زماني که گروه طالبان و القاعده در افغانستان ظهور پيدا کرد و دست به کشتار وسيعي از مردم مسلمان شيعه...

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

زماني که گروه طالبان و القاعده در افغانستان ظهور پيدا کرد و دست به کشتار وسيعي از مردم مسلمان شيعه افغانستان زد، و فقط پاکستان و عربستان سعودي از آن حمايت کرد و اين گروهک متحجر را به رسميت شناخت، از هر گونه کمک هاي مالي، انساني، لجستکي به آنها دريغ نمي کرد، حال چرا طالبان و القاعده با کشور پاکستان که يکي از بزرگ ترين حاميان آنها بود وارد جنگ شده است و دست به کشتار غير نظاميان و مسلمانان شيعه پاکستاني مي زنند و حتي با دولت و ارتش پاکستان به شدت در حال نبرد و کشتار هستند؟ در اين ميان سياست دولت عربستان سعودي در قبال طالبان و القاعده چيست؟ سياست کشورمان ايران نسبت به اين قضايا که در همسايگي شرقي و جنوب شرقي ما رخ مي دهد چيست؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

پاسخ سئوال شما را در سه بخش مورد بررسي قرار مي دهيم:

1. دلايل رويارويي طالبان با پاکستان و قدرت يابي آنها در پاکستاني.

2. سياست عربستان در قبال طالبان.

3. سياست جمهوري اسلامي ايران در قبال طالبان.

دلايل رويارويي طالبان با پاکستان و قدرت يابي آنها در پاکستان

در خصوص تحولات اخير در پاکستان و رويارويي طالبان با ارتش پاکستان دو نظريه کلي مطرح است.

ديدگاه اول اينکه به دنبال سقوط پرويز مشرف، ارتش پاکستان به اين احساس رسيده که با روي کار آمدن ضد نظاميان از نفوذ و تسلط اين نهاد بر کشور عملا کاسته شده و با ترتيب دادن اين فضا ارتش تلاش مي کند که خود را به عنوان منجي نمايان کرده و به جايگاه مناسبي دست يابد.

ديدگاه دوم: تحولات اخير را ناشي از تحريک نيروهاي طالبان از سوي قدرت هاي بزرگ به ويژه آمريکا مي داند و اين حوادث در جهت تضعيف دولت فعلي پاکستان و يا زير فشار قرار دادن اين دولت به منظور افزايش ارتباط با غرب به ويژه آمريکا و در نهايت حضور بيشتر آمريکا در پاکستان است در واقع ظهور ناگهاني باج گونه طالبان در مناطق شمالي و قبيله اي پاکستان ابزار فشاري بود که قرار بود به پاکستان وارد شود و همين گونه شد.[1]

به نظر مي رسد ديدگاه دوم با واقعيات موجود سازگارتر است هر چند نبايد از نقش عوامل داخلي نيز غافل شد در مجموع مي توان عوامل مختلفي را در ظهور و قدرت يابي طالبان در پاکستان تأثير گذار و نقش آفرين دانست که به مهم ترين آنها اشاره مي کنيم.

1. ظهور و قدرت يابي طالبان در پاکستان ريشه در سياست هايي دارد که اين کشور همراه با آمريکا در اواخر دهه 80 و اوايل دهه 90 ميلادي در راستاي تأمين منافع خود در منطقه در پيش گرفتند در اواخر دهه 80 دولت آمريکا به منظور مقابله با شوروي سابق که در آن سال ها افغانستان را اشغال کرده بود سياست هايي را در حمايت از مبارزان افغان اتخاذ کرد که نهايتا به پيدايش و توسعه طالبان در سال هاي بعد کمک زيادي کرد پاکستان نيز در دهه 90 به منظور اعمال نفوذ فزاينده بر افغانستان از طريق طالبان نقش اصلي را در سازماندهي و تجهيز اين گروه بر عهده گرفت و با پيوستن پاکستان به آمريکا به عنوان يک متحد در جنگ عليه طالبان پس از 11 سپتامبر عناصر رهبري طالبان و القاعده در مناطق قبيله نشين پايگاه هايي براي خود ايجاد کردند و حملات نيروهاي آمريکا بر عليه اين مناطق و بمباران هوايي آنها نه تنها موجب از بين رفتن اين گروه ها نشد بلکه موجب تحريک بيشتر اين گروه ها شد و زمينه را براي درگيري ميان ارتش پاکستان و اين گروه ها را فراهم نمود و از سويي اين تحرکات موجب اعمال فشار آمريکا بر عليه کشور پاکستان بعد از سقوط دولت مشرف شد تا خود را با سياست هاي اين کشور هماهنگ نمايد.

2. اساسا خاستگاه اصلي طالبان، پاکستان است و مدارس مذهبي پاکستان در پيدايش طالبان نقش مهمي داشتند و مناطق قبايلي اين کشور پايگاه مهمي براي اين گروه است و حمايت پاکستان از اين گروه در يک برهه موجب تقويت آنان گرديد و به دنبال همراهي پاکستان با آمريکا در مبارزه با اين گروه ها، طالبان و القاعده در مرزهاي پاکستان و افغانستان به مبارزه عليه پاکستان و نيروهاي آمريکايي پرداختند تا موجوديت خويش را حفظ نمايند.[2]

3. فقدان مرکز واحد تصميم گيري در برخورد با اين گروه در دولت پاکستان نيز از عوامل پيش روي طالبان بوده است به گونه اي که از يکسو طرح مذاکره با گروه هاي ميانه رو طالبان مطرح شده است و از سوي ديگر با برخورد نظامي با اين گروه ها مواجه هستيم و در شرايطي که توافق نامه بين دولت پاکستان و گروه طالبان در خصوص خلع سلاح طالبان در ازاي تصويب آيين شريعت مطرح شده بود اما اين امر مورد توجه قرار نگرفت و آصف علي زرداري بدون توجه به عدم خلع سلاح اين توافقنامه را امضاء کرد. تحولات اخير پاکستان ثابت کرد که چيزي به نام طالبان ميانه رو وجود خارجي ندارد در واقع طالبانيسم و افراط گرايي دو جزء جدايي ناپذير از يک واقعيت هستند.

4. سياست عربستان در باز تعريف طالبان جديد و نقش آفريني آنها نيز از عوامل گسترش قدرت طالبان در شرايط فعلي مي باشد.[3]

سياست عربستان در قبال طالبان

هر چند عربستان از حاميان اصلي طالبان بوده و نقش موثري در شکل گيري و قدرت يابي اين گروه داشته است اما پس از حادثه 11 سپتامبر هنگامي که جنبش طالبان تحت فشارهاي بين المللي قرار گرفت عربستان رابطه خود را با اين گروه قطع کرد و در 26 سپتامبر 2001 با صدور بيانيه اي اعلام کرد از آنجا که طالبان از نظر رياض به اندازه کافي در مبارزه با تروريست ها و جنايت کاران و پناه ندادن به آنها اقدام نکرده است، روابط خود را با حکومت طالبان قطع مي کند. اما پس از پايان يافتن جنگ، سياست عربستان به سمت باز تعريف طالبان جديد و فاصله گرفتن اين گروه از شبکه القاعده گرايش پيدا نمود بر اين اساس عربستان به درخواست حامد کرزاي با نيروهاي ميانه رو طالبان وارد مذاکره شد و پيش شرط اصلي خود را براي اين مذاکرات فاصله گرفتن آشکار طالبان از شبکه القاعده اعلام نمود.[4]

سياست جمهوري اسلامي ايران در قبال طالبان

جمهوري اسلامي ايران از همان آغاز با گروه افراط گراي طالبان به مخالفت برخاسته و وجود اين گروه را موجب مخدوش ساختن چهره اسلام دانسته و سبب ناامني در منطقه تلقّي نموده مخصوصا با حمايت آمريکا و برخي از کشورهاي عربي از جمله عربستان و امارات از اين کشور، در حقيقت حضور اين گروه موجب ناآرامي در مرزهاي شرقي کشور و زمينه حضور بيگانگان و تهديدي بر عليه جمهوري اسلامي گرديده است و حوادث اخير پاکستان و معضلات امنيتي براي پاکستان و همسايگان آن به خصوص جمهوري اسلامي ايران به وجود آورده است و زمينه رشد گروه هاي افراط گرا در مرزهاي دو کشور را فراهم نموده و پيدايش چنين شرايطي سبب حضور پررنگ آمريکا در منطقه خواهد بود بديهي است که جمهوري اسلامي با اين شرايط با اين گروه مخالف باشد و وجود آن را خطري براي امنيت منطقه بداند.

 


[1]. بررسي اوضاع سياسي پاکستان در گفتگو با کارشناسان، سياست روز، 10 / 2 / 88، 13 / 2 / 88.

[2]. اميري، مهدي، خيزش طالبان در پاکستان و ضرورت طراحي راهبردي نوين، پايگاه اطلاع رساني معاونت سياسي صدا و سيماي جمهوري اسلامي، 27/2/88.

[3]. همشهرکاديپلماتيک، شماره 18، مرداد 1383.

[4]. روزنامه، ايران، 17 / 2 / 88.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
28 امرداد 01
بازدید
۸۱
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.