بعضي ها مسلمان هستند ولي ديگران را مسخره مي کنند، بايد به آنها گفت؟
بعضي ها مسلمان هستند ولي ديگران را مسخره مي کنند، بايد به آنها گفت؟
پرسش
پاسخ
از جمله عوامل تهديد شخصيت اعضاي جامعه، استهزاء و تمسخر ديگران است. برخي رو دررو ديگران را با تمسخر و استهزاء تحقير مي كنند، تا بدين وسيله شخصيت آنان را خرد كنند، اين روش نيز از روش هاي شيطاني و رايجي است كه در همة جوامع وجود دارد.
اين گروه از متجاوزان وقتي مي بينند كسي هم سليقة خودشان نيست يا ممكن است در ارتباط با مال يا مقام يا ساير شئون زندگي مزاحمتي برايشان ايجاد كند، براي اين كه نگذارند او پيشرفت كند و در جامعه جايي براي خود باز كند او را به باد استهزاء مي گيرند و با تمسخر و تحقير شخصيتش را خرد مي كنند.
اين كار در ميان همة اقوام رواج داشته حتي انبياء را نيز به همين روش مي كوبيدند. هنگامي كه پيغمبري در ميان يكي از اقوام مبعوث مي شد يكي از عكس العمل هاي رايج در ميان همة اقوام اين بود كه او را مسخره كنند تا در جامعه موقعيتي پيدا نكند و مردم گوش به سخنان او ندهند.[1]
قرآن كريم دربارة اين موضوع تأكيدها و توصيه هاي بسياري دارد. از جمله در اين آية شريفه مي فرمايد: «يا ايها الذين آمنوا لا يسخر قوم من قومٍ[2]» اي كساني كه ايمان آورده ايد نبايد گروهي از مردان شما گروه ديگري را استهزاء بكند. «عسي ان يكونوا خيراً منهم، چه اين كه شايد آنها كه مورد مسخره قرار گرفته اند از اينها بهتر باشند» «و لا نساء من نساء عسي ان يكن خيراً منهن» همچنين هيچ گروهي از زنان نبايد زنان ديگري را مورد مسخره قرار دهند چرا كه ممكن است آنها از اينها بهتر باشند.
در اينجا مخاطب، مؤمنان اند، اعم از مردان و زنان، قرآن به همه هشدار مي دهد كه از اين عمل زشت بپرهيزند چرا كه سرچشمة استهزاء و مسخره همان خود برتر بيني و كبر و غرور است و اين «خودبرتر بيني» بيشتر از ارزش هاي ظاهري و مادي سرچشمه مي گيرد. مثلاً فلان كس خود را از ديگري ثروتمندتر، زيباتر يا از قوم و قبيله اي سرشناس تر مي شمرد و احياناً اين پندار كه از نظر علم و عبادت و معنويات از فلان جمعيّت برتر است او را وادار به سخريه مي كند. در حاليكه معيار ارزش در پيشگاه خداوند تقوي است و اين بستگي به پاكي قلب و نيّت و تواضع و اخلاق و ادب دارد.
هيچ كس نمي تواند بگويد من در پيشگاه خداوند از فلان كس برترم. و به همين دليل تحقير ديگران و خود را برتر شمردن يكي از بدترين كارها و زشت ترين عيوب اخلاقي است كه بازتاب آن در تمام زندگي انسان ها ممكن است آشكار شود.[3] و سپس مي فرمايد: «و لا تلمزو انفسكم و لا تنابزو بالالقاب. يكديگر را مورد طعن و عيب جويي قرار ندهيد و يكديگر را با القاب زشت و ناپسند ياد نكنيد.»
بسياري از افراد بي بندوبار در گذشته و حال اصرار داشته و دارند كه بر ديگران القاب زشتي بگذارند و از اين طريق آنها را تحقير كنند، شخصيتشان را بكوبند و يا احياناً از آنها انتقام بگيرند. اسلام صريحاً از اين عمل زشت نهي مي كند و هر اسم و لقبي را كه كوچكترين مفهوم نامطلوبي دارد و ماية تحقير مسلماني است ممنوع شمرده است.
در پايان آيه براي تأكيد بيشتر مي فرمايد: «ومن لم يتُبْ فاولئك هم الظالمون» و آنها كه توبه نكنند و از اين اعمال دست برندارند ظالم و ستمگرند. چه ظلمي از اين برتر كه انسان با سخنان نيش دار و تحقير و عيب جويي قلب مردم با ايمان را كه مركز عشق خداست بيازارد و شخصيت و آبروي آنها را كه سرماية بزرگ زندگي آنان است از بين ببرد. [4]
با توجه به فرموده امام كاظم ـ عليه السّلام ـ كه حق مؤمن را بزرگتر و بالاتر از حق كعبه معرفي مي فرمايند[5] معلوم مي شود كه چقدر ريختن آبروي مؤمن و استهزاء كردن او گناه بزرگي به حساب مي آيد. بنابراين هر گونه برخورد توهين آميز با مؤمنان خواه به وسيلة زبان باشد خواه با رفتار از نظر اسلام بسيار نكوهيده است. آثار اجتماعي ويرانگري به دنبال دارد.
در پايان شيوه هايي را ارائه مي دهيم که با افراد مسخره کننده چنين رفتاري را داشته باشيد تا بلکه در اصلاح چنين افرادي قدمي برداشته باشيد:
1. خود شما هرگز ديگران را مسخره نکنيد حتي در مقابل مسخره ديگران، آنها را مسخره نکنيد.
2. اگر پيش شما، کسي را مسخره مي کنند، شما با آنها همراهي نکنيد و به تمسخر آنها توجهي نکنيد.
3. اگر بتوانيد، آنها را متوجه اشتباهشان بنماييد. و زشتي مسخره کردن و عاقبت اين کار را به آنها توضيح دهيد.
4. به آنها بفهمانيد که هر کسي براي خودش شخصيتي دارد و چه بسا ما کسي را تحقير نماييم در حالي که منزلت او نزد خداوند بيشتر از ما باشد.
5. به ايشان توجه دهيد که آيا دوست دارند کسي آنها را مسخره کند؟ اگر به خاطر نواقصي که دارند مورد تمسخر قرار گيرند، حالت خوشايندي برايش رخ مي دهد؟
6. ايشان را متوجه کنيد که مي شود بدون مسخره و تهديد و تحقير ديگران، شوخي و شادي کرد.
7. رفتار احترام آميز شما و شخصيت دادن شما به ديگران، به مرور باعث تأثير گذاري شما در اين گونه افراد مي گردد. يعني آنها نيز ياد مي گيرند که با ديگران به احترام رفتار نمايند.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1. اخلاق در قرآن، ج 3، درسهاي استاد مصباح يزدي، انتشارات مؤسسة امام خميني (ره).
2. گناهان كبيره، آيت الله دستغيب، دفتر انتشارات اسلامي وابسته به جامعه مدرسين حوزة علميه قم.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 14 امرداد 01
- بازدید
- ۸۹
بعضي ها مسلمان هستند ولي ديگران را مسخره مي کنند، بايد به آنها گفت؟
- نشان کردن
پرسش
بعضي ها مسلمان هستند ولي ديگران را مسخره مي کنند، بايد به آنها گفت؟
پاسخ
از جمله عوامل تهديد شخصيت اعضاي جامعه، استهزاء و تمسخر ديگران است. برخي رو دررو ديگران را با تمسخر و استهزاء تحقير مي كنند، تا بدين وسيله شخصيت آنان را خرد كنند، اين روش نيز از روش هاي شيطاني و رايجي است كه در همة جوامع وجود دارد.
اين گروه از متجاوزان وقتي مي بينند كسي هم سليقة خودشان نيست يا ممكن است در ارتباط با مال يا مقام يا ساير شئون زندگي مزاحمتي برايشان ايجاد كند، براي اين كه نگذارند او پيشرفت كند و در جامعه جايي براي خود باز كند او را به باد استهزاء مي گيرند و با تمسخر و تحقير شخصيتش را خرد مي كنند.
اين كار در ميان همة اقوام رواج داشته حتي انبياء را نيز به همين روش مي كوبيدند. هنگامي كه پيغمبري در ميان يكي از اقوام مبعوث مي شد يكي از عكس العمل هاي رايج در ميان همة اقوام اين بود كه او را مسخره كنند تا در جامعه موقعيتي پيدا نكند و مردم گوش به سخنان او ندهند.[1]
قرآن كريم دربارة اين موضوع تأكيدها و توصيه هاي بسياري دارد. از جمله در اين آية شريفه مي فرمايد: «يا ايها الذين آمنوا لا يسخر قوم من قومٍ[2]» اي كساني كه ايمان آورده ايد نبايد گروهي از مردان شما گروه ديگري را استهزاء بكند. «عسي ان يكونوا خيراً منهم، چه اين كه شايد آنها كه مورد مسخره قرار گرفته اند از اينها بهتر باشند» «و لا نساء من نساء عسي ان يكن خيراً منهن» همچنين هيچ گروهي از زنان نبايد زنان ديگري را مورد مسخره قرار دهند چرا كه ممكن است آنها از اينها بهتر باشند.
در اينجا مخاطب، مؤمنان اند، اعم از مردان و زنان، قرآن به همه هشدار مي دهد كه از اين عمل زشت بپرهيزند چرا كه سرچشمة استهزاء و مسخره همان خود برتر بيني و كبر و غرور است و اين «خودبرتر بيني» بيشتر از ارزش هاي ظاهري و مادي سرچشمه مي گيرد. مثلاً فلان كس خود را از ديگري ثروتمندتر، زيباتر يا از قوم و قبيله اي سرشناس تر مي شمرد و احياناً اين پندار كه از نظر علم و عبادت و معنويات از فلان جمعيّت برتر است او را وادار به سخريه مي كند. در حاليكه معيار ارزش در پيشگاه خداوند تقوي است و اين بستگي به پاكي قلب و نيّت و تواضع و اخلاق و ادب دارد.
هيچ كس نمي تواند بگويد من در پيشگاه خداوند از فلان كس برترم. و به همين دليل تحقير ديگران و خود را برتر شمردن يكي از بدترين كارها و زشت ترين عيوب اخلاقي است كه بازتاب آن در تمام زندگي انسان ها ممكن است آشكار شود.[3] و سپس مي فرمايد: «و لا تلمزو انفسكم و لا تنابزو بالالقاب. يكديگر را مورد طعن و عيب جويي قرار ندهيد و يكديگر را با القاب زشت و ناپسند ياد نكنيد.»
بسياري از افراد بي بندوبار در گذشته و حال اصرار داشته و دارند كه بر ديگران القاب زشتي بگذارند و از اين طريق آنها را تحقير كنند، شخصيتشان را بكوبند و يا احياناً از آنها انتقام بگيرند. اسلام صريحاً از اين عمل زشت نهي مي كند و هر اسم و لقبي را كه كوچكترين مفهوم نامطلوبي دارد و ماية تحقير مسلماني است ممنوع شمرده است.
در پايان آيه براي تأكيد بيشتر مي فرمايد: «ومن لم يتُبْ فاولئك هم الظالمون» و آنها كه توبه نكنند و از اين اعمال دست برندارند ظالم و ستمگرند. چه ظلمي از اين برتر كه انسان با سخنان نيش دار و تحقير و عيب جويي قلب مردم با ايمان را كه مركز عشق خداست بيازارد و شخصيت و آبروي آنها را كه سرماية بزرگ زندگي آنان است از بين ببرد. [4]
با توجه به فرموده امام كاظم ـ عليه السّلام ـ كه حق مؤمن را بزرگتر و بالاتر از حق كعبه معرفي مي فرمايند[5] معلوم مي شود كه چقدر ريختن آبروي مؤمن و استهزاء كردن او گناه بزرگي به حساب مي آيد. بنابراين هر گونه برخورد توهين آميز با مؤمنان خواه به وسيلة زبان باشد خواه با رفتار از نظر اسلام بسيار نكوهيده است. آثار اجتماعي ويرانگري به دنبال دارد.
در پايان شيوه هايي را ارائه مي دهيم که با افراد مسخره کننده چنين رفتاري را داشته باشيد تا بلکه در اصلاح چنين افرادي قدمي برداشته باشيد:
1. خود شما هرگز ديگران را مسخره نکنيد حتي در مقابل مسخره ديگران، آنها را مسخره نکنيد.
2. اگر پيش شما، کسي را مسخره مي کنند، شما با آنها همراهي نکنيد و به تمسخر آنها توجهي نکنيد.
3. اگر بتوانيد، آنها را متوجه اشتباهشان بنماييد. و زشتي مسخره کردن و عاقبت اين کار را به آنها توضيح دهيد.
4. به آنها بفهمانيد که هر کسي براي خودش شخصيتي دارد و چه بسا ما کسي را تحقير نماييم در حالي که منزلت او نزد خداوند بيشتر از ما باشد.
5. به ايشان توجه دهيد که آيا دوست دارند کسي آنها را مسخره کند؟ اگر به خاطر نواقصي که دارند مورد تمسخر قرار گيرند، حالت خوشايندي برايش رخ مي دهد؟
6. ايشان را متوجه کنيد که مي شود بدون مسخره و تهديد و تحقير ديگران، شوخي و شادي کرد.
7. رفتار احترام آميز شما و شخصيت دادن شما به ديگران، به مرور باعث تأثير گذاري شما در اين گونه افراد مي گردد. يعني آنها نيز ياد مي گيرند که با ديگران به احترام رفتار نمايند.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1. اخلاق در قرآن، ج 3، درسهاي استاد مصباح يزدي، انتشارات مؤسسة امام خميني (ره).
2. گناهان كبيره، آيت الله دستغيب، دفتر انتشارات اسلامي وابسته به جامعه مدرسين حوزة علميه قم.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 14 امرداد 01
- بازدید
- ۸۹
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.