مردم ولي نعمت حاكمان هستند يعني چه؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

مردم ولي نعمت حاكمان هستند يعني چه؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

نوع رابطة حاكمان و مردم در فلسفه هاي سیاسی به گونه هاي متفاوتي بيان شده است.

گاهي اين رابطه به رابطة «مالك و مملوك»، «ذي حق و مكلف» و «چوپان و گوسفند» تفسير مي گردد. بنابراين تئوري، مردم در برابر حاكم برده و مملوك هستند و اصلاً وجود آنها به خاطر رفاه و آسايش حاكم است و مردم جز اداي تكليف و وظيفه حقي ندارند و حق فقط براي حاكم منحصر شده است.

در مقابل اين نظريه در اسلام اگر حقي هست دو طرفه است و در منطق قرآن كريم امام و حكمران، امين و پاسبان حقوق مردم و مسئول در برابر آنها است و اگر بنا باشد يكي از مردم و حكمران براي ديگري باشد اين حكمران است كه براي تودة مردم است نه تودة مردم براي حكمران[1] در اسلام حكومت يك امانت الهي است كه مردم آن را به حاكم مي سپارند.[2] شهيد مطهري براي تأييد اين مطلب كه حكومت امانتي است كه مردم آن را به حاكم مي سپرند به اين آيه قرآن استناد مي كنند كه: «ان الله يأمركم إن تودو الامانات الي اهلها[3]» و مي فرمايد: قرآن كريم حاكم و سرپرست اجتماع را به عنوان امين و نگهبان اجتماع مي شناسد و حكومت عادلانه را نوعي امانت كه به او سپرده شده است و بايد ادا نمايد تلقي مي كند. برداشت ائمه دين و بالخصوص شخص اميرالمؤمنين علي ـ عليه السّلام ـ عيناً همان چيزي است كه از قرآن كريم استنباط مي شود.[4] چنانكه امير مؤمنان ـ عليه السّلام ـ به حاكم آذربايجان فرمودند: حكومت براي تو طعمه نيست كه به چنگ آورده باشي بلكه امانتي است كه بر گردنت نهاده شده است. تو بايد به مافوق خود پاسخگو باشي و اجازه نداري كه در ميان مردم به استبداد و خودسري رفتار كني.[5] و نيز به مأموران مالياتي فرمود: با مردم به عدالت رفتار كنيد و به مردم دربارة خودتان حق بدهيد. پر حوصله باشيد و در برآوردن حاجات مردم تنكَ حوصلگي نكنيد كه شما خزانه داران مردم و نمايندگان ملت و سفيران حكومتيد.[6]

بنابراين حاكمان در واقع نعمت حكومت را از مردم به امانت گرفته اند و بايد بدانند كه به درستي بايد اين نعمت الهي را ادا كنند و در برابر مردم بايد پاسخگو باشند كه از حدود الهي اين نعمت تجاوز نكرده باشند. و اين همان بيان امام است كه مردم را ولي نعمت مسئولان نظام اسلامي دانستند.

 


[1] . ر. ك: مطهري، مرتضي، سيري در نهج البلاغه، ص 89.

[2] . ر. ك: آيت الله سبحاني، جعفر، مباني حكومت اسلامي، ص 182.

[3] . نساء/85.

[4] . ر. ك: شهيد مطهري، سيري در نهج البلاغه، ص 91.

[5] . همان، ص 92.

[6] . نهج البلاغه، نامة 51.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
27 امرداد 01
بازدید
۸۰
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.