رأي و نظر مراجع تقليد أعلم در مورد جايگاه مجازات دنيوي و اخروي افرادي که اهانت به مراجع تقليد مي کنند يا نظرات فقهي آنها را رد مي کنند چيست؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

رأي و نظر مراجع تقليد أعلم در مورد جايگاه مجازات دنيوي و اخروي افرادي که اهانت به مراجع تقليد مي کنند يا نظرات فقهي آنها را رد مي کنند چيست؟

 
پاسخ کارشناسی

پاسخ

توهين کردن، بد زباني کردن، فحش دادن به برادر مؤمن و مسلمان ، حرام است و از گناهان کبيره محسوب مي گردد که هم در دنيا عقوبت دارد و هم در آخرت. روايات زيادي از معصومين ـ عليهم السلام ـ در مذمت آن وارد شده است که ذکر خواهد شد. راجع به آثار دنيوي اين گناه مي توان گفت: در کتاب حدود، بيان شده است، هر حرفي که موجب اذيت و ناراحتي ديگران گردد و توهين و ايذاء آنان محسوب گردد، «تعزير» دارد.[1]

«تعزير» يعني آن حدّي که مقدار آن در شريعت تعيين نشده است و تعيين آن به صلاحديد قاضي است که مي بايست بين 25 تا 100 تازيانه باشد.[2] البته  مشروط بر این که کسي که نسبت به او توهيني صورت گرفته شکايت کند و ادعاي حيثيت کند. و هر اندازه ايمان آن انسان قوي تر و ارزش و جايگاه اجتماعي او بالاتر باشد، قطعا داراي تعزيز بيشتري خواهد بود. مراجع تقليد نيز بالاترين مقام ديني و ارزشمند ترين جايگاه اسلامي را دارند، چرا که در حديثي امام صادق ـ عليه السلام ـ فرمودند: هنگامي که يک مؤمن فقيه مجتهد جامع الشرايط بميرد رخنه اي و شکافي در اسلام ايجاد مي شود که هيچ چيزي نمي تواند آن را پر کند.[3] لذا به نظر مي رسد توهين به عالم بيشترين تعزير را داشته باشد.

امّا در مورد عقوبت اخروي بايد گفت؛ همين که اين گناه از گناهان کبيره محسوب گردد خود دليل بر وجو د عذاب و عقاب بر آن است ولي در اين زمينه روايات متعددي وجود دارد که چند مورد آن را ذکر مي کنيم:

1. امام صادق ـ عليه السلام ـ از رسول خدا ـ صلي الله عليه وآله و سلم ـ روايت کرد که دشنام و توهين بر مؤمن چون پرت شدن در هلاکت و بدبختي است.[4]

2. امام باقر ـ عليه السلام ـ از رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ نقل کردند: دشنام به مؤمن، فسق (بي ايماني) است و جنگيدن با او کفر است و خوردن گوشتش که گوياي غيبت است، معصيت است و حرمت مال او مانند حرمت خون اوست.[5]

لذا توهين به مسلمان که آبروي او در اسلام محترم است، حرام است و از گناهان کبيره محسوب مي گردد، و مراجع تقليد نيز به عنوان يک مسلمان، بلکه بهترين مسلمانان، مشمول اين حکم مي گردند، و چه بسا گناه توهين به آنان بيشتر از ديگران باشد. هم چنين طي استفتائي که از دفتر چند تن از مراجع فعلي صورت گرفت، آنها فرمودند: اين عمل يعني توهين به مراجع حرام است و از گناهان کبيره محسوب مي گردد. و همان طور که مي دانيد هر گناه کبيره استحقاق عقاب دارد، و اگر انسان بدون توبه از دنيا رود قطعا گرفتار خواهد بود.

امّا راجع به ردّ کردن نظر فقهي مراجع بايد گفت: از حيث عقلي و شرعي يک فرد مسلمان مکلف به شريعت اسلام بوده و بايد هم عقايد خود را بر طبق شريعت تطبيق دهد، هم اعمال و رفتار خود را.

در اعتقادات که انسان کاملا آزاد است، و بايد با تحقيق و پژوهش و مطالعه و پرسش به آن برسد. ولي در رابطه با اعمال و رفتار بايد گفت: همان طور که شما نيز مي دانيد انسان بايد تابع پيامبر خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ و جانشينان بر حق ايشان يعني ائمه اطهار ـ عليهم السلام ـ باشد و بدون چون و چرا سخن آنان را سر لوحه زندگي خود قرار دهد و عمل نمايد.

در زمان غيبت و عصر کنوني نيز با رجوع به کتاب و سنت، دستورات اسلام را استنباط کرد و بر طبق آنها عمل نمود، و اين همان چيزي است که در حوزه هاي علميه به «اجتهاد» معروف است. و به طور قطع مي دانيم با توجه به نيازهاي جامعه و استعداد و توانايي افراد مختلف، اين امر (اجتهاد) براي همه انسان ها ميسر نيست، زيرا نيازمند سال ها تلاش و کوشش مداوم و تحصيل طاقت فرساست.

لذا عقل و شرع راه ديگري را تجويز مي کند و آن راه «تقليد» است؛ بدين معنا که انسان هايي که خود از تخصص لازم برخوردار نيستند و نمي توانند احکام را خود استنباط کنند، براي فهم احکام شريعت مبين اسلام به شخصي که در اين زمينه تخصص لازم را کسب نموده و توانايي استنباط احکام از کتاب و سنت را پيدا کرده است رجوع کنند و احکام خود را ياد بگيرند و بر طبق آن عمل نمايند.

در رساله هاي عمليه نيز نوشته شده است که انسان بايد يا مجتهد باشد، يا مقلّد باشد، يعني احکام خود را از يک مرجع تقليد دريافت کند، و يا محتاط باشد. البته احتياط نيز نوعي تقليد است، چرا که شخص محتاط بين نظر مراجع، آن نظري را که به احتياط نزديک تر باشد انتخاب مي کند. اين دستور هم عقلي است و هم شرعي.

حال در مورد شخصي که نظر مراجع را ردّ مي کند بايد گفت:

اگر اين عمل او از روي علم و اجتهاد است؛ يعني خود او مجتهد است اشکالي ندارد، بلکه در بعضي موارد نيکو هم هست. ولي اگر اين رد کردن بدون تخصص باشد، يعني شخصي که بايد مقلّد باشد، نظر مراجع را ردّ مي کند؛ بايد پرسيد: پس احکام مورد نياز خود را چگونه ياد مي گيرد، آيا او آزاد و رها است و احکامي ندارد. و يا مکلف است؟ اگر مکلف است به چه دستوراتي عمل مي کند، از کجا مي داند نماز مسافر شکسته است ويا وضو را چگونه بايد گرفت و...؟ لذا ردّ کردن نظر مراجع هم عقلا و هم شرعا  مذموم است و ردّ قول امام معصوم ـ عليهم السلام ـ مي باشد و تمام اعمال انسان را اگر هم عملي انجام دهد مخدوش مي کند و مورد قبول نيست.

امّا اگر از روی عناد و لجاجت باشد و معنای سخنش این باشد که من حرف او را با این که می دانم سخن امام(ع) است، قبول ندارم، مصداق روایت مقبوله عمر بن حنظله می شود که در آن حدیث امام صادق (ع) فرمود: فقهاء اگر کسی رأی فقهی فقهاء را قبول نکند مانند آنست که نظر من را قبول نکرده است، و چنین کسی مثل آنست که نظر خداوند را ردّ کرده است و این عمل در حد شرک گناه دارد.[6]

لذا اين ردّ قول فقها تنها از روي هوا و هوس و پيروي شيطان است و عواقب بدي را براي انسان به دنبال دارد، چرا که پيروي از هواي نفس انسان را به هلاکت اخروي مي کشاند، يعني انسان چون مي خواهد آزاد باشد و مانعي براي خود نبيند قول مراجع را ردّ مي کند، و اين امر نيز آخرت انسان را بر باد مي دهد.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ فلسفه و اسرار احکام، محمد وحيدي.

2ـ سيره پيشوايان، پيشواي دوازدهم، مهدي پيشوائي.

 


[1]. العاملي، محمد بن جمال الدين مکي، شهيد ثاني، الروضة البهيه، دارالتفسير، 1382ش، ج3، ص297.

[2]. همان، ص292.

[3]. کليني، محمد بن يعقوب، اصول کافي، ترجمه کمره اي، قم، انتشارات اسوه، 1375ش، ج1، ص197.

[4]. همان، ج5، ص338.

[5]. همان، ج5، ص339.

[6] مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ابو اب القضایا و الاحکام، باب 1، حدیث 1. ج 101، ص 262.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
26 امرداد 01
بازدید
۷۷
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.