مردم نسبت به ولايت فقيه چه مسئوليتي دارند؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

مردم نسبت به ولايت فقيه چه مسئوليتي دارند؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

در حکومت اسلامي هم حاکم اسلامي و هم مردم، هر دو داراي وظايف و مسئوليت هايي هستند و جامعه اسلامي در صورتي در مسير هدايت و تعالي حرکت ميکند و به اهداف الهي مي رسد که هر دو طرف به وظايف و مسئوليت هاي خود به طور مطلوب عمل نمايند. به عبارت ديگر هر کدام از حاکم اسلامي و مردم حقوقي دارند که طرف مقابل بايد آن را ادا کند تا وضعيت دين و دنياي جامعه سامان يابد.

امام علي ـ عليه السلام ـ در همين رابطه مي فرمايد: «پس چون مردم حق زمامدار را بگذارند و زمامدار حق مردم را به جا آورد، حق ميان آنان ارزشمند، راه هاي دين پديدار، نشانه هاي عدالت برجا و سنت چنان که بايد اجرا مي شود، پس کار زمانه به سامان مي رسد و روزگار اصلاح مي گردد و به پايداري و برقرار ماندن دولت اميد مي رود و دشمنان (از نابودي و سقوط چنين مجتمعي) نااميد مي گردند».[1]

 مهمترين وظايف مردم نسبت به حاکم اسلامي (ولي فقيه) عبارتند از:

الف) خيرخواهي

امام علي ـ عليه السلام ـ درباره حقوق والي بر مردم مي فرمايد: «و اما حقّي عليکم... و النصيحة في المشهد و المغيب؛ اما حق من (به عنوان والي) بر شما اين است که در نهان و آشکار حق خيرخواهي را ادا کنيد».[2]

بر اساس تعاليم ديني يکي از حقوق رهبر بر مردم لزوم دلسوزي و خيرخواهي براي اوست. اين حق تحت عنوان «النصحة لائمه المسلمين» تبيين شده است؛ نصيحت در عبارت به معناي پند و اندرز نيست، بلکه دلسوزي و خيرخواهي براي رهبران اسلامي است و به همين اساس نه تنها انتقاد از ولي فقيه جايز است، بلکه واجب شرعي مسلمانان است و منافع و مصالح شخصي يا گروهي نبايد مانع انجام آن شود.[3]

ب) اطاعت و فرمانبرداري

از جمله وظايف و مسئوليت هاي مردم نسبت به ولي فقيه پيروي و اطاعت از فرامين او مي باشد. اطاعت مردم در واقع نوعي کمک و همدلي مؤثر در تقويت حکومت ديني است.

خداوند خطاب به پيامبر ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ مي فرمايد: «هو الذّي ايّدک بنصره و بالمؤمنين[4]»؛ خداست که تو را با ياري خويش و مؤمنان تقويت کرد».

امام علي ـ عليه السلام ـ در همين زمينه مي فرمايد: «لا رأي لمن لايطاع؛ کسي که فرمانش پيروي نمي شود رأيي ندارد».[5]

اين سخنان همگي بيانگر نقش مردم در پيدايش و تثبيت حکومت الهي، خواه حکومت رسول الله و امامان معصوم ـ عليهم السلام ـ و خواه حکومت فقيه در زمان غيبت، مي باشد.[6] همچنين در نهج البلاغه آنجا که بحث از حقوق متقابل امام به عنوان حاکم اسلامي و مردم مطرح مي شود، آمده است: «... و الإجابة حين أدعوکم و الطّاعة حين آمرکم؛ اما حق من بر شما اين است... که چون شما را بخوانم، بياييد و چون فرمان دهم، بپذيريد و از عهده برآييد».[7]

ج) افزايش آگاهي و بصيرت

از جمله مهمترين مسئوليت هايي که مردم نسبت به رهبري ديني دارند که موجب رشد حکومت ديني مي شود، افزايش آگاهي عمومي از امور و کسب تحليل درست از مسائل اجتماعي سياسي است. زيرا هم آموزه هاي ديني بر علم، آگاهي و بصيرت تأکيد دارند و هم اطاعت و پيروي استوار بدون آگاهي و بصيرت ميسر نيست. هر چه سطح تحليل سياسي و بصيرت مردم و افکار عمومي جامعه بالاتر باشد، علاوه بر اين که دشمنان کمتر موفق به توطئه و نفوذ مي شوند، رهبر اسلامي هم بهتر و بيشتر مي تواند جامعه را در مسير نيل به اهداف اسلامي پيش ببرد. يکي از مشکلات اساسي حکومت امام علي ـ عليه السلام ـ عدم برخورداري مردم زمان آن حضرت از بصيرت و تحليل سياسي بود لذا به راحتي فريب دشمنان را مي خوردند و زمينه ناکامي حکومت عدل امام را مهيا نمودند. بنابراين افزايش آگاهي عمومي و بصيرت يکي از مسئوليت هاي مردم به ويژه خواص و نخبگان جامعه اسلامي مي باشد.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

مصباح يزدي، محمد تقي، پرسش ها و پاسخ ها ، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خميني، 1380، ج1

دلشاد تهرانی , مصطفی , تفسیر موضوعی نهج البلاغه , قم: معارف , 1383

شاکرين، حميد رضا، و محمدي عليرضا، دين و سياست، ولايت فقيه، جمهوري اسلامي، قم، معارف, 1385

 


[1]. نهج البلاغه، خطبه 216.

[2]. نهج البلاغه، خطبه 34.

[3]. مصباح يزدي، محمد تقي، پرسش ها و پاسخ ها ، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خميني، 1380، ج1، ص49.

[4]. انفال / 62.

[5]. نهج البلاغه، خطبه 27.

[6]. مصباح يزدي، محمد تقي، پرسش ها و پاسخ ها , پیشین ، ص25.

[7]. نهج البلاغه، خطبه 34.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
31 امرداد 01
بازدید
۲۷۲
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.