بهره مند مى شوند».[1] / [2]
امّا مهمترين اثر دنيوى زيارت اهل قبور براى انسان، تذکر مرگ و يادآورى اين رخداد مهمّ است و اين خود، موجب بازداشتن انسان از بازى هاى دنيوى،[3] مانع انجام کارهاى زشت و ناروا،[4] باعث انجام اعمال و کردار نيک،[5] سبب بى رغبتى و کم خشنودى از دنيا،[6] و زمينه ساز عبرت آموزى است.[7]
در مورد فضيلت زيارت قبور مومنان در کتاب «عروة الوثقى» ـ از کتب فقهى معروف شيعه ـ چنين آمده است: «زيارت قبور مؤمنان و سلام بر آنان، قرائت قرآن کريم و طلب رحمت و مغفرت مستحب است و اين استحباب در روز دوشنبه و پنجشنبه به ويژه عصر آن و صبح شنبه براى مردان و زنان مؤکد مى شود».[8]
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ زیارت اهل قبور، عباس عزیزی، نشر سلسله، قم.
2ـ حلیه المتقین، علامه مجلسی، ص284، به نشر، چاپ چهارم، 1386ش.
3ـ منتخب میزان الحکمه، ح2861ـ2864، دارالحدیث، 1383ش.
[1]. ر.ک، حر عاملي،محمد، وسائل الشيعه، موسسه آل البیت ع، 1409، اول، قم ایران. ج 3، ص222.
[2]. ر.ک: شجاعى، محمد، عروج روح، مقدمه و تدوين محمدرضا کاشفى، تهران، کانون انديشه جوان، چاپ اوّل، 1379ش، ص71ـ76.
[3]. ر.ک: نهج البلاغه، ترجمه دکتر شهيدى، سيد جعفر، خطبه 84، ص66.
[4]. همان، خطبه 99، ص92.
[5]. همان، کلمات قصار، 31، ص364
[6]. همان، کلمات قصار 349، ص423
[7]. همان، خطبه 221، ص، 252
[8]. طباطبایی یزدی، سید محمد کاظم، الروة الوثقي، مستحبات الدفن. ج1، ص443.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 26 امرداد 01
- بازدید
- ۱۸۹
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.