شبهاتي مبني بر اولويت داشتن کمک رساني به فقرا و مردم داخل کشور نسبت به کمک رساني به مردم و مبارزين فلسطيني مطرح شده است چه پاسخی دارید؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

شبهاتي مبني بر اولويت داشتن کمک رساني به فقرا و مردم داخل کشور نسبت به کمک رساني به مردم و مبارزين فلسطيني مطرح شده است چه پاسخی دارید؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

در پاسخ لازم است در قالب چند عنوان موضوع را مورد بررسي و توجه قرار دهيم.

الف) از منظر قانون اساسي

قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران که برگرفته از احکام نوراني اسلام و آيات قرآني و روايات ائمه معصومين ـ عليهم السّلام ـ مي باشد در اين باره سخن گفته است. در مقدمه قانون اساسي چنين آمده است «قانون اساسي با توجه به محتواي اسلامي انقلاب ايران که حرکتي براي پيروزي تمامي مستضعفين بر مستکبرين بود زمينه تداوم اين انقلاب را در داخل و خارج کشور فراهم مي کند، به ويژه در گسترش روابط بين المللي با ديگر جنبش هاي اسلامي و مردمي مي کوشد تا راه تشکيل امت واحد جهاني را فراهم کند (ان هذه امتکم امة واحدة و انا ربکم فاعبدون) و استمرار مبارزه در نجات ملل محروم و تحت ستم در تمامي جهان قوام يابد» و در اصل سوم قانون اساسي در بيان وظايف دولت اسلامي در بند 16 تصريح مي کند: «تنظيم سياست خارجي کشور بر اساس معيارهاي اسلام، تعهد برادرانه نسبت به همه مسلمانان و حمايت بي دريغ از مستضعفان جهان».

آنچه از قانون اساسي ذکر شد به اندازه کافي گوياست و اين سياست، پشتوانه ديني و عقلي و توجيه سياسي هم دارد که طي چند نکته، به طور اختصار، به آنها نيز اشاره مي شود.

ب) از نظر فرهنگ اسلام و قرآن

امت اسلامي جامعه واحدي به حساب مي آيد که مرزهاي جغرافيايي، آنها را از يکديگر جدا نمي کند و وظايف و حقوق متقابل آنها را ساقط نمي سازد. قرآن کريم مي فرمايد: «و اين امت شما، امت واحدي است و من پروردگار شما هستم پس مرا پرستش کنيد. » قرآن حتي جامعه بشري را امت واحده اي به شمار مي آورد که دچار تفرقه شده اند و اين تفرقه را مورد سرزنش قرار مي دهد. حضرت اميرالمؤمنين ـ عليه السّلام ـ در عهدنامه معروف خود به مالک اشتر مي فرمايند که: «قلب خود را با رحمت, محبت و لطف نسبت به مردم بپوشان... چرا که آنها دو گروهند يا برادر ديني تو هستند يا در آفرينش همنوع تو هستند. آيات فراواني از قرآن کريم بر انسجام و به هم پيوستگي امت اسلامي و جامعه بشري تأکيد مي کنند و به ويژه مسلمين را برادر يکديگر مي دانند. همه اين حرف ها براي اين است که روشن شود که ناسيوناليزم و ملّي گرايي ريشه ديني و شرعي ندارد و افراد جامعه جهاني نسبت به هم به ويژه، مسلمين در برابر يکديگر وظايف و حقوق متقابلي دارند. در همين زمينه حضرت امام صادق ـ عليه السّلام ـ از حضرت رسول ـ صلّي الله عليه و آله ـ نقل مي کند که فرمود: «هر کس صبح کند و نسبت به امور مسلمين بي اهتمام باشد مسلمان نيست».

روايات ديگري نيز به همين مضامين وجود دارند که جهت اختصار از آوردن آنها صرف نظر مي کنيم. راجع به کمک به غير مسلمانان هم آيات و رواياتي وجود دارد فقط به چند مورد اشاره مي کنيم. خداي متعال در سوره تحريم مي فرمايد: «خداوند شما را نهي نمي کند که نسبت به کساني که در امر دين با شما پيکار نکردند، نيکي کنيد و به عدالت با آنها رفتار کنيد.» و همين طور يک مورد از مصارف زکات را هم براي آن دسته از غيرمسلماناني تعيين مي کند که با دادن زکات، به اسلام گرايش پيدا مي کنند.

در همين زمينه (يعني بي اعتباري نژاد و مليّت از نظر اسلام) خوب است به سيره حضرت امير، علي بن ابيطالب ـ عليه السّلام ـ اشاره کنيم. «ام هاني خواهر امام علي ـ عليه السّلام ـ براي گرفتن عطايش نزد امام آمد و آن حضرت بيست درهم به او داد کنيز عجم (غيرعرب) ام هاني نيز نزد امام آمد و آن حضرت به او نيز بيست درهم داد، زماني که ام هاني از اين امر خبردار شد، خشمگين شده و به اعتراض نزد امام ـ عليه السّلام ـ رفت، پاسخ امام ـ عليه السّلام ـ اين بود که «در قرآن برتري عرب بر عجم را نديده ام. » خلفاي قبل از امام ـ عليه السّلام ـ (خليفه دوّم وسوم) بين نژاد عرب و غير عرب در تقسيم بيت المال تفاوت گذاشته بودند و اين امر در بين اعراب يک اصل مسلّمي شده بود، حضرت اميرالمؤمنين علي رغم همه اعتراضات و حتي به قيمت مخالفت و پشت کردن عدّه اي از اصحاب به آن حضرت، از اين روش خود دست برنداشتند و فرمودند: آيا به من مي گوييد پيروزي را با ستم به دست آورم؟ و مي فرمودند سنّت حضرت رسول ـ صلّي الله عليه و آله ـ نيز همين است و کتاب خدا نيز به همين امر دستور مي دهد.

ج) با وجود فقر در کشور، کمک به غزه چرا؟

از آنچه تاکنون گفته شد معلوم شد که کمک هاي انساني مشروط به هم وطن بودن يا حتي هم کيش بودن نيست. امّا آيا کمک به ديگران (چه از سوي فرد يا جامعه) مشروط به اين است که کمک کننده خود هيچ مشکلي نداشته باشد؟ باز هم از نظر دين مبين اسلام چنين شرطي وجود ندارد. و مکرراً در قرآن کريم از کساني که با وجود احتياج داشتن به ديگران و نيازمندان کمک مي کنند و ايثار مي کنند تمجيد و تکريم به عمل آمده است و آن را نشانه تقوي، و خداترسي بر مي شمارد و جريان ايثار حضرت اميرالمؤمنين ـ عليه السّلام ـ و حضرت زهرا ـ سلام الله عليها ـ و حسنين ـ عليهما السّلام ـ در سوره انسان بيان شده است.

از نظر قرآن اين ضرب المثل «چراغي که به خانه رواست به مسجد حرام است» باطل و بي معناست. البتّه اين به معني اين نيست که انسان مملکت يا خانواده خود را به مشقت و فلاکت بياندازد، بلکه در شرايط مساوي و با داشتن مشکلات درباره صرف بعضي وجوهات، نزديکان و همسايگان در اولويت هستند. نظير آنچه فقهاي بزرگوار در مسئله مصرف زکات فطره بيان فرموده اند. آنچه مهم است اين نکته است که فقر و نيازمندي و همين طور غنا و بي نيازي نسبي هستند. مثلاً ممکن است کسي غذاي مورد نياز داشته باشد و گرسنه نماند ولي منزل شخصي ندارد. چنين کسي به منزل شخصي احساس نياز مي کند و درست هم هست، ولي آن طرف تر يک مسلماني (ولو غير هم وطن) به هر دليلي غذايي که بتواند از مرگ خود جلوگيري کند ندارد، در اين چنين موردي، هم وجدان بشري و هم دين الهي از باب رعايت اولويت ها حفظ جان عدّه اي را مهم تر از صاحب خانه شدن عدّه اي ديگر مي داند. با اين توضيح بسياري از ايرادات و گلايه ها برطرف مي شود. به قول سعدي:

بني آدم اعضاي يک پيکرند                   که در آفرينش زيک گوهرند

چو عضوي به درد آورد روزگار               دگر عضوها را نماند قرار

د) ملاحظات سياسي ـ امنيتي

ضمن قبول اين که حکومت اسلامي موظف است نيازهاي اوليه آحاد جامعه اسلامي را تأمين کند، بايد توجه داشت، هر حکومتي براي حفظ مصالح و امنيت ملي (قطع نظر از وظيفه انساني و اسلامي) ناچار است کمک هايي به کشورهاي ديگر داشته باشد مثلاً ممکن است جهت جلوگيري از نفوذ دشمن در کشور، در کشورهاي مسلمان و همسايه چنين کمک هايي بنمايد.

آقاي دکتر ولايتي وزير اسبق امور خارجه در اين باره چنين توضيح مي دهد: بخشي از امنيت ملي هر کشور در خارج از مرزهايش تامين مي شود، يعني شما نمي توانيد در محدوده خاک ايران بمانيد و توقع داشته باشيد که امنيت تان تامين شود. اين امري هميشگي است; حضرت اميرمؤمنان ـ عليه السلام ـ مي فرمايد: هيچ قومي ذليل نشدند مگر اين که در خانه خود نشستند تا دشمن به سراغ شان آمد. اين يک واقعيت هميشه تاريخ است. وقتي مي بينيد دشمن در کشورهاي همسايه يا منطقه عليه شما زمينه سازي مي کند، شما نبايد آن قدر بنشينيد تا طرح هاي دشمن از مرحله تئوري به عمل در آيد و به خاک شما حمله کند. تعرض و تهاجم بهترين دفاع است; يعني اگر ديديد در خارج از مرزها، در کشورهاي همسايه يا منطقه، عليه شما اقداماتي مي کنند و در حال پختن آشي هستند که بخواهيد يا نخواهيد به خوردتان مي دهند، بايد در پخت آش دخالت کنيد تا آش سمي به خوردتان ندهند.

شما ببينيد امريکايي ها در نيمکره غربي هستند و ناوگانشان را به نيمکره شرقي مي فرستند و در بسياري از کشورهاي خاورميانه و خاوردور سرمايه و پول خرج مي کنند. اگر از امريکايي ها بپرسند شما در خليج فارس چه مي کنيد، مي گويند منافع ملي امريکا ايجاب مي کند در خليج فارس باشيم. منافع ملي روسيه ايجاب مي کند در درياي خزر مانور بدهد. ايران هم مصالحش ايجاب مي کند در منطقه خودش حضور فعال داشته باشد و شاخص ها و گيرنده هايي داشته باشد که بتوانند پيش از وقت اخطار دهند و ما را از خطرهايي که در پيش داريم آگاه سازند تا اگر لازم شد، پيشگيري کنيم.

ما بايد در لبنان، فلسطين، خليج فارس، درياي خزر، آسياي مرکزي، قفقاز، افغانستان، آفريقا، بالکان و در هر کجا که مي توانيم، حضور داشته باشيم تا بتوانيم از طبق مصالح خودمان دفاع کنيم. اين معنايش دخالت درامور داخلي ديگران نيست. سوريه متحد ما است، لبنان، حداقل حزب الله لبنان دوست و متحد ما است و اين ها کنار مرز اسرائيل اند. اگر اسرائيلي ها آمدند در کشورهاي همسايه ما نفوذ کردند، يکي از اهدافشان فشار آوردن بر ما است ما هم بايد کار متقابل کنيم تا نوعي توازن منطقه اي به وجود آيد. در بسياري از موارد، امنيت کشورها در سايه توازن استراتژيک نيروهاي مختلف و عوامل ايجاد کننده قدرت در منطقه ايجاد مي شود.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
28 امرداد 01
بازدید
۹۲
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.