باتوجه به اینکه ده ها آيه و روايت بر اجر و پاداش مضاعف و هدايت مجاهدان و اين که کسي که در راه خدا و خدمت به خلق خدا و دين خدا قدم بر مي دارد، خداوند او و اهلش را در پناه خود قرار مي دهد و ياري مي نمايد؛ لکن نمودهاي عيني جامعه مخصوصا خانواده هاي مجاهدان، مؤمنان و شهداء يک وضعيت نگران کننده و ترديد بر همه اين وعده ها بر انسان تحميل مي کند، پس خدا چگونه پاداش مي دهد در حالي که مهم ترين نعمت که ثبات قدم براي مجاهدان و فرزندانشان است، تحقق نيافته؟
باتوجه به اینکه ده ها آيه و روايت بر اجر و پاداش مضاعف و هدايت مجاهدان و اين که کسي که در راه خدا و خدمت به خلق خدا و دين خدا قدم بر مي دارد، خداوند او و اهلش را در پناه خود...
پرسش
پاسخ
اين سوال در واقع متشکل از دو سوال مي باشد که مستلزم طرح آن به صورت جداگانه در دو پاسخ مي باشد. به عبارتي پرسش اول در باره اين است که با وجود اينکه خداوند به مومنان وعده داده است که در صورت ياري خدا و مجاهدت في سبيل الله خداوند نيز آنان را ياري داده و آنان را ثابت قدم نگاه خواهد داشت، در حالي که برخي افراد که هم خدا را نصرت داده و هم مجاهدت هاي فراواني در راه خداوند انجام داده اند، پاي آنان لغزيده و در واقع بر خلاف وعده الهي ثابت قدم نمانده اند. در پاسخ به اين سوال بايد بدانيم که وعده هاي الهي حتمي و تخلف ناپذير است اما در عين حال مشروط به تحقق شرايط و زمينه ها مي باشد و اين موضوع با بحث مهم کلامي جبر و اختيار پيوند مي خورد. بر اين اساس خداوند متعال انسانها را به گونه اي آفريده است که با اختيار خود راه سعادت و شقاوت را برگزينند و اگر چه ممکن است لطف و عناياتي هم در مسير راه به آنان بنمايد که مسير سعادت آنان را نزديکتر نمايد و يا در محاسبه عملکرد آنان در قيامت بر اساس فضل و نه عدل با آنان معامله نمايد.[1] با اين حال اصل بر اين است که هر شخصي بر اساس اختيار و اراده خود زمينه سعادت و شقاوت خود را انتخاب نمايد پس وجود اختيار مستلزم اين است که انسان ها در تمام طول زندگي خود در اين دنيا در معرض آزمايش و امتحان باشند و درنتيجه در هر مقطعي امکان صعود و يا سقوط آنها وجود دارد. وعده هاي الهي نيز با در نظر گرفتن همين مقدمات صورت مي گيرد و به معناي جبر نمي باشد، بدين معنا که خداوند متعال وعده اي به برخي افراد به صورت عام يا خاص مي دهد اما اين وعده ها مشروط به اين است که فرد مورد نظر از اختيار خود حسن استفاده را بنمايد و دچار آفت هاي ديگر نشود. به عبارتي بهتر، وعده الهي بر نصرت و ثبات قدم مومنان وعده اي است حق و مطمئنا در زماني که اين نصرت از جانب مومنان صورت گيرد؛ وعده الهي شامل حال آنان مي شود ولي تداوم آن منوط به تداوم نصرت و ياري خداوند توسط بندگان مي باشد چرا که وعده الهي مشروط به نصرت الهي است و تازماني که اين نصرت از سوي مومنان تداوم داشته باشد نصرت الهي و ثبات قدم نيز از جانب خداوند برقرار است. اما اگر نصرت از جانب مومنان قطع شود با از بين رفتن شرط مشروط(نصرت الهی) نيز از بين خواهد رفت. البته با توجه به وعده الهي مبني بر نصرت و ثبات قدم مومنان، با از بين رفتن شرايط نصرت الهي چنين افرادي به دليل داشتن زمينه هاي قوي براي ثبات قدم، ممکن است ديرتر مورد آسيب قرار گيرند و در نتيجه راحت تر به دامان حق بازگردند؛ اما با اين حال ممکن است خود اقدام به کاري نمايند که به شقاوت ابدي دچار گردند. در اين زمينه اشاره به داستان ابليس، داستان جالبي است که شش هزار سال خداوند راعبادت کرد، اما به دليل تکبري که ورزيد از رحمت الهي دور شد و يا در قرآن خداوند متعال به برخي از مومنان وعده بهشت داده بود،[2] اما برخي از آنان متاسفانه بعد از پيامبر رسما از مخالفان پيامبر شده و در انحراف مسير حق پيش گام شدند. در توضیح اين موارد گفته شده است که وعده الهي مبتني بر پايداري آنان بر همان موضع زمان وعده بوده، همانگونه که در آيه اي ديگر به اين مورد اشاره کرده و مي فرمايد: «إِنَّ الَّذِينَ يبَايعُونَکَ إِنَّمَا يبَايعُونَ اللَّهَ يدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيدِيهِمْ فَمَن نَّکَثَ فَإِنَّمَا ينکُثُ عَلي نَفْسِهِ وَ مَنْ أَوْفي بِمَا عَاهَدَ عَلَيهُ اللَّهَ فَسَيؤْتِيهِ أَجْرًا عَظِيمًا[3]». که مفهوم آن اين است: کساني که با پيامبر بيعت مي بندند [و در واقع بر طبق آيات بعدي جزء کساني شدند که مشمول آيه بيعت رضوان گرديدند] با خداوند بيعت بسته اند ولي اگر آن را بشکنند بر ضرر خود اقدام نموده اند و در واقع مستحق عذاب الهي شده اند و در حقيقت وعده الهي مبني بر رضايت از آنان به شرط پاي بندي به وعده بود، که متاسفانه واقعيت خارجي نشان داد برخي از اين افراد پاي بند نماندند. در موضوع مورد بحث ما نيز برخي افراد عليرغم نصرتي که در ابتدا نسبت به خداوند داشتند اما متاسفانه با سوء اختيار خود زمينه برخورداري از نصرت الهي را از دست دادند و در نتيجه به همان ميزان که از راه حق زاويه گرفتند، دچار عذاب الهي خواهند گشت. سوال دوم نيز در زمينه علت انحراف فرزندان برخي از مجاهدان راه حق مي باشد که نشان از عدم تحقق ثبات قدم براي فرزندان اين مجاهدان دارد. پاسخ اين سوال درواقع بازگشت به عوامل تربيتي و ميزان تاثير پذيري انسانها از اين عوامل و نيز نحوه تاثير گذاري عوامل تربيتي و ارتباط آن با تاثيرگذاري عوامل ماورايي مي باشد. در اين زمينه ابتدا بايد به اين نکته توجه داشت که همانگونه که قبلا نيز اشاره شد انسان موجودي است مختار، که قدم در عرصه اين دنيا گذاشته است تا با عملکرد خوب و بد خود زمينه استحقاق پاداش و يا جزا در آخرت را فراهم آورد. از طرفي هر انساني مسئول عملکرد خود بوده و بر طبق منابع ديني هيچ انساني بار گناه ديگري را بر دوش نمي کشد «و لا تزر وازره وزر اخري» و در ضرب المثل هاي ايراني نيز آمده است «گيرم پدر تو بود فاضل، از فضل پدر تو را چه حاصل». علاوه بر اين مسائل اين نکته هم شايسته تذکر است که اگر چه وجود و نقش عوامل ماورايي در حرکت اين جهان و ظهور و بروز پديده ها امري است قطعي و مسلم، اما با اين حال در مقام عمل سنت الهي بر اين قرار گرفته است که روند حرکت انسان ها و جريانات امور در دنيا در مرحله اول به صورت کاملا طبيعي صورت گيرد و عوامل غير طبيعي در روند شکل گيري پديده ها و يا جريانات امور دخالت نداشته باشد. به هر حال آنچه مهم است اين است که سنت الهي بر اين قرار گرفته است که تا زماني که مصلحتي خاص اقتضا نکند کليه جريانات در دنيا به صورت طبيعي پيش برود و بر اين اساس فرزندان اولياي الهي نيز مشمول اين قاعده شده و تربيت آنان به صورت کاملا طبيعي صورت مي گيرد و ممکن است در مسير تربيت تحت تاثير عوامل مختلف تربيتي قرار گيرند. از طرفي عوامل تربيتي انسان فراوان هستند، از قبيل خانواده، مدرسه، جامعه، گروه دوستان، رسانه ها و.... بنابر اين هر انساني بسته به اين که تحت تاثير کدام يک از اين عوامل قرار بگيرد، سمت و سوي حرکت تربيتي وي مشخص خواهد شد. در نتيجه به عنوان مثال در آيات قرآني شاهد هستيم که فرزند حضرت نوح با وجود اينکه در دامان حضرت نوح بزرگ شده است اما به دليل اينکه مقرر شده است تا تربيت و هدايت او به صورت طبيعي انجام پذيرد و از طرفي ديگر عوامل تربيتي ناصالح از قبيل محيط اجتماعي و همنشينان بي ايمان در او تاثير بيشتري نسبت به تربيت خانوادگي گذاشته بود لذا وي به عنوان نمونه اي از انسانهاي ناصالح معرفي مي گردد و حتي وقتي حضرت نوح که جايگاهي بس شريف در نزد خداوند داشتند، و خداوند قاعدتا نبايستي دعاي او را رد نمايد، از خداوند خواستار نجات او مي شود؛ خداوند متعال درخواست او را رد نموده و مي فرمايد: «يا نوح انه ليس من اهلک انه عمل غير صالح فلا تسئلن ما ليس لک به علم[4]».
از طرفي در منابع اسلامي توجه ويژه اي به لزوم تربيت صحيح و شايسته فرزندان شده است تا از اين طريق اگر خود راه راست را دريافته اند فرزندانشان نيز به راه راست هدايت يابند و از تاثير پذيري از عوامل تربيتي ديگر که ممکن است نقش منفي در هدايت وي داشته باشند به دور باشند.
بنابراين اصل لزوم تربيت صحيح نيز از نظر اسلام امري پذيرفته است. با اين حال هر انساني به تناسب جايگاهي که در هر جامعه دارد و نيز به تناسب شرايط اجتماعي خاص هر دوره ممکن است با شرايط خاصي مواجه گردد که وظايفي بر عهده او بيايد که باعث شود تا ايفاي برخي مسئوليت ها و وظايف شخصي وي با موانعي مواجه گردد. به عنوان مثال وظيفه سنگين و خطير مسؤلین عالی رتبه يک جامعه ممکن است باعث شود تا تمام اشتغالات فکري وذهني فردي متوجه حل مسائل و مشکلات مربوط به اين مقام و منصب گردد و نتواند به تمام تکاليف خود در اين زمينه عمل نمايد و يا شرايط اجتماعي دوران مبارزه با طاغوت باعث شود تا فرد گرفتار زندانهاي طاغوتيان و در نتيجه دوري از محيط خانواده گردد و در نتيجه نتواند به نحو مطلوب به ايفاي وظيفه تربيت فرزندان اقدام نمايد. مي توان گفت: لزوم تصدي برخي مسئوليت ها و سنگيني کارها باعث شده است تا برخي مسئولين و مجاهدان راه خدا نتوانند به وظيفه سنگين تربيت فرزندان خود به نحو احسن رسيدگي نمايند و در نتيجه شاهد بروز برخي انحرافات در برخي فرزندان عده اي از اين قبيل افراد هستيم. اما از طرفي نيز با در نظر گرفتن لزوم تصدي برخي مسئوليت ها و سنگيني آنها چاره اي هم از اين کار نبود. در نتيجه شرايط براي تربيت صحيح فرزندان و تحت نظارت آنان دشوارمی شد.
البته اين قبيل افراد مي توانستند از راههاي ديگري به پر کردن خلا وجود و حضور خود در خانواده بپردازند.
در مورد نحوه پاداش دادن خداوند به اين قبيل افراد با توجه به مطالب بالا متوجه مي شويم که پاداش الهي منوط به انجام صحيح و دقيق وظايف محوله و با لحاظ ميزان امکان ايفاي دقيق وظايف مي باشد. در نتيجه تا زماني که فردي که به مجاهدت در راه خدا اقدام نموده مجبور به گزينش راهي شده است که باعث عدم امکان رسيدگي به وظايف ديگرش مي شود و از طرفي در راه رسيدگي به آن وظايف، کوتاهي صورت نگرفته است؛ خداوند به چنين فردي قطعا پاداش کامل خواهد داد. اما اگر راهکارهايي مي توانست اتخاذ نمايد که جبران مافات نمايد ولي با اين حال چنين اقدامي انجام نداد،با پیامدهای منفی آن روبرو خواهد شد.
بنابر اين وعده هاي الهي حق مي باشند و قطعا تحقق خواهند يافت و اين وعده ها در مورد خود مجاهدان، صابران و افراد ثابت قدم در مسير حق مي باشد و البته منوط به تداوم شرايط برخورداري از وعده الهي از سوي اين افراد مي باشد و از طرفي هم خداوند متعال در هيچ کجا وعده اي مبني بر رستگاري اجباري فرزندان اين مجاهدان عليرغم قرار گرفتن آنان در کژراهه نداده است تا توهم دروغ بودن وعده هاي الهي پيش بيايد. به ويژه که پدر و مادر تنها يکي از عوامل تربيتي فرزند هستند و حتي اگر پدر ومادري نبود، فرزندان مي بايست با توجه به موهبت الهي (عقل خدادادي و فطرت الهي که در نهاد هر انساني وجود دارد) اقدام به شناسايي راه راست از غير راست مي نمودند تا شايستگي برخورداري از پاداش الهي را کسب نموده و يا از عذاب الهي مصون بمانند.
بايد ملاحظه کرد که بهترين و پاکترين و معصوم ترين افراد مانند پيامبران (حضرت نوح) نيز ممکن است داراي فرزند ناخلف شوند چرا که انسان موجودي مکانيکي و دست آموز نيست و هر انساني، موجودي مختار و مستقل است.
[1]. کما اينکه در ادعيه وارده از معصومين چنين آمده است: «الهي عاملنا بفضلک و لا تعاملنا بعدلک».
[2]. فتح / 18. در قرآن کريم در اين زمينه اين آيه نازل شد: {Qلَقَدْ رَضِي اللَّهُ عَنِ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ يبَايعُونَکَ تَحْتَ الشَّجَرَهِ فَعَلِمَ مَا فِي قُلُوبِهِمْ فَأَنزَلَ السَّکِينَهَ عَلَيهِمْ وَأَثَابَهُمْ فَتْحًا قَرِيبًاQ}.
[3]. فتح / 10.
[4]. هود / 46.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 31 امرداد 01
- بازدید
- ۸۷
باتوجه به اینکه ده ها آيه و روايت بر اجر و پاداش مضاعف و هدايت مجاهدان و اين که کسي که در راه خدا و خدمت به خلق خدا و دين خدا قدم بر مي دارد، خداوند او و اهلش را در پناه خود...
- نشان کردن
پرسش
باتوجه به اینکه ده ها آيه و روايت بر اجر و پاداش مضاعف و هدايت مجاهدان و اين که کسي که در راه خدا و خدمت به خلق خدا و دين خدا قدم بر مي دارد، خداوند او و اهلش را در پناه خود قرار مي دهد و ياري مي نمايد؛ لکن نمودهاي عيني جامعه مخصوصا خانواده هاي مجاهدان، مؤمنان و شهداء يک وضعيت نگران کننده و ترديد بر همه اين وعده ها بر انسان تحميل مي کند، پس خدا چگونه پاداش مي دهد در حالي که مهم ترين نعمت که ثبات قدم براي مجاهدان و فرزندانشان است، تحقق نيافته؟
پاسخ
اين سوال در واقع متشکل از دو سوال مي باشد که مستلزم طرح آن به صورت جداگانه در دو پاسخ مي باشد. به عبارتي پرسش اول در باره اين است که با وجود اينکه خداوند به مومنان وعده داده است که در صورت ياري خدا و مجاهدت في سبيل الله خداوند نيز آنان را ياري داده و آنان را ثابت قدم نگاه خواهد داشت، در حالي که برخي افراد که هم خدا را نصرت داده و هم مجاهدت هاي فراواني در راه خداوند انجام داده اند، پاي آنان لغزيده و در واقع بر خلاف وعده الهي ثابت قدم نمانده اند. در پاسخ به اين سوال بايد بدانيم که وعده هاي الهي حتمي و تخلف ناپذير است اما در عين حال مشروط به تحقق شرايط و زمينه ها مي باشد و اين موضوع با بحث مهم کلامي جبر و اختيار پيوند مي خورد. بر اين اساس خداوند متعال انسانها را به گونه اي آفريده است که با اختيار خود راه سعادت و شقاوت را برگزينند و اگر چه ممکن است لطف و عناياتي هم در مسير راه به آنان بنمايد که مسير سعادت آنان را نزديکتر نمايد و يا در محاسبه عملکرد آنان در قيامت بر اساس فضل و نه عدل با آنان معامله نمايد.[1] با اين حال اصل بر اين است که هر شخصي بر اساس اختيار و اراده خود زمينه سعادت و شقاوت خود را انتخاب نمايد پس وجود اختيار مستلزم اين است که انسان ها در تمام طول زندگي خود در اين دنيا در معرض آزمايش و امتحان باشند و درنتيجه در هر مقطعي امکان صعود و يا سقوط آنها وجود دارد. وعده هاي الهي نيز با در نظر گرفتن همين مقدمات صورت مي گيرد و به معناي جبر نمي باشد، بدين معنا که خداوند متعال وعده اي به برخي افراد به صورت عام يا خاص مي دهد اما اين وعده ها مشروط به اين است که فرد مورد نظر از اختيار خود حسن استفاده را بنمايد و دچار آفت هاي ديگر نشود. به عبارتي بهتر، وعده الهي بر نصرت و ثبات قدم مومنان وعده اي است حق و مطمئنا در زماني که اين نصرت از جانب مومنان صورت گيرد؛ وعده الهي شامل حال آنان مي شود ولي تداوم آن منوط به تداوم نصرت و ياري خداوند توسط بندگان مي باشد چرا که وعده الهي مشروط به نصرت الهي است و تازماني که اين نصرت از سوي مومنان تداوم داشته باشد نصرت الهي و ثبات قدم نيز از جانب خداوند برقرار است. اما اگر نصرت از جانب مومنان قطع شود با از بين رفتن شرط مشروط(نصرت الهی) نيز از بين خواهد رفت. البته با توجه به وعده الهي مبني بر نصرت و ثبات قدم مومنان، با از بين رفتن شرايط نصرت الهي چنين افرادي به دليل داشتن زمينه هاي قوي براي ثبات قدم، ممکن است ديرتر مورد آسيب قرار گيرند و در نتيجه راحت تر به دامان حق بازگردند؛ اما با اين حال ممکن است خود اقدام به کاري نمايند که به شقاوت ابدي دچار گردند. در اين زمينه اشاره به داستان ابليس، داستان جالبي است که شش هزار سال خداوند راعبادت کرد، اما به دليل تکبري که ورزيد از رحمت الهي دور شد و يا در قرآن خداوند متعال به برخي از مومنان وعده بهشت داده بود،[2] اما برخي از آنان متاسفانه بعد از پيامبر رسما از مخالفان پيامبر شده و در انحراف مسير حق پيش گام شدند. در توضیح اين موارد گفته شده است که وعده الهي مبتني بر پايداري آنان بر همان موضع زمان وعده بوده، همانگونه که در آيه اي ديگر به اين مورد اشاره کرده و مي فرمايد: «إِنَّ الَّذِينَ يبَايعُونَکَ إِنَّمَا يبَايعُونَ اللَّهَ يدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيدِيهِمْ فَمَن نَّکَثَ فَإِنَّمَا ينکُثُ عَلي نَفْسِهِ وَ مَنْ أَوْفي بِمَا عَاهَدَ عَلَيهُ اللَّهَ فَسَيؤْتِيهِ أَجْرًا عَظِيمًا[3]». که مفهوم آن اين است: کساني که با پيامبر بيعت مي بندند [و در واقع بر طبق آيات بعدي جزء کساني شدند که مشمول آيه بيعت رضوان گرديدند] با خداوند بيعت بسته اند ولي اگر آن را بشکنند بر ضرر خود اقدام نموده اند و در واقع مستحق عذاب الهي شده اند و در حقيقت وعده الهي مبني بر رضايت از آنان به شرط پاي بندي به وعده بود، که متاسفانه واقعيت خارجي نشان داد برخي از اين افراد پاي بند نماندند. در موضوع مورد بحث ما نيز برخي افراد عليرغم نصرتي که در ابتدا نسبت به خداوند داشتند اما متاسفانه با سوء اختيار خود زمينه برخورداري از نصرت الهي را از دست دادند و در نتيجه به همان ميزان که از راه حق زاويه گرفتند، دچار عذاب الهي خواهند گشت. سوال دوم نيز در زمينه علت انحراف فرزندان برخي از مجاهدان راه حق مي باشد که نشان از عدم تحقق ثبات قدم براي فرزندان اين مجاهدان دارد. پاسخ اين سوال درواقع بازگشت به عوامل تربيتي و ميزان تاثير پذيري انسانها از اين عوامل و نيز نحوه تاثير گذاري عوامل تربيتي و ارتباط آن با تاثيرگذاري عوامل ماورايي مي باشد. در اين زمينه ابتدا بايد به اين نکته توجه داشت که همانگونه که قبلا نيز اشاره شد انسان موجودي است مختار، که قدم در عرصه اين دنيا گذاشته است تا با عملکرد خوب و بد خود زمينه استحقاق پاداش و يا جزا در آخرت را فراهم آورد. از طرفي هر انساني مسئول عملکرد خود بوده و بر طبق منابع ديني هيچ انساني بار گناه ديگري را بر دوش نمي کشد «و لا تزر وازره وزر اخري» و در ضرب المثل هاي ايراني نيز آمده است «گيرم پدر تو بود فاضل، از فضل پدر تو را چه حاصل». علاوه بر اين مسائل اين نکته هم شايسته تذکر است که اگر چه وجود و نقش عوامل ماورايي در حرکت اين جهان و ظهور و بروز پديده ها امري است قطعي و مسلم، اما با اين حال در مقام عمل سنت الهي بر اين قرار گرفته است که روند حرکت انسان ها و جريانات امور در دنيا در مرحله اول به صورت کاملا طبيعي صورت گيرد و عوامل غير طبيعي در روند شکل گيري پديده ها و يا جريانات امور دخالت نداشته باشد. به هر حال آنچه مهم است اين است که سنت الهي بر اين قرار گرفته است که تا زماني که مصلحتي خاص اقتضا نکند کليه جريانات در دنيا به صورت طبيعي پيش برود و بر اين اساس فرزندان اولياي الهي نيز مشمول اين قاعده شده و تربيت آنان به صورت کاملا طبيعي صورت مي گيرد و ممکن است در مسير تربيت تحت تاثير عوامل مختلف تربيتي قرار گيرند. از طرفي عوامل تربيتي انسان فراوان هستند، از قبيل خانواده، مدرسه، جامعه، گروه دوستان، رسانه ها و.... بنابر اين هر انساني بسته به اين که تحت تاثير کدام يک از اين عوامل قرار بگيرد، سمت و سوي حرکت تربيتي وي مشخص خواهد شد. در نتيجه به عنوان مثال در آيات قرآني شاهد هستيم که فرزند حضرت نوح با وجود اينکه در دامان حضرت نوح بزرگ شده است اما به دليل اينکه مقرر شده است تا تربيت و هدايت او به صورت طبيعي انجام پذيرد و از طرفي ديگر عوامل تربيتي ناصالح از قبيل محيط اجتماعي و همنشينان بي ايمان در او تاثير بيشتري نسبت به تربيت خانوادگي گذاشته بود لذا وي به عنوان نمونه اي از انسانهاي ناصالح معرفي مي گردد و حتي وقتي حضرت نوح که جايگاهي بس شريف در نزد خداوند داشتند، و خداوند قاعدتا نبايستي دعاي او را رد نمايد، از خداوند خواستار نجات او مي شود؛ خداوند متعال درخواست او را رد نموده و مي فرمايد: «يا نوح انه ليس من اهلک انه عمل غير صالح فلا تسئلن ما ليس لک به علم[4]».
از طرفي در منابع اسلامي توجه ويژه اي به لزوم تربيت صحيح و شايسته فرزندان شده است تا از اين طريق اگر خود راه راست را دريافته اند فرزندانشان نيز به راه راست هدايت يابند و از تاثير پذيري از عوامل تربيتي ديگر که ممکن است نقش منفي در هدايت وي داشته باشند به دور باشند.
بنابراين اصل لزوم تربيت صحيح نيز از نظر اسلام امري پذيرفته است. با اين حال هر انساني به تناسب جايگاهي که در هر جامعه دارد و نيز به تناسب شرايط اجتماعي خاص هر دوره ممکن است با شرايط خاصي مواجه گردد که وظايفي بر عهده او بيايد که باعث شود تا ايفاي برخي مسئوليت ها و وظايف شخصي وي با موانعي مواجه گردد. به عنوان مثال وظيفه سنگين و خطير مسؤلین عالی رتبه يک جامعه ممکن است باعث شود تا تمام اشتغالات فکري وذهني فردي متوجه حل مسائل و مشکلات مربوط به اين مقام و منصب گردد و نتواند به تمام تکاليف خود در اين زمينه عمل نمايد و يا شرايط اجتماعي دوران مبارزه با طاغوت باعث شود تا فرد گرفتار زندانهاي طاغوتيان و در نتيجه دوري از محيط خانواده گردد و در نتيجه نتواند به نحو مطلوب به ايفاي وظيفه تربيت فرزندان اقدام نمايد. مي توان گفت: لزوم تصدي برخي مسئوليت ها و سنگيني کارها باعث شده است تا برخي مسئولين و مجاهدان راه خدا نتوانند به وظيفه سنگين تربيت فرزندان خود به نحو احسن رسيدگي نمايند و در نتيجه شاهد بروز برخي انحرافات در برخي فرزندان عده اي از اين قبيل افراد هستيم. اما از طرفي نيز با در نظر گرفتن لزوم تصدي برخي مسئوليت ها و سنگيني آنها چاره اي هم از اين کار نبود. در نتيجه شرايط براي تربيت صحيح فرزندان و تحت نظارت آنان دشوارمی شد.
البته اين قبيل افراد مي توانستند از راههاي ديگري به پر کردن خلا وجود و حضور خود در خانواده بپردازند.
در مورد نحوه پاداش دادن خداوند به اين قبيل افراد با توجه به مطالب بالا متوجه مي شويم که پاداش الهي منوط به انجام صحيح و دقيق وظايف محوله و با لحاظ ميزان امکان ايفاي دقيق وظايف مي باشد. در نتيجه تا زماني که فردي که به مجاهدت در راه خدا اقدام نموده مجبور به گزينش راهي شده است که باعث عدم امکان رسيدگي به وظايف ديگرش مي شود و از طرفي در راه رسيدگي به آن وظايف، کوتاهي صورت نگرفته است؛ خداوند به چنين فردي قطعا پاداش کامل خواهد داد. اما اگر راهکارهايي مي توانست اتخاذ نمايد که جبران مافات نمايد ولي با اين حال چنين اقدامي انجام نداد،با پیامدهای منفی آن روبرو خواهد شد.
بنابر اين وعده هاي الهي حق مي باشند و قطعا تحقق خواهند يافت و اين وعده ها در مورد خود مجاهدان، صابران و افراد ثابت قدم در مسير حق مي باشد و البته منوط به تداوم شرايط برخورداري از وعده الهي از سوي اين افراد مي باشد و از طرفي هم خداوند متعال در هيچ کجا وعده اي مبني بر رستگاري اجباري فرزندان اين مجاهدان عليرغم قرار گرفتن آنان در کژراهه نداده است تا توهم دروغ بودن وعده هاي الهي پيش بيايد. به ويژه که پدر و مادر تنها يکي از عوامل تربيتي فرزند هستند و حتي اگر پدر ومادري نبود، فرزندان مي بايست با توجه به موهبت الهي (عقل خدادادي و فطرت الهي که در نهاد هر انساني وجود دارد) اقدام به شناسايي راه راست از غير راست مي نمودند تا شايستگي برخورداري از پاداش الهي را کسب نموده و يا از عذاب الهي مصون بمانند.
بايد ملاحظه کرد که بهترين و پاکترين و معصوم ترين افراد مانند پيامبران (حضرت نوح) نيز ممکن است داراي فرزند ناخلف شوند چرا که انسان موجودي مکانيکي و دست آموز نيست و هر انساني، موجودي مختار و مستقل است.
[1]. کما اينکه در ادعيه وارده از معصومين چنين آمده است: «الهي عاملنا بفضلک و لا تعاملنا بعدلک».
[2]. فتح / 18. در قرآن کريم در اين زمينه اين آيه نازل شد: {Qلَقَدْ رَضِي اللَّهُ عَنِ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ يبَايعُونَکَ تَحْتَ الشَّجَرَهِ فَعَلِمَ مَا فِي قُلُوبِهِمْ فَأَنزَلَ السَّکِينَهَ عَلَيهِمْ وَأَثَابَهُمْ فَتْحًا قَرِيبًاQ}.
[3]. فتح / 10.
[4]. هود / 46.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 31 امرداد 01
- بازدید
- ۸۷
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.