آيا حديث <<الناس علي دين ملوكهم>> صحیح است؟و بر جامعه کنونی ايران هم صادق مي شود؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

آيا حديث <<الناس علي دين ملوكهم>> صحیح است؟و  بر جامعه کنونی ايران هم صادق مي شود؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

در پاسخ به اين سوال بايد عرض كنيم اين جمله يك مثل مشهور و معروف است و در هيچ يك از كتب معتبر روائي به عنوان روايت نيامده است. [1]اما به هر حال اين جمله حاكي از اين واقعيت است كه توده و عامه مردم از نظر خط مشي فكري متأثر و پيرو خواص جامعه و حاكمان هستند و گرايش فكري و عملكرد و رفتار مسؤلين و حاكمان جامعه تاثير مستقيم در رفتار عامه مردم دارد و جهت گيري آنان را مشخص مي سازد چرا كه توده مردم داراي انسجام فكري لازم نيستند و از خواص و حاكمان جامعه پيروي مي نمايند . تاريخ به خوبي گواه اين واقعيت است كه چگونه توده مردم به دنبال خواص و صاحبان قدرت حركت كرده اند و رفتار و عملكرد حاكمان جامعه چگونه سبب تغيير در رفتار توده مردم شده است به عنوان نمونه در زمان خلافت عثمان كه ارزشها در جامعه اسلامي كم رنگ شده و زراندوزي و جمع آوري مال و ثروت شاخصه و همت اصلي مسؤلين و خواص جامعه شد اين مساله به توده مردم نيز سرايت نمود . مسعودي از مورخين بزرگ اهل تسنن مي نويسد : در ايام عثمان بسياري از صحابه خانه فراهم كردند ، از جمله دبيرخانه اي در بصره ساخت كه تا كنون (يعني سال 332 سال تأسيس مروج الذهب) معروف است. وي در مصر و كوفه و اسكنديه نيز خانه هايي ساخت. موجودي زبير پس از مرگ پنجاه هزار دينار بود و هزار اسب و هزار غلام و هزار كنيز . طلحه بن عبيدالله در كوفه خانه اي ساخت كه هم اكنون در محل كناسه به نام دارالطلحتين معروف است . از املاك عراق روزانه هزار دينار درآمد داشت و بيشتر از اين نيز گفته اند. او درمدينه نيز خانه اي ساخت كه در آن آجر و سنگ و ساج به كار برده بود.[2]  همچنين در زمان عثمان، وليدبن عقبه كه از بني اميه و از خويشاوندان خليفه بود به حكومت كوفه منصوب شد ، اين وليد همان كسي است كه آيه شريفه " ان جاءكم فاسق بنبأ فتبينوا "[3] درباره اوست و قرآن از او به فاسق تعبير نموده است . اين آدم در زمانی که حاكم كوفه شد ! و در برابر تعجب عبدالله بن مسعود صحابي پيامبر از تعيين او به عنوان حاكم گفت «انما هو ملك»؛ اين پادشاهي كه شما قضيه خلافت را به پادشاهي تبديل كرده ايد .[4] اين نمونه اي از خواص است كه گرفتار انحراف شدندو توده  مردم نيز كه از خواص متأثر مي شوند و دنباله رو آنان هستند نيز گرفتار اين انحرافات شدند. به عنوان نمونه حاكم بصره به خليفه نامه نوشت كه مالياتي كه از شهرهاي مفتوح  مي گيريم و بين مردم خودمان تقسيم مي كنيم با توجه به تعداد زياد مردم بصره كم است اجازه مي دهيد كه دو شهر اضافه كنيم . مردم كوفه كه شنيدند حاكم بصره براي مردم خودش خراج دو شهر را از خليفه گرفته است . سراغ حاكمشان عمار ياسر آمدند و گفتند تو هم براي ما اينطور بخواه و دو شهر هم تو براي ما بگير ، عمار ياسر گفت : من اين كار را نمي كنم ، مردم نامه به خليفه نوشتند ، خليفه او را عزل كرد. شبيه اين براي ابوذر و ديگران اتفاق افتاد.[5] بنابراين حاكمان جامعه و مسؤلين حكومت در تعالي و رشد جامعه و مردم يا انحطاط و سقوط آنان نقش مهم و مؤثري دارند يك روز براي مسلمين پيشرفت اسلام و رضاي خدا و تعليم دين و معارف اسلامي مطرح بود ، دستگاه حكومت و اداره كشور نيز دستگاه زهد و تقوا و بي اعتنايي به زخارف دنيا بود؛ نتيجه آن هم حركت عظيمي بود كه مردم به سمت حاكميت ارزش ها داشتند و زماني هم ارزش هاي حاكم بر جامعه اسلامي تغيير نموده و ارزشها جاي خود را به معيارهايي همچون دنياطلبي، زراندوزي و مقام پرستي داد نتيجه آن سستي و خمودي مردم و گرايش به ماديات و دوري از معنويات بود. انقلاب اسلامي ما نيز از اين قاعده مستثني نبوده و گرايش ها و رفتار مسئولين نظام به يقين در توده مردم و جهت دهي افكار آنها مؤثر است اگر مسئولان نظام بر ارزشها و معيارهاي صحيح اسلامي و انقلابي پايبند باشند و از دنيا طلبي بدور باشند مردم نيز بالطبع بر ارزشهاي و اصول اسلامي و انقلابي استوار خواهند بود در مقابل اگر مسئولان نظام بجاي پايبندي بر اصول و ارزشهاي اسلامي بدنبال دنياطلبي و مقام پرستي باشند اين روحيه به مردم سرايت خواهد نمود مقام معظم رهبري در همين زمينه، عملكرد كارگزاران را در رفتار و زندگي مردم كاملا‌ً تأثيرگذار خواندند و فرمودند: اگر مسئولان و مديران كشور نتوانند در رفتار و گفتار به نصاب لازم و درخور شأن جمهوري اسلامي برسند نبايد مردم را ملامت كنند چرا كه اگر كارگزاران نظام، حقيقتاً اسلامي شدند رفتار مردم هم بالطبع اسلامي مي شود و كشور نيز اسلامي خواهد شد.[6] همچنين فرمودند:  سالها است كه بنده درباره زندگي تشريفاتي مكرر تذكر مي دهم اين دو جنبه دارد يك جنبه از لحاظ اصل پايبندي به تجملات و تشريفات است كه اين بد و دون شأن انسان والا است ... لكن جنبه دومي دارد كه اهميتش كمتر از جنبه اول نيست و آن انعكاس تجمل شما در زندگي مردم است. بعضي ها از اين غفلت مي كنند ... فضا را فضاي تجملاتي و تجمل گرايي و عادت كردن به تجمل قرار ندهيم چون امروز اگر اين روحيه تجمل گرايي در جامعه ما رواج پيدا كند ـ كه متأسفانه تا ميزان زيادي هم رواج پيدا كرده است ـ بسياري از مشكلات اقتصادي و اجتماعي و اخلاقي كشور اصلاً حل نخواهد شد. تجمل گرايي و گرايش به اشرافي گري در زندگي ضررها و خطرهاي زيادي دارد. هيچ وقت عدالت اجتماعي تأمين نخواهد شد هيچ وقت روحيه برادري و الفت و انس و هم دلي پيش نخواهد آمد اين همان تأثير حرف و اقدام و عملكرد من و شما در روحيه مردم است.[7]  بنابر اين ما منكر تأثير عملكرد مسئولين نظام اسلامي بر مردم نيستيم و عملكرد منفي برخي مسئولان و اثرات منفي آن را بر مردم نفي مي كنيم اما سخن اين است كه اهداف و مباني انقلاب اسلامي و چارچوب و محور اصلي اين نظام بر اساس اسلام شكل گرفته و در جهت اسلامي شدن حركت مي كند و بيشتر مسئولان نظام به وظايف خويش عمل مي كنند و با نظارت دقيق و برخورد قاطع با متخلفان، مشكلات موجود مرتفع خواهد شد و تأثيرات منفي اين رفتارها به حداقل كاهش خواهد يافت. نكته اي كه بايد مورد توجه قرار دهيم اين است كه ما مدعي نيستيم آنچه در جامعه ما انجام مي شود كاملاَ اسلامي است و هيچ نقصي وجود ندارد آنچه هست اين است كه جامعه و حكومت ما در مسير اسلامي شدن گام برداشته و حركت مي كند هر چند در اين راه نواقصي وجود دارد كه ان شاءالله با همت مسئولان و مردم رفع خواهد شد. مرحوم امام در وصيت نامه الهي ـ سياسي خود فرمودند: اينجانب هيچ گاه نگفته و نمي گويم كه امروز در اين جمهوري به اسلام بزرگ با همه ابعادش عمل مي شود و اشخاصي از روي جهالت و عقده و بي انضباطي بر خلاف مقررات اسلام [عمل] نمي كنند، لكن عرض مي كنم كه قوه مقننه و قضاييه و اجراييه با زحمات جان فرسا كوشش در اسلامي كردن اين كشور مي كند و ملت دهها ميليوني نيز طرفدار و مددكار آنان هستند.[8] مقام معظم رهبري نيز فرمودند: ما هنوز تا يك جامعه كاملاً اسلامي كه نيك بختي دنيا و آخرت مردم را به طور كامل تأمين كند و تباهي و كج روي و ظلم و انحطاط را ريشه كن سازد فاصله زيادي داريم اين فاصله بايد با همت مردم و تلاش مسئولان طي شود و در اين مورد مسئوليت علما و آگاهان و نويسندگان و گويندگان در رسانه عمومي بس مهم و خطير است.[9]

 


[1] . با بررسي نرم افزار جامع الاحاديث و منابع معتبر اهل تسنن به هيچ  موردي دسترسي پيدا نكرديم.

[2] . مسعودي، مروج الذهب، ترجمه ابوالقاسم پاينده ، انتشارات علمي و فرهنگي، ج 1، ص 690

[3] . سوره حجرات أيه 6

[4] . ابن اثير، الكامل في التاريخ،‌دارالكتب العلميه، ج 3،  ص 83.

[5] . مقام معظم رهبري، روزنامة جمهوري، 19/2/77.

[6] . روزنامة كيهان 9/6/84.

[7] . روزنامه  كيهان 4/10/78.

[8] . امام خميني (ره) ، وصيت نامه  سياسي ـ‌الهي، مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خميني (ره) ، 1374،‌ص 30.

[9] . حديث ولايت، ج 4، ص 252 و 253.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
31 امرداد 01
بازدید
۲۸۶
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.