فلسفه ى وجودى ولايت فقيه به نحو اختصار چيست؟

پرسش
پاسخ
بديهى است كه تا پيامبر و يا امامان معصوم وجود دارند و امكان دست يابى به آنان در مورد اداره ى امور اجتماعى هست، نوبت به غير معصوم نمى رسد; امّا در زمان غيبت كه عملا چنين ايده آلى در ميان ما نيست بايد چه بكنيم؟
اگر بخواهيم تنها با استمداد از عقل و خرد به اين پرسش جواب دهيم، بايد بگوييم: «بدون ترديد، اگر ايده آل را معصومان-عليهم السلام- بدانيم، عقل مى گويد در عصر غيبت كسى بايد در رأس هرم قدرت باشد كه از هر جهت به امام معصوم شبيه تر است; يعنى در دين شناسى، تقوا و صلاحيت براى اجراي احكام و قوانين اسلام، بهترين باشد. وقتى كه جامعه نمى تواند بدون حكومت باشد و ما دسترسى به امام معصوم نداريم، بايد به سراغ كسى برويم كه كم ترين فاصله را با او دارد; كسى كه شناختنش از اسلام، از ديگران بيش تر و عدالت و تقوايش از همه بالاتر و براى اجراى احكام و قوانين اسلام، مناسب ترين فرد باشد; اين صفات در ولى فقيه تجلّى مى كند. در امور ديگر نيز روش عموم مردم همين است كه ابتدا نزد بهترين متخصص مى روند، ليكن اگر دست رسى به بهترين ممكن نبود، به كسانى رجوع مى كنند كه در تخصص و ويژگى ها به فرد ايده آل نزديك تر باشند. ولايت فقيه معنايى جز رجوع به اسلام شناس عادلى كه از ديگران به امام معصوم نزديك تر است ندارد.[1]
از سوى ديگر، مطابق نص آيه ى شريفه ى قرآن كريم كه مى فرمايد: (يريدون ان يتحاكموا الى الطاغوت و قد امروا ان يكفروا به);[2] مى خواهند در اختلافات خود به محكمه ى طاغوت بروند و حاكميت طاغوت را بپذيرند در حالى كه مأمور شده اند به طاغوت كفر بورزند. بنابراين مردم حق مراجعه به هر حكومتى را ندارند; پس در حالى كه براى رفع نيازهاى خود محتاج حكومتند، چه بايد بكنند؟ در اين باره در ميان ادله ى نقلى نيز دلايلى وجود دارد كه مى توان از آن ها ولايت و حكومت فقيه را در زمان غيبت استفاده كرد. چنان كه در روايتى از امام معصوم-عليه السلام- آمده است: «من كان منكم قد روى حديثنا و نظر فى حلالنا و حرامنا و عرف احكامنا فليرضوا به حكما»[3]; از ميان شما كسى را كه با احاديث ما مأنوس و روايت گر آن باشد و در حلال و حرام ما بررسي تحقيق مي كند و احكام ما را مى شناسد; همان كسى است كه مردم بايد به حكميت او تن دهند و حاكميت او را بپذيرند. در ادامه ى همين روايت آمده است كه «فانى قد جعلته عليكم حاكماً»; من (امام معصوم) او را حاكم بر شما قرار دادم و به اين منصب نصب كردم. «فاذا حكم بحكمنا فلم يقبل منه فانما استخفّ بحكم اللّه و علينا ردّ و الرادّ علينا كالراد على اللّه و هو على حد الشرك باللّه»; اگر چنين كسى به حكم ما حكم كرد، هر كس آن را نپذيرد، حكم خدا را سبك شمرده است و ما را نپذيرفته است و آن كس كه ما را نپذيرد، خدا را مورد پذيرش قرار نداده و اين مطلب در حد شرك به خداست.
اگر ما در زمان حضور معصوم نيز بوديم و اين روايت به ما مى رسيد، بر طبق آن بايد حكم فقيهان واجد شرايط را مى پذيرفتيم; مگر آن كه از معصوم خلاف آن به ما ابلاغ مي شد.
معرفي منبع جهت مطالعه بيشتر:
1. پرسش ها و پاسخ ها، مصباح يزدي، ج1 و 2، انتشارات توسسه آموزش و پژوهشي امام خميني.
پي نوشت ها:
[1] مصباح يزدى، محمدتقى، پرسش ها و پاسخ ها، قم، موسسه ى آموزشى و پژوهشى امام خمينى، 1378، ج 1، ص 56.
[2] نساء/6.
[3] كليني، محمد بن يعقوب، اصول كافى، ج1، ص 67.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 9 دی 93
- بازدید
- ۳٬۰۰۸
فلسفه ى وجودى ولايت فقيه به نحو اختصار چيست؟
- نشان کردن
پرسش
پاسخ
بديهى است كه تا پيامبر و يا امامان معصوم وجود دارند و امكان دست يابى به آنان در مورد اداره ى امور اجتماعى هست، نوبت به غير معصوم نمى رسد; امّا در زمان غيبت كه عملا چنين ايده آلى در ميان ما نيست بايد چه بكنيم؟
اگر بخواهيم تنها با استمداد از عقل و خرد به اين پرسش جواب دهيم، بايد بگوييم: «بدون ترديد، اگر ايده آل را معصومان-عليهم السلام- بدانيم، عقل مى گويد در عصر غيبت كسى بايد در رأس هرم قدرت باشد كه از هر جهت به امام معصوم شبيه تر است; يعنى در دين شناسى، تقوا و صلاحيت براى اجراي احكام و قوانين اسلام، بهترين باشد. وقتى كه جامعه نمى تواند بدون حكومت باشد و ما دسترسى به امام معصوم نداريم، بايد به سراغ كسى برويم كه كم ترين فاصله را با او دارد; كسى كه شناختنش از اسلام، از ديگران بيش تر و عدالت و تقوايش از همه بالاتر و براى اجراى احكام و قوانين اسلام، مناسب ترين فرد باشد; اين صفات در ولى فقيه تجلّى مى كند. در امور ديگر نيز روش عموم مردم همين است كه ابتدا نزد بهترين متخصص مى روند، ليكن اگر دست رسى به بهترين ممكن نبود، به كسانى رجوع مى كنند كه در تخصص و ويژگى ها به فرد ايده آل نزديك تر باشند. ولايت فقيه معنايى جز رجوع به اسلام شناس عادلى كه از ديگران به امام معصوم نزديك تر است ندارد.[1]
از سوى ديگر، مطابق نص آيه ى شريفه ى قرآن كريم كه مى فرمايد: (يريدون ان يتحاكموا الى الطاغوت و قد امروا ان يكفروا به);[2] مى خواهند در اختلافات خود به محكمه ى طاغوت بروند و حاكميت طاغوت را بپذيرند در حالى كه مأمور شده اند به طاغوت كفر بورزند. بنابراين مردم حق مراجعه به هر حكومتى را ندارند; پس در حالى كه براى رفع نيازهاى خود محتاج حكومتند، چه بايد بكنند؟ در اين باره در ميان ادله ى نقلى نيز دلايلى وجود دارد كه مى توان از آن ها ولايت و حكومت فقيه را در زمان غيبت استفاده كرد. چنان كه در روايتى از امام معصوم-عليه السلام- آمده است: «من كان منكم قد روى حديثنا و نظر فى حلالنا و حرامنا و عرف احكامنا فليرضوا به حكما»[3]; از ميان شما كسى را كه با احاديث ما مأنوس و روايت گر آن باشد و در حلال و حرام ما بررسي تحقيق مي كند و احكام ما را مى شناسد; همان كسى است كه مردم بايد به حكميت او تن دهند و حاكميت او را بپذيرند. در ادامه ى همين روايت آمده است كه «فانى قد جعلته عليكم حاكماً»; من (امام معصوم) او را حاكم بر شما قرار دادم و به اين منصب نصب كردم. «فاذا حكم بحكمنا فلم يقبل منه فانما استخفّ بحكم اللّه و علينا ردّ و الرادّ علينا كالراد على اللّه و هو على حد الشرك باللّه»; اگر چنين كسى به حكم ما حكم كرد، هر كس آن را نپذيرد، حكم خدا را سبك شمرده است و ما را نپذيرفته است و آن كس كه ما را نپذيرد، خدا را مورد پذيرش قرار نداده و اين مطلب در حد شرك به خداست.
اگر ما در زمان حضور معصوم نيز بوديم و اين روايت به ما مى رسيد، بر طبق آن بايد حكم فقيهان واجد شرايط را مى پذيرفتيم; مگر آن كه از معصوم خلاف آن به ما ابلاغ مي شد.
معرفي منبع جهت مطالعه بيشتر:
1. پرسش ها و پاسخ ها، مصباح يزدي، ج1 و 2، انتشارات توسسه آموزش و پژوهشي امام خميني.
پي نوشت ها:
[1] مصباح يزدى، محمدتقى، پرسش ها و پاسخ ها، قم، موسسه ى آموزشى و پژوهشى امام خمينى، 1378، ج 1، ص 56.
[2] نساء/6.
[3] كليني، محمد بن يعقوب، اصول كافى، ج1، ص 67.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 9 دی 93
- بازدید
- ۳٬۰۰۸
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.