در جامعه امروزي ایران استفاده از کدام لفظ: ايراني مسلمان یا مسلمان ايراني، مناسب تر است؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

در جامعه امروزي ایران استفاده از کدام لفظ: ايراني مسلمان یا مسلمان ايراني،   مناسب تر است؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

مسائل مشترک اسلام و ايران، هم براي اسلام افتخار آميز است و هم براي ايران افتخار آميز است . براي اسلام به عنوان يک دين که به حکم محتواي  غني خود ملتي با هوش و متمدن و صاحب فرهنگ را شيفته خود ساخته و براي ايران به عنوان يک ملت که به حکم روح حقيقت خواه و بي تعصب و فرهنگ دوست خود بيش از هر  ملت ديگر در برابر حقيقت خضوع کرد، و در راهش فداکاري کرده است.

در عین حال آن چه که پيش از اين در کشور ما مطرح بوده اين است که برخی در صدد بودند برای این که قوم و ملت ايرانی  را برتری بدهند، هويت ايراني را از هويت اسلامي جدا  نموده، و با برتري قوميت ايراني و آريايي ، هويت ملي و باستاني را بر هويت اسلامي آن ارجحيت داده اند و اين امر در دين اسلام مورد پذيرش نيست.  احساسات ملي تا آن جا که جنبه مثبت داشته باشد و نتيجه اش خدمت به هموطنان باشد، موجب همبستگي بيشتر و روابط حسنه باشد مورد تأييد است. ولي آن جا که جنبه منفي به خود بگيرد و موجب تبعيض در قضاوت ها، در ديدن و نديدن خوبي ها و بديها و در جانبداري ها شود، ضد اخلاق و انسانيت است[1]. بر اين اساس مقياس هاي اسلامي، مقياس هاي کلي و عمومي و انساني هستند، نه قومي و نژادي و ملي و بدين جهت اسلام به هيچ وجه خود را در محدوده تعصبات ملي، قومي و نژادي محصور نکرده است و اساساً با آن ها به مبارزه برخواسته است. مبارزه اسلام با تبعيضات نژادي و برتري جوئي هاي قومي که آن انعکاس روح قبيله اي است به خاطر اين است که اسلام آن را  از موارد جاهليت مي شمارد. اما در عين حال مخالفت اسلام با تبعيضات نژادي و برتري جويي هاي قومي به معناي مخالفت اسلام به وجود مليت هاي گوناگون در جامعه بشري نيست.  اسلام در برابر فکر «تفضيل» (برتري نژادي) معتقد به اصل «تسويه» (برابري نژادي) است. قرآن به طور بسيار مشخص وجود مليت ها را به عنوان واقعيت هايي عيني و طبيعي بيان نموده است. و در اين آيه شريفه مي فرمايد: «يا ايها الناس، انا خلقناکم من ذکر و انثي و جعلنا کم شعوباً و قبائل لتعارفوا». «ان اکرمکم  عند الله اتقيکم» (حجرات 13) اي مردم ما شما را از مرد و زن آفريديم و شما را ملت ها و قبيله ها قرار داديم، تا يکديگر را بشناسيد، گرامي ترين شما نزد خدا با تقوا ترين شماست). لازم است در رابطه با اين آيه، چند نکته را مد نظر قرار دهيم .

  1. در تقسيم بندي بشريت، ابتدا تقسيم آن ها را از نظر جنسيت مطرح مي کند.
  2. پس از جنسيت، نخستين گروه بندي بشري را از نظر شعوب و قبايل و مليت عنوان مي کند. 
  3. وضع مليت ها را همچون خلق جنسيت ها به خود (خدا) نسبت مي دهد. (خلقناکم و جعلنا کم) که آن يک واقعيت طبيعي در خلقت است.
  4. مهم تر از همه فلسفه وجودي اين اختلاف طبيعي و الهي در ميان مليت ها و علت غايي اين گروهبندي در جامعه بزرگ بشري بسيار عميق و علمي است. و در عين حال مترقي و انساني، همانطوري که از  مفهوم (لتعارفوا) آن به دست مي آيد يعني ملت ها را در جامعه بشري گوناگون ساختيم تا يکديگر را بشناسند و اين مطلب تنها در اين خلاصه نمي شود که تعارف و شناسايي يکديگر را جانشين تضاد، تنازع و تفاخر سازد، بلکه اساساً يک حقيقت بزرگ علمي را مطرح مي کند و آن اين است که تعارف (يکديگر را باز شناختن) نتيجه غايي و منطقي اختلاف وجودي ملت ها است. يعني يک شخصيت هرگز نمي تواند شکل گيرد و  تحقق يابد مگر در رابطه با شخصيت هاي ديگر.
  5. در پايان آيه يعني «ان اکرمکم عند الله اتقاکم» مي خواهد نشان دهد که اعتراف به وجود طبيعي مليت هاي گوناگون، عامل تعارف است، نه تفاخر. اهتمام آيه بر اين است تا از افتادن مليت ها به ورطه غير انساني قوميت پرستي هاي جاهلي که آفت بزرگ مليت است را مانع گردد. و در نهايت مي خواهد مسأله برتري را نه در رابطه ميان ملت ها بلکه در رابطه ميان انسان  و خدا، يعني ارزش هاي اخلاقي و انساني مطرح کند.

آن چه که بايد در مسئله هويت ايراني و اسلامي در نظر گرفت اين است که هويت ايراني کنوني ما غالب آن نشأت گرفته از اسلام و تعاليم پاک ائمه مي باشد و نمي شود آن را از هم جدا کرد.[2]

اين که اگر تأکيد کنيم به هويت ملي يعني بازگشت به ايران قبل از اسلام در واقع بايد ديد منظور و هدف از اين بازگشت چيست. اگر بازگشت، به معناي برگشت به مظاهر غير الهي و جاهليت هاي گذشته و سنت هاي غلط باشد، به هيچ وجه مورد قبول نيست.

 


[1]. مطهري، مرتضي، مجموعه آثار، تهران،صدرا، چهارم، 1378، ج 14، ص 14 - 21.

[2]. شريعتي، علي، باز شناسي هويت ايراني اسلامي، تهران، الهام، چهارم، 1374، ص 146 - 152.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
31 امرداد 01
بازدید
۷۳
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.