آیا واقعاً امامان ما خمس را واجب کرده اند یا این را علما ساخته اند؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

آیا واقعاً امامان ما خمس را واجب کرده اند یا این را علما ساخته اند؟

 
پاسخ کارشناسی

پاسخ

فقهاء جامع الشرایط شیعه به تأيید خود امامان ـ علیهم السلام ـ جانشینان ائمه هستند که از هر گونه هوا و هوس به دور اند و اگر چنین نباشند صلاحیت خود برای جانشینی و نیابت را از دست می دهند. افراد با تقوا و پرهیزگاری که ترس خدا و حساب روز جزا در وجودشان راسخ و استوار گردیده است، هرگز چیزی را از خود به دین نسبت نمی دهند.

و اما درباره خمس در آیه 41 سوره انفال آمده است: «وَاعْلَمُواْ أَنَّمَا غَنِمْتُم مِّن شَيْءٍ فَأَنَّ لِلّهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاکينِ وَابْنِ السَّبِيلِ»؛ «و بدانید هر گونه سودی نصیب شما می شود یک پنجم آن از آن خدا و پیامبر و ذی القربی و (امامان و اهل بیت ـ علیهم السلام ـ ) و یتیمان و مسکینان و واماندگان در راه (از خاندان پیامبر) می باشد».

این آیه که در ضمن آیات جهاد وارد شده است مفهوم وسیعی دارد و می گوید هر درآمدی که از هر موردی عاید شما می شود که یکی از آن غنائم جنگی است خمس آن را بپردازید.

ذکر سهم برای خدا به عنوان لله، به خاطر اهمیت بیشتر روی اصل مسأله خمس و تأکید تثبیت ولایت و حاکمیت پیامبر و رهبر حکومت اسلامی است یعنی همان گونه که خداوند سهمی براي خویش قرار داده و خود را سزاوارتر به تصرف در آن دانسته است، پیامبر و امام را نیز همان گونه حق ولایت و سرپرستی و تصرف داده و گرنه سهم خدا در اختیار پیامبر ـ صلی الله علیه و اله و سلم ـ قرار خواهد داشت و در مصارفی که پیامبر یا امام ـ علیهم السلام ـ صلاح می دانند صرف می شود و خداوند نیاز به سهمی ندارد.[1] بنابراین، خمس را نه فقهاء که خداوند متعال خود در قرآن بیان و به اداء آن فرمان داده است.

هم چنین در نزد شیعه احادیثی وجود دارد که اشاره به این که تشریع و حکم خمس از زمان حضرت ابراهیم ـ علیه السلام ـ وجود داشته است: مثلاً: در روایتی از سکونی از امام صادق ـ علیه السلام ـ است که فرمود: اولین کسی که خمس را (از مالش) خارج کرد ابراهیم ـ علیه السلام ـ بود.

و از علی بن الحسین بن فضال از پدرش نقل شده است که گفت از امام رضا ـ علیه السلام ـ درباره خمس فرمود: که خمس دادن از سنت های عبد المطلب بود و خداوند عزوجل آن را در اسلام قرار داد. آن جا که عبد المطلب گنجی یافت و 5/1 آن را خارج کرد.[2]

طبق آیه ای که بیان کردیم شکی نیست که قرار دادن خمس و احکام آن از زمان رسول الله بوده است.

از بعضی از روایات و بعضی از نامه های پیامبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ استفاده می شود که تطبیق خمس بر غنیمت و غیر غنیمت از موارد شمول خمس (مثل گنج و منفعت کسب) از زمان رسول الله ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ انجام شده است. مثلاً در نامه ای پیامبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ به مالک بن احمد فرمودند:

بنام خداوند بخشنده مهربان این نامه ای است از محمد رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ برای مالک پسر احمد و هر کس از شاگردانش او را تبعیت می کند تا زمانی که نماز می خوانند و زکات می دهند و مسلمین را تبعیت می کنند و از مشرکین دوری می کنند و خمس می دهند از آن چه غنیمت گرفته اند... در امانند در امان خداوند عزوجل و امان محمد ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ رسول خدا.[3] و مثل این تعبیر در نامه ای که رسول خدا به فجیع[4] فرستاد نیز وجود دارد.

بعضی از علما از این تعابیر این گونه استفاده کرده اند که خمس در خصوص غنیمت، در زمان رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ بوده است.

 


[1] . مکارم شیرازی،ناصر، برگزیده تفسیر نمونه، تفسیر سوره انفال، آیه 41. ج 2.

[2] . مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، بیروت، موسسه الوفا، ج 12، ص 57.

[3] . اسد الغابه، ج 4، ص 274.

[4] . ر.ک: نفس المصدر، ص 175.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
26 امرداد 01
بازدید
۵۱
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.