دلايل شرعي، عقلي و قانوني جايز نبودن هتك حرمت مراجع تقليد چي...

پرسش
پاسخ
اولين و مهمترين دليل بر اين كه نميتوان نسبت به افراد مورد نظر هتك احترام كرد،اين است كه آنان مسلمان هستند، زيرا مسلمانان نسبت به يكديگر وظايف وتكاليفي دارند و يكي از مهمترين آنها، حفظ حرمت و كرامت مسلمانان ديگر و حتي غير مسلماناني است كه در جامعه اسلامي زندگي ميكنند؛ بنابراين هيچ مسلماني نسبت به مرجع تقليد يا رهبروياديگرمسلمانان ،حق هتك حرمت ندارد؛علاوه براين ،سيره عقلاي عالم براي حفظ نظام يک جامعه وايجادآرامش همگاني،تأکيدبرلزوم وحفظ احترام وحرمت متقابل بين تمامي اعضاءآن جامعه مي باشد. از طرف ديگر،بامطالعه تاريخ درمي يابيم که احترام به بزرگان ودانايان درهمه جوامع بشري،حتي اقوام بدوي، وجودداشته است واين به مقتضاي عقل وادب آدمي است.فقهاء،علماومراجع تقليد به عنوان دانايان و نايبان امام زمان ـ عليه السّلام ـ جايگاه رفيعي دربين جامعه اسلامي دارند، نقش آنان تبيين مباني اسلام است و آنان با حداكثر توان، سعي در استنباط و استخراج احكام اسلام و هدايت انسان ها دارند. چگونه و با چه دليلي ميتوان به مقام و موقعيت آنان خدشه وارد ساخت چه رسد نسبت به جانشان اندك تعرضي داشت؟ براي هتك حرمت و يا كشتن مرجع تقليد هر چند برخي شرايط آن را نداشته باشد، هيچ دليلي وجود ندارد و هيچ مسلماني حق چنين كاري را ندارد.[1]
امّا درباره رهبر جامعه اسلامي بايد گفت، ايشان به عنوان سرپرست جامعه اسلامي، هدايت و رهبري امت اسلامي را به دوش دارد. كسي كه در اين مقام است داراي شرايط ويژه اي است و وظايف و تكاليف سنگيني بر عهده دارد. چگونه ميتوان چنين شخصي رامورد هتك حرمت قرار داد و يا خداي ناكرده، جان او را مورد تهديد قرار داد؟ ولي فقيه، به عنوان رهبر جامعه اسلامي در زمان غيبت امام معصوم ـ عليه السّلام ـ نيابت ايشان را در هدايت امت اسلامي برعهده دارد. چنان چه مسلمانان خواستار دست يافتن به تعالي و تكامل جامعه خويش باشند، اهتمام خود را نسبت به تكاليف اجتماعي خويش و به ويژه رهبر جامعه اسلامي در عمل بايد نشان دهند.
بنابراين نه تنها از ديدگاه عقلي و كلامي به هيچ وجه نميتوان از مقام مرجع تقليد، رهبري يا خليفه هتك حرمت كرد، بلكه در اين زمينه روايات زيادي وجود دارد كه مسلمانان را به تكريم و احترام گذاشتن به علما و فقها تحريص و ترغيب ميكند. آگاهي از اين روايات براي درك موقعيت و جايگاه آنان مؤثر است. در اين جا تنها به برخي از اين روايات اشاره ميشود.
امام رضا ـ عليه السّلام ـ ميفرمايند: «فَضلُ العلما عَلي غيرهِ كفَضلِ النّبي عَلي أمّته»[2]؛ برتري علما بر غيرشان مانند برتري پيامبر(ص) بر امتش است. نيز مي فرمايند: «اقربُ النّاسِ مِن درجَةِ النُّبوةِ اَهلُ العلْمِ وَ الجَهادِ»[3]؛ نزديكترين مردم به درجه و مقام پيامبري، اهل علم و جهاد ميباشند. همچنين آن حضرت در جاي ديگر مي فرمايند: «العُلماءُ مَصابيحُ الاَرضِ وَ خُلفاءُ الاَنبياءَ و وَرَثتي وَ ورَثَةُ الْاَنبياء»[4]؛ علما چراغهاي زمين و جانشينان پيامبران و وارث من و وارث انبيا هستند.
امام علي ـ عليه السّلام ـ در اين خصوص بيان مي دارند: «مَن وَقّرَ عالماً فَقد وقّرَ رَبّه»[5]؛ كسي كه عالمي را گرامي بدارد همانا پروردگارش را گرامي داشته است.
افزون بر روايات فوق امام رضا ـ عليه السّلام ـ مي فرمايند: «مَن استقبلَ العُلما فَقَد اسْتقبَلي وَمَن زار العُلماء فَقد زارَني و مَن جالَسَ العُلماء فَقد جالَسني و مَن جالَسني فَكانّما جالَسَ ربّي»؛[6] هر كس با علما روبرو شود همانا با من روبرو شده و هر كس علما را زيارت كند همانا مرا زيارت و ملاقات كرده و هر كس با علما همنشيني داشته باشد، همانا با من هم نشين است و هر كس با من همنشين باشد مانند اين است كه با پروردگارش همنشين گشته است.
از مطالعه اين روايات و روايات بسيار زيادي كه در كتب روايي موجود است. به اين نتيجه ميرسيم كه، مقام و منزلت علما و فقهاء و عالمان ديني، مقامي بس ارجمند است و هر گونه احترام و تكريم عالمان ديني نيز نزد پروردگار ارزش به سزايي دارد.[7]
از ديدگاه حقوقي و قانوني، نيز هتك حرمت نسبت به رهبر و مراجع تقليد مجازات دارد. مادههاي قانوني متعددي در اين زمينه در قانون مجازات اسلامي در نظر گرفته شده است، مثلا ماده 514 قانون مزبور ميگويد: «هر كس به حضرت امام بنيانگذار جمهوري اسلامي (ره) و مقام معظم رهبري به نحوي از انحاء اهانت نمايد به حبس از شش ماه تا دو سال محكوم خواهد شد.»[8] يا در ماده 515 آمده كه: « هر كس به جان رهبر و هر يك از رؤساي قواي سه گانه و مراجع بزرگ سوء قصد نمايد، چنانچه محارب شناخته نشود به حبس از سه تا ده سال محكوم خواهد شد.»[9]
بنابراين اهانت و سوء قصد به رهبر و مراجع تقليد شرعاً جايز نبوده و مجازات قانوني نيز دارد. گذشته از آن كه اهانت به اشخاص عادي نيز داراي مجازات و كيفر است تا چه رسد به دانشمندان و علماي دين. در ماده 608 قانون مزبور چنين آمده است كه: « توهين به افراد از قبيل فحاشي و استعمال الفاظ ركيك چنان چه موجب حد قذف نباشد مجازات شلاق تا 74 ضربه يا پنجاه هزار ريال تا يك ميليون ريال جزاي نقدي خواهد بود.»[10]
معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1. آداب اسلامي، گروه اخلاق سازمان حوزهها و مدارس علميه كشور، ج 2، ناشر سازمان مدارس علميه خارج از كشور.
2. احترام و تكريم، آقاي محمود اكبري، ناشر جامعه مدرسين حوزه علميه قم، ص 141 ـ 161.
3. تهذيب نفس، آقاي علي بحريني دشتي، ج 3، ناشر الهادي، ص 104 ـ 118.
4. قانون مجازات اسلامي در آراء ديوان عالي كشور، تدوين عليرضا مصلاحي، چاپ اول، 1379، نشر ادبستان.
پي نوشت ها:
[1] . ر.ك: حسيني، نعمت الله، مردان علم در ميدان عمل، ج3، ص 38.
[2] . ميزان الحكمه، ج6، ص 494.
[3] . همان، ص 456.
[4] . همان، ص457، 489.
[5] . همان.
[6] . همان.
[7] . حسيني، نعمت الله، ج 2، ص 108 و ج 3، ص 34.
[8] . مصلاحي، عليرضا، قانون مجازات اسلامي در آراء ديوان عالي كشور، ص 203.
[9] . همان، ص 203.
[10] . همان، ص 295.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 9 دی 93
- بازدید
- ۲٬۲۸۹
دلايل شرعي، عقلي و قانوني جايز نبودن هتك حرمت مراجع تقليد چي...
- نشان کردن
پرسش
پاسخ
اولين و مهمترين دليل بر اين كه نميتوان نسبت به افراد مورد نظر هتك احترام كرد،اين است كه آنان مسلمان هستند، زيرا مسلمانان نسبت به يكديگر وظايف وتكاليفي دارند و يكي از مهمترين آنها، حفظ حرمت و كرامت مسلمانان ديگر و حتي غير مسلماناني است كه در جامعه اسلامي زندگي ميكنند؛ بنابراين هيچ مسلماني نسبت به مرجع تقليد يا رهبروياديگرمسلمانان ،حق هتك حرمت ندارد؛علاوه براين ،سيره عقلاي عالم براي حفظ نظام يک جامعه وايجادآرامش همگاني،تأکيدبرلزوم وحفظ احترام وحرمت متقابل بين تمامي اعضاءآن جامعه مي باشد. از طرف ديگر،بامطالعه تاريخ درمي يابيم که احترام به بزرگان ودانايان درهمه جوامع بشري،حتي اقوام بدوي، وجودداشته است واين به مقتضاي عقل وادب آدمي است.فقهاء،علماومراجع تقليد به عنوان دانايان و نايبان امام زمان ـ عليه السّلام ـ جايگاه رفيعي دربين جامعه اسلامي دارند، نقش آنان تبيين مباني اسلام است و آنان با حداكثر توان، سعي در استنباط و استخراج احكام اسلام و هدايت انسان ها دارند. چگونه و با چه دليلي ميتوان به مقام و موقعيت آنان خدشه وارد ساخت چه رسد نسبت به جانشان اندك تعرضي داشت؟ براي هتك حرمت و يا كشتن مرجع تقليد هر چند برخي شرايط آن را نداشته باشد، هيچ دليلي وجود ندارد و هيچ مسلماني حق چنين كاري را ندارد.[1]
امّا درباره رهبر جامعه اسلامي بايد گفت، ايشان به عنوان سرپرست جامعه اسلامي، هدايت و رهبري امت اسلامي را به دوش دارد. كسي كه در اين مقام است داراي شرايط ويژه اي است و وظايف و تكاليف سنگيني بر عهده دارد. چگونه ميتوان چنين شخصي رامورد هتك حرمت قرار داد و يا خداي ناكرده، جان او را مورد تهديد قرار داد؟ ولي فقيه، به عنوان رهبر جامعه اسلامي در زمان غيبت امام معصوم ـ عليه السّلام ـ نيابت ايشان را در هدايت امت اسلامي برعهده دارد. چنان چه مسلمانان خواستار دست يافتن به تعالي و تكامل جامعه خويش باشند، اهتمام خود را نسبت به تكاليف اجتماعي خويش و به ويژه رهبر جامعه اسلامي در عمل بايد نشان دهند.
بنابراين نه تنها از ديدگاه عقلي و كلامي به هيچ وجه نميتوان از مقام مرجع تقليد، رهبري يا خليفه هتك حرمت كرد، بلكه در اين زمينه روايات زيادي وجود دارد كه مسلمانان را به تكريم و احترام گذاشتن به علما و فقها تحريص و ترغيب ميكند. آگاهي از اين روايات براي درك موقعيت و جايگاه آنان مؤثر است. در اين جا تنها به برخي از اين روايات اشاره ميشود.
امام رضا ـ عليه السّلام ـ ميفرمايند: «فَضلُ العلما عَلي غيرهِ كفَضلِ النّبي عَلي أمّته»[2]؛ برتري علما بر غيرشان مانند برتري پيامبر(ص) بر امتش است. نيز مي فرمايند: «اقربُ النّاسِ مِن درجَةِ النُّبوةِ اَهلُ العلْمِ وَ الجَهادِ»[3]؛ نزديكترين مردم به درجه و مقام پيامبري، اهل علم و جهاد ميباشند. همچنين آن حضرت در جاي ديگر مي فرمايند: «العُلماءُ مَصابيحُ الاَرضِ وَ خُلفاءُ الاَنبياءَ و وَرَثتي وَ ورَثَةُ الْاَنبياء»[4]؛ علما چراغهاي زمين و جانشينان پيامبران و وارث من و وارث انبيا هستند.
امام علي ـ عليه السّلام ـ در اين خصوص بيان مي دارند: «مَن وَقّرَ عالماً فَقد وقّرَ رَبّه»[5]؛ كسي كه عالمي را گرامي بدارد همانا پروردگارش را گرامي داشته است.
افزون بر روايات فوق امام رضا ـ عليه السّلام ـ مي فرمايند: «مَن استقبلَ العُلما فَقَد اسْتقبَلي وَمَن زار العُلماء فَقد زارَني و مَن جالَسَ العُلماء فَقد جالَسني و مَن جالَسني فَكانّما جالَسَ ربّي»؛[6] هر كس با علما روبرو شود همانا با من روبرو شده و هر كس علما را زيارت كند همانا مرا زيارت و ملاقات كرده و هر كس با علما همنشيني داشته باشد، همانا با من هم نشين است و هر كس با من همنشين باشد مانند اين است كه با پروردگارش همنشين گشته است.
از مطالعه اين روايات و روايات بسيار زيادي كه در كتب روايي موجود است. به اين نتيجه ميرسيم كه، مقام و منزلت علما و فقهاء و عالمان ديني، مقامي بس ارجمند است و هر گونه احترام و تكريم عالمان ديني نيز نزد پروردگار ارزش به سزايي دارد.[7]
از ديدگاه حقوقي و قانوني، نيز هتك حرمت نسبت به رهبر و مراجع تقليد مجازات دارد. مادههاي قانوني متعددي در اين زمينه در قانون مجازات اسلامي در نظر گرفته شده است، مثلا ماده 514 قانون مزبور ميگويد: «هر كس به حضرت امام بنيانگذار جمهوري اسلامي (ره) و مقام معظم رهبري به نحوي از انحاء اهانت نمايد به حبس از شش ماه تا دو سال محكوم خواهد شد.»[8] يا در ماده 515 آمده كه: « هر كس به جان رهبر و هر يك از رؤساي قواي سه گانه و مراجع بزرگ سوء قصد نمايد، چنانچه محارب شناخته نشود به حبس از سه تا ده سال محكوم خواهد شد.»[9]
بنابراين اهانت و سوء قصد به رهبر و مراجع تقليد شرعاً جايز نبوده و مجازات قانوني نيز دارد. گذشته از آن كه اهانت به اشخاص عادي نيز داراي مجازات و كيفر است تا چه رسد به دانشمندان و علماي دين. در ماده 608 قانون مزبور چنين آمده است كه: « توهين به افراد از قبيل فحاشي و استعمال الفاظ ركيك چنان چه موجب حد قذف نباشد مجازات شلاق تا 74 ضربه يا پنجاه هزار ريال تا يك ميليون ريال جزاي نقدي خواهد بود.»[10]
معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1. آداب اسلامي، گروه اخلاق سازمان حوزهها و مدارس علميه كشور، ج 2، ناشر سازمان مدارس علميه خارج از كشور.
2. احترام و تكريم، آقاي محمود اكبري، ناشر جامعه مدرسين حوزه علميه قم، ص 141 ـ 161.
3. تهذيب نفس، آقاي علي بحريني دشتي، ج 3، ناشر الهادي، ص 104 ـ 118.
4. قانون مجازات اسلامي در آراء ديوان عالي كشور، تدوين عليرضا مصلاحي، چاپ اول، 1379، نشر ادبستان.
پي نوشت ها:
[1] . ر.ك: حسيني، نعمت الله، مردان علم در ميدان عمل، ج3، ص 38.
[2] . ميزان الحكمه، ج6، ص 494.
[3] . همان، ص 456.
[4] . همان، ص457، 489.
[5] . همان.
[6] . همان.
[7] . حسيني، نعمت الله، ج 2، ص 108 و ج 3، ص 34.
[8] . مصلاحي، عليرضا، قانون مجازات اسلامي در آراء ديوان عالي كشور، ص 203.
[9] . همان، ص 203.
[10] . همان، ص 295.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 9 دی 93
- بازدید
- ۲٬۲۸۹
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.