همان طور كه مي دانيم در حال حاضر اقتصاد دنيا بر پايه ربا مي...

پرسش
پاسخ
يكي از احكام نوراني اسلام كه هم اكنون هم مورد پذيرش خردمندان جهان است قرض الحسنه است ،كه براي رفع نياز كساني كه به هر جهت، در چرخه زندگي با مشكل روبرو شدهاند پرداخت ميگردد. اسلام مردم را به دادن قرض الحسنه تشويق نموده و اجر و پاداش اخروي آن را بيش از صدقه قرار داده است. در روايتي از خاتم انبياء ـ صلّي الله عليه و آله ـ آمده است كه بر سر در بهشت نوشته شده كه قرض الحسنه 18 برابر و صدقه 10 برابر ثواب دارد و در پاسخ به چرائي آن ميفرمايند :صدقه را ممكن است غيرمستحق بگيرد. امّا قرض الحسنه به مستحق و درمانده ميرسد. و در قرض الحسنه كه به مستحق واقعي پرداخت ميشود اسلام حساسيت خاصي به خرج داده و هرگونه اضافه يا شرطي كه به نفع قرض دهنده باشد، را نهي فرموده و گناه گرفتن يك درهم ربا را در وصيت رسول گرامي اسلام ـ صلّي الله عليه و آله ـ به امير المؤمنين ـ عليه السلام ـ بالاتر از هفتاد زناي با محارم در خانه كعبه دانسته است.[1] در جامعه ديروز و امروز شاهديم ، افرادي كه به هر علت در گردش كار رباپيشگان قرار ميگيرند، چگونه از هستي ساقط شده و روانه زندانهاي طويل المدت گشته و شيرازه زندگي آنها از هم پاشيده ميشود.
امّا حرمت ربا در قرض الحسنه به اين معني نيست كه كسي نتواند از پولي كه جمعآوري كرده سود مشروع ببرد. بلكه براي اين كار معاملات فراوان و عقود و قراردادهاي متنوعي قرار داده شده است كه هم سود سرمايه گذار را تحصيل ميكند و هم استفاده كننده از پول را راضي نگه ميدارد. مثلا مضاربه قراردادي است كه بين سرمايهگذار از يك طرف و عامل،( كه به نظر سرمايه گذار تخصص در نوع خاصي از تجارت دارد)، از طرف ديگر منعقد ميشود تا از سود حاصل از تجارت عامل، سهم تعيين شدهاي به سرمايه گذار پرداخت ميگردد. و سود آن به نسبت رونق بازار و خبرويت و تلاش عامل تغيير ميكند و اگر احياناً سودي حاصل نشد، عامل ضرر نميكند. قرار داد ديگر شراكت در خريد يا ساخت واحد مسكوني يا تجاري و يا بنگاه اقتصادي است كه به نسبت سرمايه، هر كدام در سود آن شريك ميشوند و نيز قراردادهاي متنوع ديگري وجود دارد كه هر كدام در مورد خاصي كارآيي آن به اثبات رسيده است؛ و منافعي كه براي طرفين و براي كل اقتصاد وجود دارد بر متخصصين امر پوشيده نيست.
با وجود چنين راهكارهايي مشكلي براي سرمايه گذار و عوامل توليد پيش نميآيد تا بخواهيم با توسل به ربا از ميان برداريم.
نكته قابل توجه در اين باره اين كه طبق اخبار منتشر شده برخي از بانكداران غربي قانون بانكداري بدون رباي ايران را، كه متأسفانه تاكنون به آن به طور صحيح و كامل عمل نشده است، نسخهاي مناسب براي جلوگيري از تنشهاي اقتصادي بانك ها اعلام نمودهاند، يعني بانكداري بدون ربا و مطابق ضوابط اسلامي از حيث عملي و كار كرد هم مطابق با واقعيات و كارگشا است.
به هر حال اگر اقتصاد اسلامي، راهكار مناسبي براي سرمايه گذاري و دريافت سود مناسب در بازار توليد و توزيع ارائه نميكرد، جاي نگراني وجود داشت كه از دنياي اقتصاد عقب بيفتيم؛ امّا با وجود طرق مختلف پيش بيني شده، جاي نگراني نيست و تنها بايد همت و كوشش كرد كه قوانين اقتصادي اسلام به صورت صحيح در جامعه پياده گردد.
وقتي ما معتقديم كه اسلام به عنوان يك مكتب ديني نظام اجتماعي خاصي را پايهگذاري نموده است، بايد به تبيين آن پرداخته و با عمل به آن و تهيه الگوهاي مناسب درصدد ترويج آن برآييم، نه آن كه در مقابل ديگران اظهار عجز بنماييم و به بهانه مسلط بودن آنها بر نظام اقتصادي جهان پرچم سفيد بالا ببريم . همانگونه كه مكاتب اقتصادي ديگر با تحقيق و پژوهش و ارائه راهكار درصددند كه ايده خود را بر اقتصاد جهاني تحميل كنند، ما نيز وظيفه داريم زيباييهاي مكتب اسلام را در ابعاد مختلف اقتصادي، اجتماعي،و سياسي شناسايي كرده و به جهانيان عرضه نماييم و مطمئن هستيم كه وجدان بيدار مردم جهان حقايق نوراني اسلام را پذيرفته و در مقابل آن خاضع خواهد شد كه در روايتي از امام معصوم(ع) نقل شده كه اگر مردم محاسن كلام ما را ميدانستند هر آينه از ما تبعيت ميكردند.
معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1. بانك بدون ربا، ترجمه البنك الربوي، شهيد محمد باقر صدر.
2. بانكداري اسلامي، عباس موسويان، نشر مركز تحقيقات پولي و بانكي كشور.
3. مباني اقتصاد اسلامي، دفتر همكاري حوزه و دانشگاه.
پي نوشت:
[1] . وسائل الشيعه، تهران، انتشارات اسلاميه، ج 12، ص 426.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 9 دی 93
- بازدید
- ۱٬۰۲۸
همان طور كه مي دانيم در حال حاضر اقتصاد دنيا بر پايه ربا مي...
- نشان کردن
پرسش
پاسخ
يكي از احكام نوراني اسلام كه هم اكنون هم مورد پذيرش خردمندان جهان است قرض الحسنه است ،كه براي رفع نياز كساني كه به هر جهت، در چرخه زندگي با مشكل روبرو شدهاند پرداخت ميگردد. اسلام مردم را به دادن قرض الحسنه تشويق نموده و اجر و پاداش اخروي آن را بيش از صدقه قرار داده است. در روايتي از خاتم انبياء ـ صلّي الله عليه و آله ـ آمده است كه بر سر در بهشت نوشته شده كه قرض الحسنه 18 برابر و صدقه 10 برابر ثواب دارد و در پاسخ به چرائي آن ميفرمايند :صدقه را ممكن است غيرمستحق بگيرد. امّا قرض الحسنه به مستحق و درمانده ميرسد. و در قرض الحسنه كه به مستحق واقعي پرداخت ميشود اسلام حساسيت خاصي به خرج داده و هرگونه اضافه يا شرطي كه به نفع قرض دهنده باشد، را نهي فرموده و گناه گرفتن يك درهم ربا را در وصيت رسول گرامي اسلام ـ صلّي الله عليه و آله ـ به امير المؤمنين ـ عليه السلام ـ بالاتر از هفتاد زناي با محارم در خانه كعبه دانسته است.[1] در جامعه ديروز و امروز شاهديم ، افرادي كه به هر علت در گردش كار رباپيشگان قرار ميگيرند، چگونه از هستي ساقط شده و روانه زندانهاي طويل المدت گشته و شيرازه زندگي آنها از هم پاشيده ميشود.
امّا حرمت ربا در قرض الحسنه به اين معني نيست كه كسي نتواند از پولي كه جمعآوري كرده سود مشروع ببرد. بلكه براي اين كار معاملات فراوان و عقود و قراردادهاي متنوعي قرار داده شده است كه هم سود سرمايه گذار را تحصيل ميكند و هم استفاده كننده از پول را راضي نگه ميدارد. مثلا مضاربه قراردادي است كه بين سرمايهگذار از يك طرف و عامل،( كه به نظر سرمايه گذار تخصص در نوع خاصي از تجارت دارد)، از طرف ديگر منعقد ميشود تا از سود حاصل از تجارت عامل، سهم تعيين شدهاي به سرمايه گذار پرداخت ميگردد. و سود آن به نسبت رونق بازار و خبرويت و تلاش عامل تغيير ميكند و اگر احياناً سودي حاصل نشد، عامل ضرر نميكند. قرار داد ديگر شراكت در خريد يا ساخت واحد مسكوني يا تجاري و يا بنگاه اقتصادي است كه به نسبت سرمايه، هر كدام در سود آن شريك ميشوند و نيز قراردادهاي متنوع ديگري وجود دارد كه هر كدام در مورد خاصي كارآيي آن به اثبات رسيده است؛ و منافعي كه براي طرفين و براي كل اقتصاد وجود دارد بر متخصصين امر پوشيده نيست.
با وجود چنين راهكارهايي مشكلي براي سرمايه گذار و عوامل توليد پيش نميآيد تا بخواهيم با توسل به ربا از ميان برداريم.
نكته قابل توجه در اين باره اين كه طبق اخبار منتشر شده برخي از بانكداران غربي قانون بانكداري بدون رباي ايران را، كه متأسفانه تاكنون به آن به طور صحيح و كامل عمل نشده است، نسخهاي مناسب براي جلوگيري از تنشهاي اقتصادي بانك ها اعلام نمودهاند، يعني بانكداري بدون ربا و مطابق ضوابط اسلامي از حيث عملي و كار كرد هم مطابق با واقعيات و كارگشا است.
به هر حال اگر اقتصاد اسلامي، راهكار مناسبي براي سرمايه گذاري و دريافت سود مناسب در بازار توليد و توزيع ارائه نميكرد، جاي نگراني وجود داشت كه از دنياي اقتصاد عقب بيفتيم؛ امّا با وجود طرق مختلف پيش بيني شده، جاي نگراني نيست و تنها بايد همت و كوشش كرد كه قوانين اقتصادي اسلام به صورت صحيح در جامعه پياده گردد.
وقتي ما معتقديم كه اسلام به عنوان يك مكتب ديني نظام اجتماعي خاصي را پايهگذاري نموده است، بايد به تبيين آن پرداخته و با عمل به آن و تهيه الگوهاي مناسب درصدد ترويج آن برآييم، نه آن كه در مقابل ديگران اظهار عجز بنماييم و به بهانه مسلط بودن آنها بر نظام اقتصادي جهان پرچم سفيد بالا ببريم . همانگونه كه مكاتب اقتصادي ديگر با تحقيق و پژوهش و ارائه راهكار درصددند كه ايده خود را بر اقتصاد جهاني تحميل كنند، ما نيز وظيفه داريم زيباييهاي مكتب اسلام را در ابعاد مختلف اقتصادي، اجتماعي،و سياسي شناسايي كرده و به جهانيان عرضه نماييم و مطمئن هستيم كه وجدان بيدار مردم جهان حقايق نوراني اسلام را پذيرفته و در مقابل آن خاضع خواهد شد كه در روايتي از امام معصوم(ع) نقل شده كه اگر مردم محاسن كلام ما را ميدانستند هر آينه از ما تبعيت ميكردند.
معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1. بانك بدون ربا، ترجمه البنك الربوي، شهيد محمد باقر صدر.
2. بانكداري اسلامي، عباس موسويان، نشر مركز تحقيقات پولي و بانكي كشور.
3. مباني اقتصاد اسلامي، دفتر همكاري حوزه و دانشگاه.
پي نوشت:
[1] . وسائل الشيعه، تهران، انتشارات اسلاميه، ج 12، ص 426.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 9 دی 93
- بازدید
- ۱٬۰۲۸
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.