انرژي هسته اي در اقتصاد کشور ما چه نقشي دارد؟
انرژي هسته اي در اقتصاد کشور ما چه نقشي دارد؟
پرسش
پاسخ
کاربردهاي صلح آميز، انگيزه اصلي طرح تجهيز هسته اي ج.ا. ايران مي باشد که مي توان به اهداف کلي از آن به اين گونه اشاره نمود
الف: تحصيل توانمندي هاي مورد نياز در عرصه هاي گوناگون بين المللي به شکل مدرن آن.
ب: ورود به صنعت چرخه سوخت هسته اي (مجموعه حلقه هايي از دست يابي به سنگ و تبديل آن به قرص اورانيوم را شامل مي شود) که اکنون ايران رسماً به اين گروه دعوت شده است.
ج: استفاده از کاربردهاي غيرنظامي انرژي هسته اي در عرصه هاي مختلف و مورد نياز طبيعي کشور که به اجمال به برخي موارد مهم آن اشاره مي کنيم.
1. کاربرد انرژي اتمي در توليد برق:
از اهداف اعلام شدة ايران همواره توليد برق هسته اي محوريت داشته است و در طول چهار دهة گذشته با توجه به روند روبه رشد توسعة اجتماعي و اقتصادي در ايران استراتژي بهره برداري از منابع فُسيلي از دو عامل محدود کننده متأثر شده است. از يک طرف ارتقاي سطح زندگي و برنامه هاي بهبود شاخص هاي اقتصادي نيازمند تأمين روند تقاضاي صعودي انرژي در کلية بخش هاي خانگي و صنعتي داخلي مي باشد و از طرفي اقتصاد ملي وابسته به درآمدهاي نفتي است که رهايي از اين دو عامل متضاد، مستلزم ايجاد يک استراتژي دراز مدت و تجديد نظر در روند استفادة بي رويه از منابع فُسيلي مدنظر بوده است؛ زيرا اين منابع محدود بوده و متعلق به نسل هاي آتي کشور نيز مي باشند و از طرفي استفاده از آنها در صنايع تبديلي نظير پتروشيمي در قياس با انرژي هسته اي ارزش کمتري براي کشور در پي دارند در حالي که هزينة آن بالا است و مصرف اين منابع در داخل کشور به عنوان سوخت به شدت ارز حاصل از صادرات نفت و گاز طبيعي را تحت الشعاع خود قرارداده است.[1]
در صورت ادامة اين روند تا چند دهة ديگر ايران به عنوان يکي از واردکنندگان نفت خام و برخي از فرآورده هاي مرتبط با آن خواهد شد. از طرفي دولت يارانه هاي پنهان زيادي بابت مصرف سوخت در داخل کشور مي پردازد که هزينه هاي توليد و توزيع اين فرآورده هاي سوختي نيز تأمين نمي گردد. بنابراين متکي بودن سيستم عرضة انرژي کشور به سوخت هاي فسيلي را غيرمنطقي ساخته و استفادة کشور از تکنولوژي هاي جديد ازجمله تکنولوژي هسته اي را در مقام مقايسه با سوخت هاي فسيلي، رقابتي مي سازد.[2]
به منظور تعيين سهم بهينة انواع نيروگاه ها براي تأمين انرژي الکتريکي مورد نياز کشور طي 20 سال آينده، نتايج استفاده از مدل برنامه ريزي "KASP" که معروف ترين و کاربردي ترين مدل بهينه سازي سيستم عرضة انرژي الکتريکي است نشان مي دهد که تا سال 1410 شمسي در سناريوي رشد متوسط حدود 7000 مگاوات و در سناريوي رشد بالاي کلية شاخصه هاي اقتصادي کشور سهم برق هسته اي معادل 000/10 مگاوات خواهد بود. از اين رو جمهوري اسلامي ايران سناريوي رشد متوسط مؤلفه هاي اقتصادي کشور و ساخت 6000 مگاوات برق هسته اي علاوه بر نيروگاه در دست ساخت بوشهر (1000 مگاوات) را به عنوان برنامة اصلي توسعة نيروگاه هاي هسته اي کشور تعيين نموده است در صورتي که تا بيست سال آينده توليد 7000 مگاواتي محقق شود به ميزان 190 ميليون بشکه نفت خام در مصارف نيروگاهي کشور صرفه جويي شده است که ارزش اقتصادي آن بيش از پنج ميليارد دلار در سال برآورد مي شود.[3]
2. کاربرد انرژي هسته اي در بخش صنايع:
در اين بخش مي توان از موارد ذيل ياد کرد: ـ تهيه و توليد چشمه هاي پرتوزايي کبالت (Cobalt) براي مصارف صنعتي ـ توليد چشمه هاي ايريديم[4] Iridium براي کاربردهاي صنعتي و جوشکاري در لوله هاي نفت و گاز ـ توليد چشمه هاي پرتوزا براي کاربردهاي صنعتي مانند سيستم هاي سطح سنجي، ضخامت سنجي و ... بررسي کوره هاي مذاب شيشه سازي جهت تعيين اشکالات آنها ـ نشت يابي در لوله هاي انتقال نفت با استفاده از تکنيک هاي هسته اي.
3. کاربرد در بخش صنايع غذايي و کشاورزي:
جهت اختصار به موارد ذيل مي توان اشاره کرد: ـ جلوگيري از جوانه زدن محصولات غذايي ـ کنترل و از بين بردن حشرات ـ به تأخير انداختن زمان رسيدگي به محصولات غذايي ـ افزايش زمان نگهداري ـ کاهش ميزان آلودگي ميکروبي ـ از بين بردن ويروس ها ـ طرح هاي بازدهي و جهش گياهاني چون گندم، برنج و پنبه.
4. کاربرد تکنيک هاي هسته اي در مديريت منابع آب:
بهبود دسترسي به منابع آب، به عنوان يکي از زمينه هاي بسيار مهم در توسعه شناخته شده است. تکنيک هاي هسته اي براي شناسايي حوزه هاي آبخيز زيرزميني، هدايت آب هاي سطحي و زيرزميني، کشف و کنترل آلودگي نشت و ايمني سدها به کار مي روند، شيرين کردن آب شور و...
5. کاربرد انرژي هسته اي در بخش پزشکي و بهداشتي:
به مصاديق ذيل از کاربرد انرژي اتمي در بخش پزشکي مي توان اشاره کرد:
ـ تهيه و توليد راديو داروي يُد 131 جهت تشخيص بيماري هاي تيروئيد و درمان آنها.
ـ تهيه و توليد کيت هاي راديو دارويي.
ـ کنترل کيفي راديو داروهاي خوراکي و تزريقي براي تشخيص و درمان بيماري ها.
ـ تهيه و توليد کيت هاي هورموني.
ـ تشخيص کم خوني يا سندروم (Syndrome) اختلال در جذب ويتامين 12B.
ـ توليد دزيمترهاي جيبي و محيطي.
ـ استريليزاسيون[5] لوازم پزشکي يک بار مصرف.
6. کاربرد در بخش دامپزشکي و دامپروري
فقط به برخي از مصاديق آن اشاره مي شود.
ـ نقش تکنيک هاي هسته اي در پيشگيري، کنترل و تشخيص بيماري هاي دامي.
ـ نقش تکنيک هاي هسته اي در توليد دام.
ـ نقش تکنيک هاي هسته اي در تغذية دام.
ـ نقش تکنيک هاي هسته اي در بهداشت و ايمني محصولات دامي و خوراک دام.[6]
مواردي که در کاربرد انرژي هسته اي بيان شد اختصاص به بخش مهم ترين کاربردها داشت والا بيان کليه موارد کاربردي آن از حوصلة اين مقال خارج است.
نتيجه گيري:
جمهوري اسلامي ايران در جهت تحقق اهداف خود در حوزة انرژي هسته اي تلاش هاي قابل توجه و سرنوشت سازي را انجام داده است که در جاي خود نيازمند تقدير و سپاس است. زيرا به اعتقاد کارشناسان، فناوري هسته اي متعلق به امروز نيست بلکه به تاريخ ايران در آينده تعلق دارد. به حول قوة الاهي کشورمان از نظر دانش هسته اي به مرحله اي رسيده است که معدود کشورهاي در دنيا بدان دست يافته اند، به سخن دبير کل آژانس بين المللي انرژي اتمي در اين زمينه توجه کنيد؟ "شما به سطحي از دانش هسته اي رسيده ايد که چند کشور در جهان بيشتر به آن دست نيافته اند"[7] هم اکنون ايران مشغول استخراج نخستين سنگ اورانيوم کشور که بعد از پاکسازي آن در کارخانة "يو.سي.اف" اصفهان به صورت "کيک زرد" که نخستين محصول سنگ معدن اورانيوم و يکي از مواد اوليه چرخه سوخت مي باشد و حدود 75 درصد اورانيوم خالص را تشکيل مي دهد دست يافته است. جمهوري اسلامي علي رغم تحريمها توانسته است 19 هزار قلم تجهيزات مورد نياز کارخانه هاي هسته اي را با تکيه به متخصصان داخلي توليد کند.[8] امروزه طبق نظر کارشناسان مادامي که کشوري به چرخه سوخت وارد نشود به عنوان کشوري داراي توان هسته اي معرفي نخواهد شد. در حال حاضر نيز جمهوري اسلامي در جهت رسيدن به اين هدف بزرگ يعني ورود به عرصه چرخه سوخت حرکت مي کند طبيعي است که صنعت چرخة سوخت نيازمند فناوري بسيار پيشرفته اي است که کمتر کشوري به اين فناوري دست مي يابد. توليد نيروگاه در ايران چندان مشکلي ندارد در گذشته و حال نيز کشورهاي غربي حاضر به همکاري بوده اند. اصولاً پيش از انقلاب قرار بود سوخت نيروگاههاي ايران از کشورهاي اروپايي به ويژه فرانسه توليد شود تا از اين طريق کشورمان در اين صنعت هميشه محتاج ايشان باشد. لذا آنان ورود جمهوري اسلامي ايران به چرخه سوخت را امري مهم مي دانند و با آن مخالفت مي کنند.[9] به هر حال به طور خلاصه مي توان تحقق اهداف مهم صلح آميز جمهوري اسلامي ايران در اين زمينه را يک پيروزي سرنوشت ساز و موفقيت غرور آفرين براي ملت ايران به شمار آورد.
[1] . جهت آشنايي تفصيل کاربردهاي صلح آميز انرژي هسته اي ر.ک: کاظم قريب آبادي، "فناوري هسته اي نيازها و ضرورت ها".
[2] . همان.
[3] . همان.
[4] . Iridium فلزي است سفيد رنگ و سخت مانند فلز طلاي سفيد که در 2360 درجه حرارت ذوب مي شود.
[5] . Sterilisacsun.
[6] . ر.ک کاظم قريب آبادي، "فناوري هسته اي نيازها و ضرورت ها"
[7] . جمهوري اسلامي، 15/9/83، مصاحبة رئيس انرژي اتمي ايران، مهندس غلامرضا آقازاده.
[8] . همان.
[9] . مصاحبة رئيس آژانس انرژي اتمي ايران با شبکه چهار سيما. 14/9/83
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 27 امرداد 01
- بازدید
- ۶۸
انرژي هسته اي در اقتصاد کشور ما چه نقشي دارد؟
- نشان کردن
پرسش
انرژي هسته اي در اقتصاد کشور ما چه نقشي دارد؟
پاسخ
کاربردهاي صلح آميز، انگيزه اصلي طرح تجهيز هسته اي ج.ا. ايران مي باشد که مي توان به اهداف کلي از آن به اين گونه اشاره نمود
الف: تحصيل توانمندي هاي مورد نياز در عرصه هاي گوناگون بين المللي به شکل مدرن آن.
ب: ورود به صنعت چرخه سوخت هسته اي (مجموعه حلقه هايي از دست يابي به سنگ و تبديل آن به قرص اورانيوم را شامل مي شود) که اکنون ايران رسماً به اين گروه دعوت شده است.
ج: استفاده از کاربردهاي غيرنظامي انرژي هسته اي در عرصه هاي مختلف و مورد نياز طبيعي کشور که به اجمال به برخي موارد مهم آن اشاره مي کنيم.
1. کاربرد انرژي اتمي در توليد برق:
از اهداف اعلام شدة ايران همواره توليد برق هسته اي محوريت داشته است و در طول چهار دهة گذشته با توجه به روند روبه رشد توسعة اجتماعي و اقتصادي در ايران استراتژي بهره برداري از منابع فُسيلي از دو عامل محدود کننده متأثر شده است. از يک طرف ارتقاي سطح زندگي و برنامه هاي بهبود شاخص هاي اقتصادي نيازمند تأمين روند تقاضاي صعودي انرژي در کلية بخش هاي خانگي و صنعتي داخلي مي باشد و از طرفي اقتصاد ملي وابسته به درآمدهاي نفتي است که رهايي از اين دو عامل متضاد، مستلزم ايجاد يک استراتژي دراز مدت و تجديد نظر در روند استفادة بي رويه از منابع فُسيلي مدنظر بوده است؛ زيرا اين منابع محدود بوده و متعلق به نسل هاي آتي کشور نيز مي باشند و از طرفي استفاده از آنها در صنايع تبديلي نظير پتروشيمي در قياس با انرژي هسته اي ارزش کمتري براي کشور در پي دارند در حالي که هزينة آن بالا است و مصرف اين منابع در داخل کشور به عنوان سوخت به شدت ارز حاصل از صادرات نفت و گاز طبيعي را تحت الشعاع خود قرارداده است.[1]
در صورت ادامة اين روند تا چند دهة ديگر ايران به عنوان يکي از واردکنندگان نفت خام و برخي از فرآورده هاي مرتبط با آن خواهد شد. از طرفي دولت يارانه هاي پنهان زيادي بابت مصرف سوخت در داخل کشور مي پردازد که هزينه هاي توليد و توزيع اين فرآورده هاي سوختي نيز تأمين نمي گردد. بنابراين متکي بودن سيستم عرضة انرژي کشور به سوخت هاي فسيلي را غيرمنطقي ساخته و استفادة کشور از تکنولوژي هاي جديد ازجمله تکنولوژي هسته اي را در مقام مقايسه با سوخت هاي فسيلي، رقابتي مي سازد.[2]
به منظور تعيين سهم بهينة انواع نيروگاه ها براي تأمين انرژي الکتريکي مورد نياز کشور طي 20 سال آينده، نتايج استفاده از مدل برنامه ريزي "KASP" که معروف ترين و کاربردي ترين مدل بهينه سازي سيستم عرضة انرژي الکتريکي است نشان مي دهد که تا سال 1410 شمسي در سناريوي رشد متوسط حدود 7000 مگاوات و در سناريوي رشد بالاي کلية شاخصه هاي اقتصادي کشور سهم برق هسته اي معادل 000/10 مگاوات خواهد بود. از اين رو جمهوري اسلامي ايران سناريوي رشد متوسط مؤلفه هاي اقتصادي کشور و ساخت 6000 مگاوات برق هسته اي علاوه بر نيروگاه در دست ساخت بوشهر (1000 مگاوات) را به عنوان برنامة اصلي توسعة نيروگاه هاي هسته اي کشور تعيين نموده است در صورتي که تا بيست سال آينده توليد 7000 مگاواتي محقق شود به ميزان 190 ميليون بشکه نفت خام در مصارف نيروگاهي کشور صرفه جويي شده است که ارزش اقتصادي آن بيش از پنج ميليارد دلار در سال برآورد مي شود.[3]
2. کاربرد انرژي هسته اي در بخش صنايع:
در اين بخش مي توان از موارد ذيل ياد کرد: ـ تهيه و توليد چشمه هاي پرتوزايي کبالت (Cobalt) براي مصارف صنعتي ـ توليد چشمه هاي ايريديم[4] Iridium براي کاربردهاي صنعتي و جوشکاري در لوله هاي نفت و گاز ـ توليد چشمه هاي پرتوزا براي کاربردهاي صنعتي مانند سيستم هاي سطح سنجي، ضخامت سنجي و ... بررسي کوره هاي مذاب شيشه سازي جهت تعيين اشکالات آنها ـ نشت يابي در لوله هاي انتقال نفت با استفاده از تکنيک هاي هسته اي.
3. کاربرد در بخش صنايع غذايي و کشاورزي:
جهت اختصار به موارد ذيل مي توان اشاره کرد: ـ جلوگيري از جوانه زدن محصولات غذايي ـ کنترل و از بين بردن حشرات ـ به تأخير انداختن زمان رسيدگي به محصولات غذايي ـ افزايش زمان نگهداري ـ کاهش ميزان آلودگي ميکروبي ـ از بين بردن ويروس ها ـ طرح هاي بازدهي و جهش گياهاني چون گندم، برنج و پنبه.
4. کاربرد تکنيک هاي هسته اي در مديريت منابع آب:
بهبود دسترسي به منابع آب، به عنوان يکي از زمينه هاي بسيار مهم در توسعه شناخته شده است. تکنيک هاي هسته اي براي شناسايي حوزه هاي آبخيز زيرزميني، هدايت آب هاي سطحي و زيرزميني، کشف و کنترل آلودگي نشت و ايمني سدها به کار مي روند، شيرين کردن آب شور و...
5. کاربرد انرژي هسته اي در بخش پزشکي و بهداشتي:
به مصاديق ذيل از کاربرد انرژي اتمي در بخش پزشکي مي توان اشاره کرد:
ـ تهيه و توليد راديو داروي يُد 131 جهت تشخيص بيماري هاي تيروئيد و درمان آنها.
ـ تهيه و توليد کيت هاي راديو دارويي.
ـ کنترل کيفي راديو داروهاي خوراکي و تزريقي براي تشخيص و درمان بيماري ها.
ـ تهيه و توليد کيت هاي هورموني.
ـ تشخيص کم خوني يا سندروم (Syndrome) اختلال در جذب ويتامين 12B.
ـ توليد دزيمترهاي جيبي و محيطي.
ـ استريليزاسيون[5] لوازم پزشکي يک بار مصرف.
6. کاربرد در بخش دامپزشکي و دامپروري
فقط به برخي از مصاديق آن اشاره مي شود.
ـ نقش تکنيک هاي هسته اي در پيشگيري، کنترل و تشخيص بيماري هاي دامي.
ـ نقش تکنيک هاي هسته اي در توليد دام.
ـ نقش تکنيک هاي هسته اي در تغذية دام.
ـ نقش تکنيک هاي هسته اي در بهداشت و ايمني محصولات دامي و خوراک دام.[6]
مواردي که در کاربرد انرژي هسته اي بيان شد اختصاص به بخش مهم ترين کاربردها داشت والا بيان کليه موارد کاربردي آن از حوصلة اين مقال خارج است.
نتيجه گيري:
جمهوري اسلامي ايران در جهت تحقق اهداف خود در حوزة انرژي هسته اي تلاش هاي قابل توجه و سرنوشت سازي را انجام داده است که در جاي خود نيازمند تقدير و سپاس است. زيرا به اعتقاد کارشناسان، فناوري هسته اي متعلق به امروز نيست بلکه به تاريخ ايران در آينده تعلق دارد. به حول قوة الاهي کشورمان از نظر دانش هسته اي به مرحله اي رسيده است که معدود کشورهاي در دنيا بدان دست يافته اند، به سخن دبير کل آژانس بين المللي انرژي اتمي در اين زمينه توجه کنيد؟ "شما به سطحي از دانش هسته اي رسيده ايد که چند کشور در جهان بيشتر به آن دست نيافته اند"[7] هم اکنون ايران مشغول استخراج نخستين سنگ اورانيوم کشور که بعد از پاکسازي آن در کارخانة "يو.سي.اف" اصفهان به صورت "کيک زرد" که نخستين محصول سنگ معدن اورانيوم و يکي از مواد اوليه چرخه سوخت مي باشد و حدود 75 درصد اورانيوم خالص را تشکيل مي دهد دست يافته است. جمهوري اسلامي علي رغم تحريمها توانسته است 19 هزار قلم تجهيزات مورد نياز کارخانه هاي هسته اي را با تکيه به متخصصان داخلي توليد کند.[8] امروزه طبق نظر کارشناسان مادامي که کشوري به چرخه سوخت وارد نشود به عنوان کشوري داراي توان هسته اي معرفي نخواهد شد. در حال حاضر نيز جمهوري اسلامي در جهت رسيدن به اين هدف بزرگ يعني ورود به عرصه چرخه سوخت حرکت مي کند طبيعي است که صنعت چرخة سوخت نيازمند فناوري بسيار پيشرفته اي است که کمتر کشوري به اين فناوري دست مي يابد. توليد نيروگاه در ايران چندان مشکلي ندارد در گذشته و حال نيز کشورهاي غربي حاضر به همکاري بوده اند. اصولاً پيش از انقلاب قرار بود سوخت نيروگاههاي ايران از کشورهاي اروپايي به ويژه فرانسه توليد شود تا از اين طريق کشورمان در اين صنعت هميشه محتاج ايشان باشد. لذا آنان ورود جمهوري اسلامي ايران به چرخه سوخت را امري مهم مي دانند و با آن مخالفت مي کنند.[9] به هر حال به طور خلاصه مي توان تحقق اهداف مهم صلح آميز جمهوري اسلامي ايران در اين زمينه را يک پيروزي سرنوشت ساز و موفقيت غرور آفرين براي ملت ايران به شمار آورد.
[1] . جهت آشنايي تفصيل کاربردهاي صلح آميز انرژي هسته اي ر.ک: کاظم قريب آبادي، "فناوري هسته اي نيازها و ضرورت ها".
[2] . همان.
[3] . همان.
[4] . Iridium فلزي است سفيد رنگ و سخت مانند فلز طلاي سفيد که در 2360 درجه حرارت ذوب مي شود.
[5] . Sterilisacsun.
[6] . ر.ک کاظم قريب آبادي، "فناوري هسته اي نيازها و ضرورت ها"
[7] . جمهوري اسلامي، 15/9/83، مصاحبة رئيس انرژي اتمي ايران، مهندس غلامرضا آقازاده.
[8] . همان.
[9] . مصاحبة رئيس آژانس انرژي اتمي ايران با شبکه چهار سيما. 14/9/83
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 27 امرداد 01
- بازدید
- ۶۸
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.