درباره وابستگي فرهنگي وجنبه های مختلف آن توضیح دهید.

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

درباره وابستگي فرهنگي وجنبه های مختلف آن توضیح دهید.

پاسخ کارشناسی

پاسخ

مقوله فرهنگ يک ملت، نقش تعيين کننده اي در تعيين سرنوشت و آينده آن دارد. فرهنگ مبدأ همه خوشبختي ها و بدبختي هاى ملت است.[1] وابستگي فرهنگي در نقطه قابل استقلال فرهنگي قرار مي گيرد و بيانگر نوعي پديده روحي است که بيشتر در بين مردمان ضعيف و سرخورده بوجود مي آيد و در اين حالت، خود کم بيني و خود تحقيري در ذهن شخص وابسته موج مي زند. اين نوع وابستگي با توجه به گستره فرهنگ، داراي انواع مختلفي مانند وابستگي فکري، زباني، خطي، معماري، فکري، علمي و... مي تواند باشد.

با توجه به تاريخ و وضعيت کشورمان، شايد مشهودترين مثالي که براي اين پديده مي توان بيان کرد وابستگي علمي در زمان رژيم شاهنشاهي بود که آثار آن تا بحال نيز در ذهن برخي ها بجا مانده است. حضرت امام راحل اين وضعيت را اين گونه توصيف مي کنند:

در ايران بنابراين بوده است که يک فرهنگ وابسته، فرهنگ «وابسته» به معناى اينکه يک فرهنگى داشته باشيم ما، دانشگاه داشته باشيم، دانشکده، دانشگاه، دانش سرا، همه اين الفاظِ موافق با فرم تمدن، الفاظش را داشته باشيم لکن محتوا نداشته باشد که صورت شبيه تمدن ولى توخالى! بنا براين بوده است که نگذارند يک فرهنگ به معناى واقعى در ايران تحقق پيدا بکند؛ براى اينکه آنها مى دانستند که اگر يک فرهنگ حقيقى واقعى و يک تحصيل کرده هاى صحيح در ايران پيدا بشود، مزاحمت خواهند کرد با مقاصدى که آنها دارند و با منافع آنها، که منافع شان چپاول کردن مال اين ملت است، مزاحمت دارد. اينها از اول نقشه را جورى کشيدند که اين فرهنگ يک فرهنگ که قابل اين باشد که اين جوان هاى ما را ترقى بدهد و يک جوان فرهنگى صحيح بار بياورد، از اين مانع شدند... اين فقر ماست در فرهنگ؛ فقر ماست در دانشگاه ها؛ در دانشکده ها... وابستگى همين است که فرهنگمان وابسته است... سد هم مى خواهند بسازند بايد کارشناس بيايد، اوامر کند و نقشه به قول خودشان بکشد؛ خوب ما چى؟ ماها عملگى بايد بکنيم، ما آجر بايد حمل بکنيم! کارى ديگر از ما نمى آيد. چرا نمى آيد؟ براى اينکه ما فرهنگ نداشتيم، ما نتوانستيم که خودمان سد خودمان را بسازيم.[2]

از سوي ديگر شايد عميق ترين مثال براي وابستگي فرهنگي وابستگي فکري باشد به طوري که ريشه ساير انواع وابستگي هاي فرهنگي را نيز بايد در اين نوع از وابستگي جستجو کرد. ريشه وضعيت وابسته ملت ايران در عدم استقلال فکري بود که سال ها در گوشت و خون ايراني ها و مردم ساير ملل ريشه دوانده است. غربزدگي باعث شده بود تا مردم ايران هيچ اراده اي از خود در جهت خود کفايي در عرصه هاي مختلف نشان نداده و در همه زمينه ها خصوصاً علمي و فکري منتظر نتايج مراکز علمي و فکري غرب باشد. حضرت امام راحل اين حالت فکري را يک مصيبت بزرگ معرفي کرده و رسيدن به استقلال فکري مردم و خروج از سيطره فرهنگي غرب را جزء اهداف اصلي انقلاب اعلام مي کرد.دراین زمینه فرمودند:

عمده اين است که فرهنگ يک فرهنگ متحول بشود؛ يک فرهنگى که از آن غربزدگى بيرون بيايد. همه چيزمان بايد اينطور بشود. استقلال فکرى، استقلال باطنى، داشته باشد. علاوه بر اينکه استقلال بايد داشته باشد و کسى در فرهنگ دخالت نبايد بکند، بايد استقلال فکرى داشته باشد؛ خودش مستقل و آزاد و روى پاى خودش باشد. اينطور نباشد که توجهش به اين باشد که غرب چه مى کند، ما هم دنبال او؛ آنها چه مى گويند، ما هم دنبال او... فرهنگ ما طورى باشد که بعد از ان شاء الله چند سال ديگر افرادى که از فرهنگ بيرون مى آيند يک افرادى متکى به نفس که خودشان را ببينند... .[3]

اول چيزى که بر همه ملت لازم است اين است که اين مغزى که حالا شده است يک مغز اروپايى يا يک مغز شرقى، اين مغز را بردارند، يک مغز انسان خودمانى، انسان ايرانى ـ اسلامى، همان طور که آنها شستشو کردند مغزهاى ما را، مغزهاى بچه هاى ما را و به جاى مغز خودشان مغز ديگرى نشاندند، ما هم حالا عکس العمل نشان بدهيم و شستشو کنيم مغز خودمان و بچه هاى خودمان را و يک مغز اسلامى ـ انسانى جايش بنشانيم، تا از اين وابستگى فرهنگى و وابستگى فکرى بيرون بياييم. اگر ما از وابستگى فکرى بيرون بياييم، همه وابستگى ها تمام مى شود. اينکه ما وابسته شديم، در اقتصاد وابسته هستيم، در ـ عرض مى کنم که ـ فرهنگ وابسته هستيم، در همه چيز وابسته هستيم، مبدأ اين همين است که در فکر وابسته هستيم. فکرمان نمى تواند بِکشد اين را که ما خودمان هم فرهنگ داريم؛ خودمان هم فرهنگ مان غنى است؛ خودمان هم همه چيز داريم، يک مملکت غنى اى ما داريم. يک مملکتى داريم که براى صد و پنجاه ميليون جمعيت مهيّاست که اداره بکند. مع الأسف ما سى و چند ميليون هستيم و زندگي مان تباه و اين طورى است براى اينکه آنها کشاندند به اين طور... .[4]

در صورتي که وابستگي فکري درمان نشود به يقين همه راه هاي رسيدن يک ملت به آرزوها و اهدافش مسدود خواهد بود. به نظر مي رسد دو مثال وابستگي علمي و فکري به طور کافي گوياي اهميت جايگاه مقوله وابستگي فرهنگي باشد.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ خودباختگي و خودباوري از ديدگاه امام خميني(ره).

2ـ تبيان، دفتر بيست و ششم، مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام(ره).

 

 


[1]. صحيفه امام، ج3، ص306.

[2]. صحيفه امام، ج4، ص272.

[3]. همان، ج9، ص76.

[4]. همان، ج10، ص53.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
31 امرداد 01
بازدید
۱۰۲
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.