درست است كه مباني اصول و استنباط احكام شرعي مختلف است ولي آي...

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

درست است كه مباني اصول و استنباط احكام شرعي مختلف است ولي آيا علماي شيعه ممكن نيست كه همگي با همديگر جلسات بحث و تفاهمي داشته باشند و با مباحثه, ضعفهاي نظرات را مشخص و به يك نظر دقيق و متفق عليه برسند ؟
پاسخ کارشناسی

پاسخ

مقدمه: از اهم وظايف و مسؤليتهاي علماي امت، مخصوصاً علماي شيعه «اجتهاد» است. اجتهاد يعني كوشش عالمانه با متد صحيح، براي درك مقررات اسلام با استفاده از منابع، كتاب، سنت، اجماع وعقل. كلمه اجتهاد، اولين بار در احاديث نبوي بكار رفته، و سپس در ميان مسلمين رائج گرديده است. اين كلمه در قرآن نيامده است، كلمه اي كه از لحاظ روح معني، مرادف اين كلمه است و در قرآن آمده است «تفقه» است. قرآن صريحاً به تفقه و فهم عميق دين دعوت كرده است.[1]و شرائط امكان جاويد ماندن اسلام است. اجتهاد را به حق نيروي محر كه اسلام خوانده اند. ابن سينا مي گويد: «كليات اسلامي ثابت و لا يتغير است، اما حوادث و مسائل نا محدود و متغير است و هر زماني مقتضيات مخصوص خود و مسائل مخصوص خود را دارد، به همين جهت ضرورت دارد كه در هر عصر و زماني گروهي متخصص و عالم به كليات اسلامي و عارف به مسائل و پيش آمدهاي زمان عهده دار اجتهاد، و استنباط حكم، مسائل جديد از كليات اسلامي بوده باشند.»[2] نكته ديگري كه قابل يادآوري است اين است كه اجتهاد، يك مفهوم «نسبي» و متطور و متكامل است و هر عصري و زماني بينش و درك مخصوص ايجاب مي كند، اين نسبيّت از دو چيز ناشي مي شود: قابليت استعداد پايان ناپذير منابع اسلامي براي كشف و تحقيق، و ديگر تكامل طبيعي علوم و افكار بشري و اين است راز بزرگ خاتميت.[3] بعد از اين مقدمه، اولا: بايد گفت اختلاف بين صاحب نظران در تمام علوم و رشته ها امر طبيعي است، در پزشكي، رياضيات، شيمي، فلسفه و... صاحب نظران با هم اختلاف نظر دارند، به عنوان مثال در فلسفه كه از عقل محض استفاده مي شود، فلاسفه با هم اختلاف دارند تا آنجا كه شكاكاني چون «پيرهون» يكي از اشكالاتي كه بر فلسفه و عدم اعتماد به استدلالات عقل گرفته همين است كه چرا اين همه با هم اختلاف دارند. دائماً متأخرين براهين گذشتگان را مورد نقد و يا ابطال قرار مي دهند.[4] ثانياً: خود اختلاف آراء باعث رشد و پيشرفت در هر علمي، مخصوصاً فقه شده است. اجتهاد در اسلام مخصوصاً در مذهب شيعه كه هميشه پويا و زنده بوده است، يكي از رازهاي آن همين اختلاف آراء بوده است كه فقهاء را به تلاش بيشتر وا داشته و باعث شده بر اثر مباحثه و برخورد آراء، مسائل جديدي و جديدتري بوجود آيد كه گذشت زمان اين مسأله را بخوبي تأييد نموده است. ثالثاً: در مسائل نظري و اصولي هر چند اختلاف نظر وجود دارد، ولي در مسائل عملي، سعي همه فقها بر اين است كه مخالفِ مشهور فتوا ندهند، ولو با كلمه احتياط هم كه شده، يك نوع هماهنگي خود را با مشهور علماء اعلام مي دارند لذا مي توان گفت اكثريت قاطع مسائل عملي، و توضيح المسائل را مسائل اتفاقي تشكيل[5] مي دهد و درصد كمي از آنها را مسائل اختلافي اشغال نموده است. رابعاً: تا حدودي اين تلاش در حوزه ها بوده و وجود دارد كه علماء سعي نموده اند قبل از تدريس از شاگردان فاضل خود بهره گيرند و نظريات خود را در جمع آنها مطرح نمايند تا مورد نقد و بررسي قرار گيرد و در حين تدريس هم هميشه در درس هاي حوزوي بحث نقد و مباحثه گرم بوده و هست، بگونه اي كه گاهي مدت زيادي از درس را اشكالات شاگردان و جواب مراجع در بر مي گرفته، و در منازل و دفاتر مراجع هميشه هيئت استفتائات[6] مشغول مباحثه مي باشند و... و گاهي هم علماي بزرگ كنار هم جمع شده با هم مباحثاتي داشته اند و دارند. ولي توقع اين که با بحث و گفتگو تمام اختلافات فتوايي يا حديثي و تفسيري و... برطرف شود، توقع صحيحي نيست و حتي در علوم تجربي نيز سابقه ندارد. معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر: 1ـ روحانيت، استاد مرتضي مطهري، تمام كتاب، مخصوصاً صفحات 63 ـ 79. 2ـ نقش روحانيت پيشرو در نهضت مشروطه ايران، حامد انگار، ص 58. 3ـ نهضت هاي اسلامي در صد ساله اخير، استاد مرتضي مطهري، 39 ـ 57. [1] . توبه / 122 . [2] . مطهري، مرتضي، روحانيت، قم، انتشارات دفتر تبليغات اسلامي، چاپ اول، 1365، ص 66، به نقل از كتاب قانون ابن سينا، 110 ـ 111. [3] . مطهري، مرتضي، ختم نبوت، قم، انتشارات صدرا، ص 102. [4] . سبحاني، جعفر، نظرية المعرفة، قم، مؤسسه امام صادق(ع)، ص27. [5] . ر.ك: رساله هاي علميه مراجع. [6] . گروهي كه مسئول پاسخ گويي سؤالات و شبهات فقهي مردم مي باشند.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
1 تیر 93
بازدید
۱٬۰۸۷
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.