می خواستم توضيحاتی در مورد طالبان بدهيد؟
می خواستم توضيحاتی در مورد طالبان بدهيد؟
پرسش
پاسخ
به دنبال اختلافات داخلي در عرصه سياسي افغانستان و ورود ارتش سرخ شوروي سابق به افغانستان و تصّرف آن کشور در سال 1357و اتحاد گروه هاي سياسي و نظامي عليه دولت مرکزي که تحت حمايت شوروي با کودتا به حکومت رسيده بود و اعلان جهاد عمومي عليه دولت دست نشانده و ارتش شوروي، و بروز ناامني و مشکلات اقتصادي و اجتماعي، گروه عظيمي از افغان ها که بيشتر از قوم پشتون بودند به کشور پاکستان سرازير شدند و در کمپها يا اردوگاه هاي مخصوص آوارگان افغاني جاي داده شدند. بعضي از خانواده ها فرزندان خود را به مدارس کمپها که در آن علوم روز و علوم ديني يکجا تدريس مي شد مي فرستادند اما در ميان بعضي از خانواده هاي روستايي اين انديشه وجود داشت که تعليمات عصري و جديد ، موجب گمراهي جوانان و دوري آنان از دين مي گردد. در افغانستان مدارس عصري و جديد را مکتب مي گفتند و از نظر اين خانواده ها، اگر مدارس مکتبي با کفر مترادف نبود لااقل نوعي گمراهي و دوري از دين را تداعي مي کرد. اين گونه خانواده ها به جاي اينکه فرزندان خود را راهي مدارس عصري و جديد کنند به مدارس ديني مي فرستادند. کودکان خانواده هاي فقير که پدرانشان درجهاد شهيد شده بودند و توان تهيه غذاي لازم براي کودکان متعدد خود را نداشتند، ترجيح مي دادند فرزندان خود را به اين مدارس بفرستند، بدين ترتيب هر کدام از سازمان هاي جهادي افغانستان در کمپ هاي مهاجرين در پاکستان صدها مدرسه مذهبي را به وجود آوردند و آن را اداره مي کردند و کشورهاي نفت خيز جهان عرب به خصوص عربستان و امارات همه ساله مبالغ هنگفتي به اين مدارس کمک مي کردند. اطفال در چنين محيطي مردانه که با خانواده و فاميل تماس بسيار اندکي داشتند رشد کردند. و از محيط لطيف و آرام خانواده و احساس و عواطف خانوادگي محروم بودند. طالبان در چنين محيطي رشد کرده اند که محيطي توأم با محروميت و سختي بود.
محيط طالبان، دنيايي متشکل از انسان هاي متحد الشکل بود که يک نوع لباس، با ظاهري آراسته به شريعت خود بودند. در محيط آنان زن حق داخل شدن را نداشت و زن تحصيل کرده و شهري، موجود خطرناک به شمار مي رفت البته اينها ظاهر امر بوده چون يکي از رهبران طالبان زماني که وزير امور خارجه بود بنام ملامحمد غوث به گروهي از پزشکان بدون مرز گفت: «اينکه مي گويند طالبان مخالف تحصيل زن هستند، حقيقت ندارد. من خودم آرزو دارم که همسر آينده ام دکتر باشد».[1]
بالاخره بعد از سال ها مبارزه و جهاد رژيم ژنرال نجيب سقوط کرد و مجاهدين افغان در کابل حکومت تشکيل دادند و چون خود حکومت تشکيل دادند کمک هاي مالي خارجي به مهاجرين کاهش يافت و مدارس افغاني هم از اين کاهش کمک ها به شدت متضرّر شدند و طلبه هايي که از پاکستان جهت کمک به مجاهدين به افغانستان آمده بودند براي ادامه تحصيل به مدارس خويش در پاکستان برگشتند. در ميان مدارس پاکستان مدارسي که به وسيله سازمان مذهبي سياسي جمعيت العلماي اسلام پاکستان اداره مي شد به خاطر امکانات بهتر و اعتبار بيشتر، مورد توجه طالبان افغان قرار داشت. در رقابت با جمعيت العلماي اسلام يک سازمان مذهبي سياسي ديگر بنام «جماعت اسلامي» هم فعاليت داشت که اين دو سازمان ساليان درازي با هم رقابت و کشمکش داشتند و همين مدارس بودند که تأثير تفرقه انگيز سياسي را در لباس مذهب، در ذهن طالبان افغان جايگزين کرد. ولي جمعيت العلماي اسلام رابطه نزديکتري با جهاد افغانستان برقرار کرد.
شاخه اي از جمعيت العلماي اسلام پاکستان در خود افغانستان در منطقه اي به نام «اکوره ختک» مدرسه اي بنام «حقانيه» داشتند که تربيت گاه بسياري از افراد رده بالاي طالبان بود. که خاستگاه اصلي طالبان محسوب مي شود.[2]
بعد از استقرار حکومت مجاهدين افغان در کابل و شکست و خروج ارتش سرخ شوروي از افغانستان دوباره درگيري هاي داخلي و قومي و فرقه اي به عرصه داخلي و سياسي افغانستان بازگشت و مردم خسته از جنگ با ارتش خارجه با آن همه نابساماني هاي سياسي و اقتصادي دوباره نظاره گر کشمکش هاي داخلي گرديد.
در اين ميان طالبان که ابتدا يک سازمان سياسي نبود وارد ميدان شد جهت برچيدن سازمان هايي که موجب جنگ و خونريزي شده بودند. از اين روي اهدافي که در ابتدا مطرح کردند براي اکثريت مطلق مردم عادي افغانستان اهدافي ايده آل به شمار مي رفت: جمع آوري اسلحه از دست مردم و گروه هاي غير مسئول، تأمين امنيت براي مردم، باز کردن راهها و از ميان برداشتن موانع و از ابتدا قصد حکومت نداشتند امّا بعد از آنکه گروه هاي مسلح و دولتي را در مناطق مختلف شکست دادند و وارد کابل شدند تعهدات گذشته خود را نقض کرده و خود حکومت تشکيل دادند. که ظاهراً تحريک به تشکيل دولت از سوي طالبان توسط دو کشور عربستان سعودي و پاکستان صورت گرفته است «چون هر چند روز بعد از حاکم شدن طالبان بر کابل «مسلمان العمري» سفير وقت عربستان در افغانستان با ملامحمد حسن معاون شوراي سرپرستي که به تازگي و طبق فرمان ملاعمر به وجود آمده بود ملاقات نمود و آنها را تشويق به تشکيل حکومت کرد. از طرف ديگر آي. اس. آي (سازمان اطلاعاتي) پاکستان هيئتي از علماي پاکستان که به عنوان استاد مورد احترام طالبان بودند، قبل از فتح کابل با ملامحمد عمر رهبرطالبان، در قندهار ملاقات نموده، وي را به تأسيس حکومت اسلامي تشويق نمودند. بدين ترتيب بر خلاف ادعاهاي اوليه، طالبان به کمک سرويس هاي اطلاعاتي پاکستان و با امکانات و کمک هاي مالي عربستان بر افغانستان حاکم شدند. و مدت پنج سال بر افغانستان حکومت کردند».[3]
در کنار اين تحولات و عوامل داخلي که موجب حضور طالبان در افغانستان شد از عوامل خارجي نيز نبايد غافل شد و از دخالت بيگانگان غافل ماند و اولين کسي که بر عليه طالبان فرياد اعتراض بلند کرد حکمتيار بود که خود از سران مجاهدين و مدتي نخست وزير افغانستان بوده وي به دنبال فتح قندهار به دست طالبان در 21 نوامبر 1994گفت: «حرکت طالبان توطئه خارجي است که به دست يک عده مليشه هاي (سربازان) مزدور به راه افتاده و هدف آن، از ميان برداشتن مجاهدان است.. طرح و پلان اين حرکت توسط يک کشور خارجي و سفير اسبق انگلستان در اسلام آباد پي ريزي شده و يک کشور به اصطلاح اسلامي (عربستان) آن را تأمين مي کند.[4] وي جمعيت العلماي اسلام پاکستان را متهم به همکاري با اين کشورها و تشکيل طالبان نمود. بي نظير بوتو که هنگام ظهور طالبان نخست وزير پاکستان بود پس از واقعه يازده سپتامبر اظهار داشت که «طالبان طرح مشترک انگليس، آمريکا و آي، اس، آي (سازمان اطلاعات) پاکستان بوده است».[5]
آمريکا و انگليس بدين خاطر طالبان را انتخاب کردند که مي خواستند از طريق طالبان، جمع آوري اسلحه و تأمين امنيت در افغانستان را عملي سازند و به اين وسيله زمينه را براي تأمين امنيت آسياي ميانه که ناامني در افغانستان آن را به مخاطره انداخته بود آماده ساخته و اتصال خطوط نفت گاز از آسياي ميانه به درياي هند را از اين مسير ممکن سازند.
پاکستان نيز مي خواست با روي کارآمدن طالبان که از قوم پشتون بودند امنيت خود را تأمين کند تا پشتون هاي پاکستان آرام شوند و منافع دراز مدت پاکستان از اين راه تأمين مي شد. امّا بعداً اين خواب پاکستاني ها بد تعبير شد و دچار اختلافات شديد با طالبان شدند و بر سر تعيين مرزها دچار اختلاف شدند و پاکستان به طالبان پشت کرد تا جائيکه در حمله آمريکا به افغانستان پاکستان از آمريکا حمايت کرد.
بالاخره بعد از واقعه يازده سپتامبر و اتهام انفجار برجهاي دو قلو در نيويورک بدون ارائه هيچ گونه دليلي و سند و مدرکي انگشت اتهام آمريکا القاعده و طالبان را نشانه گرفت و با بمباران تبليغاتي همه جهانيان را قانع کرد که اين کار به دست القاعده و طالبان صورت گرفته و جهت مقابله و نابودي اين تروريستها به افغانستان حمله کردند.
لازم به ذکر است که «اسامه بن لادن يک ميلياردر ناراضي اهل عربستان است که مدتي در سودان بود ولي با فشار عربستان از آنجا به يمن و سپس به افغانستان مهاجرت کرد و خود حزب مخصوص خود را دارد که به القاعده معروف است وي در جريان مبارزه با شوروي با مجاهدين همکاري مي نمود بعد از خروج نيروهاي شوروي و وارد شدن طالبان به عرصه سياسي با آنها همکاري کرد و يکي از مرموزترين افراد در جهان بوده است.[6]
نکته ديگر اينکه طالبان همگي از افغانستان نيستند بلکه از کشورهايي از قبيل عربستان، يمن، سودان، از لبنان، مصر، فلسطين، عراق، امارات، قطر و حتي ايران در آنها عضويت داشته و دارند بعنوان مثال «دکتر عبدالله عزام يک فلسطيني و اهل جنين فلسطين اشغالي بود که به افغانستان آمده بود و جزء سرداران مجاهدين عرب افغانستان بود که در سال 1368 همراه با دو پسر خود در پيشاور پاکستان که عازم نماز جمعه بود به قتل رسيد».[7]
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ چنگيز پهلوان، افغانستان عصر مجاهدين و برآمدن طالبان، تهران، قطره، 1377.
2ـ پيتر مارزدن، طالبان جنگ ـ مذهب و نظم نوين در افغانستان، ترجمه و نجمه چندق، تهران، وزارت خارجه، 1378.
3ـ حميد احمدي، طالبان، ريشه ها، علل ظهور و عوامل رشد، اطلاعات سياسي و اقتصادي، شماره 133 ـ 132.
[1]. مژده، وحيد، افغانستان و پنج سال سلطه طالبان، تهران، نشرنما، 1382ش، ص33.
[2]. غراياق زندي، داود، طالبان و تأثير آن بر امنيت جمهوري اسلامي ايران، به نقل از مجله ترجمان سياسي، شماره 39، تهران، انتشارات سپاه پاسداران انقلاب اسلامي، دانشکده فرماندهي و ستاد معاونت پژوهي، 1380ش، ص18.
[3]. وحيد مژده، همان، ص39.
[4]. همان، ص19.
[5]. همان، ص20.
[6]. همان، ص62.
[7]. همان، ص58.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 28 امرداد 01
- بازدید
- ۶۶
می خواستم توضيحاتی در مورد طالبان بدهيد؟
- نشان کردن
پرسش
می خواستم توضيحاتی در مورد طالبان بدهيد؟
پاسخ
به دنبال اختلافات داخلي در عرصه سياسي افغانستان و ورود ارتش سرخ شوروي سابق به افغانستان و تصّرف آن کشور در سال 1357و اتحاد گروه هاي سياسي و نظامي عليه دولت مرکزي که تحت حمايت شوروي با کودتا به حکومت رسيده بود و اعلان جهاد عمومي عليه دولت دست نشانده و ارتش شوروي، و بروز ناامني و مشکلات اقتصادي و اجتماعي، گروه عظيمي از افغان ها که بيشتر از قوم پشتون بودند به کشور پاکستان سرازير شدند و در کمپها يا اردوگاه هاي مخصوص آوارگان افغاني جاي داده شدند. بعضي از خانواده ها فرزندان خود را به مدارس کمپها که در آن علوم روز و علوم ديني يکجا تدريس مي شد مي فرستادند اما در ميان بعضي از خانواده هاي روستايي اين انديشه وجود داشت که تعليمات عصري و جديد ، موجب گمراهي جوانان و دوري آنان از دين مي گردد. در افغانستان مدارس عصري و جديد را مکتب مي گفتند و از نظر اين خانواده ها، اگر مدارس مکتبي با کفر مترادف نبود لااقل نوعي گمراهي و دوري از دين را تداعي مي کرد. اين گونه خانواده ها به جاي اينکه فرزندان خود را راهي مدارس عصري و جديد کنند به مدارس ديني مي فرستادند. کودکان خانواده هاي فقير که پدرانشان درجهاد شهيد شده بودند و توان تهيه غذاي لازم براي کودکان متعدد خود را نداشتند، ترجيح مي دادند فرزندان خود را به اين مدارس بفرستند، بدين ترتيب هر کدام از سازمان هاي جهادي افغانستان در کمپ هاي مهاجرين در پاکستان صدها مدرسه مذهبي را به وجود آوردند و آن را اداره مي کردند و کشورهاي نفت خيز جهان عرب به خصوص عربستان و امارات همه ساله مبالغ هنگفتي به اين مدارس کمک مي کردند. اطفال در چنين محيطي مردانه که با خانواده و فاميل تماس بسيار اندکي داشتند رشد کردند. و از محيط لطيف و آرام خانواده و احساس و عواطف خانوادگي محروم بودند. طالبان در چنين محيطي رشد کرده اند که محيطي توأم با محروميت و سختي بود.
محيط طالبان، دنيايي متشکل از انسان هاي متحد الشکل بود که يک نوع لباس، با ظاهري آراسته به شريعت خود بودند. در محيط آنان زن حق داخل شدن را نداشت و زن تحصيل کرده و شهري، موجود خطرناک به شمار مي رفت البته اينها ظاهر امر بوده چون يکي از رهبران طالبان زماني که وزير امور خارجه بود بنام ملامحمد غوث به گروهي از پزشکان بدون مرز گفت: «اينکه مي گويند طالبان مخالف تحصيل زن هستند، حقيقت ندارد. من خودم آرزو دارم که همسر آينده ام دکتر باشد».[1]
بالاخره بعد از سال ها مبارزه و جهاد رژيم ژنرال نجيب سقوط کرد و مجاهدين افغان در کابل حکومت تشکيل دادند و چون خود حکومت تشکيل دادند کمک هاي مالي خارجي به مهاجرين کاهش يافت و مدارس افغاني هم از اين کاهش کمک ها به شدت متضرّر شدند و طلبه هايي که از پاکستان جهت کمک به مجاهدين به افغانستان آمده بودند براي ادامه تحصيل به مدارس خويش در پاکستان برگشتند. در ميان مدارس پاکستان مدارسي که به وسيله سازمان مذهبي سياسي جمعيت العلماي اسلام پاکستان اداره مي شد به خاطر امکانات بهتر و اعتبار بيشتر، مورد توجه طالبان افغان قرار داشت. در رقابت با جمعيت العلماي اسلام يک سازمان مذهبي سياسي ديگر بنام «جماعت اسلامي» هم فعاليت داشت که اين دو سازمان ساليان درازي با هم رقابت و کشمکش داشتند و همين مدارس بودند که تأثير تفرقه انگيز سياسي را در لباس مذهب، در ذهن طالبان افغان جايگزين کرد. ولي جمعيت العلماي اسلام رابطه نزديکتري با جهاد افغانستان برقرار کرد.
شاخه اي از جمعيت العلماي اسلام پاکستان در خود افغانستان در منطقه اي به نام «اکوره ختک» مدرسه اي بنام «حقانيه» داشتند که تربيت گاه بسياري از افراد رده بالاي طالبان بود. که خاستگاه اصلي طالبان محسوب مي شود.[2]
بعد از استقرار حکومت مجاهدين افغان در کابل و شکست و خروج ارتش سرخ شوروي از افغانستان دوباره درگيري هاي داخلي و قومي و فرقه اي به عرصه داخلي و سياسي افغانستان بازگشت و مردم خسته از جنگ با ارتش خارجه با آن همه نابساماني هاي سياسي و اقتصادي دوباره نظاره گر کشمکش هاي داخلي گرديد.
در اين ميان طالبان که ابتدا يک سازمان سياسي نبود وارد ميدان شد جهت برچيدن سازمان هايي که موجب جنگ و خونريزي شده بودند. از اين روي اهدافي که در ابتدا مطرح کردند براي اکثريت مطلق مردم عادي افغانستان اهدافي ايده آل به شمار مي رفت: جمع آوري اسلحه از دست مردم و گروه هاي غير مسئول، تأمين امنيت براي مردم، باز کردن راهها و از ميان برداشتن موانع و از ابتدا قصد حکومت نداشتند امّا بعد از آنکه گروه هاي مسلح و دولتي را در مناطق مختلف شکست دادند و وارد کابل شدند تعهدات گذشته خود را نقض کرده و خود حکومت تشکيل دادند. که ظاهراً تحريک به تشکيل دولت از سوي طالبان توسط دو کشور عربستان سعودي و پاکستان صورت گرفته است «چون هر چند روز بعد از حاکم شدن طالبان بر کابل «مسلمان العمري» سفير وقت عربستان در افغانستان با ملامحمد حسن معاون شوراي سرپرستي که به تازگي و طبق فرمان ملاعمر به وجود آمده بود ملاقات نمود و آنها را تشويق به تشکيل حکومت کرد. از طرف ديگر آي. اس. آي (سازمان اطلاعاتي) پاکستان هيئتي از علماي پاکستان که به عنوان استاد مورد احترام طالبان بودند، قبل از فتح کابل با ملامحمد عمر رهبرطالبان، در قندهار ملاقات نموده، وي را به تأسيس حکومت اسلامي تشويق نمودند. بدين ترتيب بر خلاف ادعاهاي اوليه، طالبان به کمک سرويس هاي اطلاعاتي پاکستان و با امکانات و کمک هاي مالي عربستان بر افغانستان حاکم شدند. و مدت پنج سال بر افغانستان حکومت کردند».[3]
در کنار اين تحولات و عوامل داخلي که موجب حضور طالبان در افغانستان شد از عوامل خارجي نيز نبايد غافل شد و از دخالت بيگانگان غافل ماند و اولين کسي که بر عليه طالبان فرياد اعتراض بلند کرد حکمتيار بود که خود از سران مجاهدين و مدتي نخست وزير افغانستان بوده وي به دنبال فتح قندهار به دست طالبان در 21 نوامبر 1994گفت: «حرکت طالبان توطئه خارجي است که به دست يک عده مليشه هاي (سربازان) مزدور به راه افتاده و هدف آن، از ميان برداشتن مجاهدان است.. طرح و پلان اين حرکت توسط يک کشور خارجي و سفير اسبق انگلستان در اسلام آباد پي ريزي شده و يک کشور به اصطلاح اسلامي (عربستان) آن را تأمين مي کند.[4] وي جمعيت العلماي اسلام پاکستان را متهم به همکاري با اين کشورها و تشکيل طالبان نمود. بي نظير بوتو که هنگام ظهور طالبان نخست وزير پاکستان بود پس از واقعه يازده سپتامبر اظهار داشت که «طالبان طرح مشترک انگليس، آمريکا و آي، اس، آي (سازمان اطلاعات) پاکستان بوده است».[5]
آمريکا و انگليس بدين خاطر طالبان را انتخاب کردند که مي خواستند از طريق طالبان، جمع آوري اسلحه و تأمين امنيت در افغانستان را عملي سازند و به اين وسيله زمينه را براي تأمين امنيت آسياي ميانه که ناامني در افغانستان آن را به مخاطره انداخته بود آماده ساخته و اتصال خطوط نفت گاز از آسياي ميانه به درياي هند را از اين مسير ممکن سازند.
پاکستان نيز مي خواست با روي کارآمدن طالبان که از قوم پشتون بودند امنيت خود را تأمين کند تا پشتون هاي پاکستان آرام شوند و منافع دراز مدت پاکستان از اين راه تأمين مي شد. امّا بعداً اين خواب پاکستاني ها بد تعبير شد و دچار اختلافات شديد با طالبان شدند و بر سر تعيين مرزها دچار اختلاف شدند و پاکستان به طالبان پشت کرد تا جائيکه در حمله آمريکا به افغانستان پاکستان از آمريکا حمايت کرد.
بالاخره بعد از واقعه يازده سپتامبر و اتهام انفجار برجهاي دو قلو در نيويورک بدون ارائه هيچ گونه دليلي و سند و مدرکي انگشت اتهام آمريکا القاعده و طالبان را نشانه گرفت و با بمباران تبليغاتي همه جهانيان را قانع کرد که اين کار به دست القاعده و طالبان صورت گرفته و جهت مقابله و نابودي اين تروريستها به افغانستان حمله کردند.
لازم به ذکر است که «اسامه بن لادن يک ميلياردر ناراضي اهل عربستان است که مدتي در سودان بود ولي با فشار عربستان از آنجا به يمن و سپس به افغانستان مهاجرت کرد و خود حزب مخصوص خود را دارد که به القاعده معروف است وي در جريان مبارزه با شوروي با مجاهدين همکاري مي نمود بعد از خروج نيروهاي شوروي و وارد شدن طالبان به عرصه سياسي با آنها همکاري کرد و يکي از مرموزترين افراد در جهان بوده است.[6]
نکته ديگر اينکه طالبان همگي از افغانستان نيستند بلکه از کشورهايي از قبيل عربستان، يمن، سودان، از لبنان، مصر، فلسطين، عراق، امارات، قطر و حتي ايران در آنها عضويت داشته و دارند بعنوان مثال «دکتر عبدالله عزام يک فلسطيني و اهل جنين فلسطين اشغالي بود که به افغانستان آمده بود و جزء سرداران مجاهدين عرب افغانستان بود که در سال 1368 همراه با دو پسر خود در پيشاور پاکستان که عازم نماز جمعه بود به قتل رسيد».[7]
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ چنگيز پهلوان، افغانستان عصر مجاهدين و برآمدن طالبان، تهران، قطره، 1377.
2ـ پيتر مارزدن، طالبان جنگ ـ مذهب و نظم نوين در افغانستان، ترجمه و نجمه چندق، تهران، وزارت خارجه، 1378.
3ـ حميد احمدي، طالبان، ريشه ها، علل ظهور و عوامل رشد، اطلاعات سياسي و اقتصادي، شماره 133 ـ 132.
[1]. مژده، وحيد، افغانستان و پنج سال سلطه طالبان، تهران، نشرنما، 1382ش، ص33.
[2]. غراياق زندي، داود، طالبان و تأثير آن بر امنيت جمهوري اسلامي ايران، به نقل از مجله ترجمان سياسي، شماره 39، تهران، انتشارات سپاه پاسداران انقلاب اسلامي، دانشکده فرماندهي و ستاد معاونت پژوهي، 1380ش، ص18.
[3]. وحيد مژده، همان، ص39.
[4]. همان، ص19.
[5]. همان، ص20.
[6]. همان، ص62.
[7]. همان، ص58.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 28 امرداد 01
- بازدید
- ۶۶
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.