چگونه آموزهای دین اسلام، سکولاريسم را نفی می کنند؟
چگونه آموزهای دین اسلام، سکولاريسم را نفی می کنند؟
پرسش
پاسخ
سکولاريزم، واژه اي بيگانه و غربي است که در فرهنگ نامه ها به «جدا انگاري دين و دنيا» و «جدايي دين از امور اجتماعي» و «جدايي دين از سياست» معنا شده است. اين معاني در طول يکديگر و با هم قابل جمع است و به طور خلاصه سکولاريسم يعني کنار گذاشتن آگاهانه دين از امور فردي و اجتماعي و سياسي، و سکولارها کساني هستند که اين جدايي و کنار گذاشتن را تبليغ و ترويج مي کنند. از آنجا که خاستگاه اين تفکر، جهان غرب و عالم مسيحيت است؛ ما بدون اشاره به دلايل پيدايش و بروز سکولاريسم فقط به اين نکته اشاره مي کنيم که دين اسلام را نبايد با عينک مسيحيت مطالعه کرد و قياس دين اسلام با مسيحيت تقريبا قياس مع الفارق است. البته مسيحيت مطرح و مقبول امروز نه مسيحيت اصيل که حضرت مسيح ـ عليه السلام ـ آورد. اسلام يک ديني جامع و کامل يعني به همه شئون و عرصه ها حکم و امر و نهي خود را دارد از کوچکترين و جزئي ترين مسائل فردي گرفته تا بالاترين مسأله اجتماعي و سياسي يعني حکومت احاطه و راهکار و حکم دارد.
امام صادق ـ عليه السلام ـ فرموده است: «هيچ چيزي نيست مگر اينکه حکم آن در کتاب يا سنت وارد شده است».[1]
و نيز فرموده است: «هيچ امري نيست که دو نفر در آن اختلاف مي کنند، مگراينکه براي آن اصل و قاعده اي در کتاب الهي وجود دارد. گرچه عقل افراد به آن نمي رسد».[2]
يا امام باقر ـ عليه السلام ـ فرموده است: «خداوند، هر آنچه را که امت در مسير هدايت خويش به آن نياز دارد، در کتاب خود فرو فرستاده و براي پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ بيان کرده است و براي هر چيزي حدّي (حکم و قانوني) است و براي آن حد دليلي قرار داده است و براي کسي که از آن حد و قانون الهي تجاوز کند نيز حدّي و حکمي مقرّر کرده است>>.[3]
از نظر اسلام وظيفه دين و يکي از اهداف بعثت انبياء اصلاح و هدايت انسان ها است. دنيا مزرعه آخرت معرفي شده است و اين دو با هم مورد نظر قرار گرفته است، فلذا در روايت آمده است:
«کسي که دنياي خود را به انگيزه آخرت رها کند و يا آخرت را براي نيل به دنيا ترک کند از ما نيست».[4]
امام کاظم ـ عليه السلام ـ در مورد اين جامع نگري اسلام فرموده است: «بکوشيد تا اوقات زندگي شما در چهار زمينه به کار گرفته شود:
1. مناجات و راز و نياز با خدا.
2. تحصيل ما يحتاج زندگي دنيوي.
3. ديدار برادران ديني و افرادي که عقيده، رفتار و اخلاق آنها مورد اعتماد است و از سر خيرخواهي عيوب و کاستي هاي انسان را به او گوشزد مي کند. [5]
4. استفاده از لذّت هاي مشروع، زيرا اين امر موجب مي شود که انسان در ابعاد سه گانه پيش کامياب و موفق باشد.[6]
هيچ صحنه اي نيست که دين در آن صحنه حضور نداشته باشد. ابواب فقه در کتاب هاي فقهي بر همين مبناست از نماز گرفته تا حدود و قصاص و ديات مورد حکم شرع است. نگاه منصفانه به متون ديني، روشن مي کند که انبوهي از مسائل آن به امور اجتماعي، اقتصادي، سياسي و... اختصاص دارد، مانند:
1. قوانين کيفري حدود، مجازات، قصاص و تعزيرات و نيز چگونگي اثبات، اجرا و عفو آنها.
2. قوانيني که مربوط به صلح و جنگ، عدم ظلم به ديگران، برنامه هاي راجع به روابط مسلمانان با هم، و يا ساير ملل.
3. توصيه هايي که ناظر چگونگي زندگي راحت تر و سالم تر مانند: مشورت، مديريت، تقسيم عادلانه امور در بين افراد جامعه، دفاع از انسان هاي ديگر، گسترش امنيت و عدالت و...
از باب نمونه در مورد اينکه چه کسي حاکم اسلامي باشد علي ـ عليه السلام ـ فرموده است: «ايها الناس انّ احق الناس بهذا الامر اقواهم عليه و اعلمهم بامرالله فيه؛ اي مردم بدانيد که سزاوار ترين مردم به امر حکومت و ولايت، کسي است که قوي تر باشد در اين کار و آگاهتر باشد به امر خداوند».[7]
علاوه بر اين روايات عديده اي داريم که در آن مشخصات کسي که بايد حاکم اسلامي باشد بيان شده است. در واقع اين روايات مفسّر و مبين همان فرمايش علي ـ عليه السلام ـ است. يعني افراد قوي تر و آگاه تر، همان علماي اسلام هستند.
در توقيع شريف امام زمان ـ عليه السلام ـ آمده است: «در حوادث و امور آينده (در امرحکومت) به راويان حديث ما مراجعه کنيد که آنها حجت من بر شما و من حجت خدا بر آنها هستم».[8]
يا در روايتي از امام صادق ـ عليه السلام ـ نقل شده است: «در موقع اختلاف به مردي از ميان خود که احکام و قضاوت هاي ما را مي داند و آنها را حاکم بر خود قرار دهيد که من آنها را بين شما قاضي قرار دادم پس به حکومت آنها راضي شويد و آنها را حاکم خود گردانيد».[9]
گذشته از اينها مراجعه به نامه 53 نهج البلاغه که منشور حکومتي علي ـ عليه السلام ـ است معلوم مي شود که امام در آن نامه، تمام دستورات حکومتي از قبيل قضاوت اسلامي، امور مالياتي، اقتصادي و تجارت را بيان کرده است. که به چند نمونه از آنها در امور اقتصادي و مالياتي به عنوان نمونه اي از مسائل اجتماعي و سياسي اشاره مي کنيم، امام در آن نامه فرموده است:
1. ماليات و بيت المال را به گونه اي وارسي کن که صلاح ماليات دهندگان باشد.
2. کمک هاي رايگان به طبقه ضعيف: قسمتي از بيت المال را به آنها اختصاص بده.
3. نظارت بر قيمت ها: بر قيمت ها نظارت کن تا هيچ کدام از طرفين معامله در حق همديگر اجحاف نکنند.
4. توصيه به شرکت در اموال و تجارت: با آن کساني که روزي به او روي آورده شرکت کنيد که او توانگري را سزاوارتر و روي آمدن روزگار خويش را شايسته تر است.
5. منع از احتکار: از احتکار کالا جلوگيري کن که رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ از آن جلوگيري مي کرد.[10]
در مورد عصر غيبت، اينکه چه کسي حاکم اسلامي شود رواياتي صادر شده است چون عده اي در اين مسأله مناقشه کرده اند که در عصر غيبت حکومت به دست مردم است و دين در مورد مسأله حکومت چيزي نگفته است و اين همان تز جدايي دين از سياست است و امروزه بيشترين کاربرد سکولاريسم همين است يعني جدايي دين از سياست. در جواب بايد گفت: علاوه از استمرار احکام دين و اجراي آنها در زمان غيبت که مطلوب شارع و تکليف مکلفين است. مرحوم صدوق در کتاب کمال الدين از اسحاق بن يعقوب نقل مي کند که حضرت ولي عصر ـ عليه السلام ـ در پاسخ به پرسش هاي او به خط مبارکشان مرقوم فرمودند: «امّا الحوادث الواقعه فارجعوا فيها الي رواة حديثنا فانهّم حجتي عليکم و انا حجة الله عليهم؛ در رويدادهايي که اتفاق مي افتد به راويان حديث ما مراجعه کنيد، زيرا آنان حجت من بر شمايند و من حجت خدا بر آنان هستم».[11]
يعني در زمان غيبت فقها نايب امام ـ عليه السلام ـ در ميان مردم هستند.
تمام اين روايات که متون ديني ما مملو از آنهاست، قدم به قدم در زندگي دنيوي راهنماي انسان است، يعني عجين شدن دين در تمام ابعاد حيات آدمي. و از اينروي سکولاريسم در جامعه اسلامي و اسلام راه ندارد و پيام آوران سکولاریسم در سرزمين اسلامي خصوصا در جغرافياي فکري تشيع و اهل بيت ظهور نخواهند کرد مگر با دست برداشتن از اسلام.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ دين و دولت در انديشه اسلامي، محمد سروش محلاتي، بوستان کتاب.
2ـ مباني حکومت اسلامي، حسين جوان آراسته، بوستان کتاب.
[1]. کليني، اصول کافي، کتاب فضل العلم، باب 18، ج1، ح4.
[2]. همان، ح6.
[3]. همان، ح2.
[4]. حرعاملي، وسائل الشيعه، ج12، ص49.
[5]. علي بن شعبه حرّاني، تحف العقول، ص317.
[6]. نهج البلاغه، خطبه 173، بند 1.
[7]. نهج البلاغه، خطبه 173، بند 1.
[8]. مجلسي، محمد باقر، بحارالأنوار، ج53، ص181، ح10.
[9]. شيخ طوسي، التهذيب، ج6، ص219، ح8.
[10]. نهج البلاغه، نامه 53.
[11]. شيخ صدوق، اکمال الدين، باب 45، التوقيعات، (التوقيع الرابع). ج2، ص483.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 31 امرداد 01
- بازدید
- ۷۸
چگونه آموزهای دین اسلام، سکولاريسم را نفی می کنند؟
- نشان کردن
پرسش
چگونه آموزهای دین اسلام، سکولاريسم را نفی می کنند؟
پاسخ
سکولاريزم، واژه اي بيگانه و غربي است که در فرهنگ نامه ها به «جدا انگاري دين و دنيا» و «جدايي دين از امور اجتماعي» و «جدايي دين از سياست» معنا شده است. اين معاني در طول يکديگر و با هم قابل جمع است و به طور خلاصه سکولاريسم يعني کنار گذاشتن آگاهانه دين از امور فردي و اجتماعي و سياسي، و سکولارها کساني هستند که اين جدايي و کنار گذاشتن را تبليغ و ترويج مي کنند. از آنجا که خاستگاه اين تفکر، جهان غرب و عالم مسيحيت است؛ ما بدون اشاره به دلايل پيدايش و بروز سکولاريسم فقط به اين نکته اشاره مي کنيم که دين اسلام را نبايد با عينک مسيحيت مطالعه کرد و قياس دين اسلام با مسيحيت تقريبا قياس مع الفارق است. البته مسيحيت مطرح و مقبول امروز نه مسيحيت اصيل که حضرت مسيح ـ عليه السلام ـ آورد. اسلام يک ديني جامع و کامل يعني به همه شئون و عرصه ها حکم و امر و نهي خود را دارد از کوچکترين و جزئي ترين مسائل فردي گرفته تا بالاترين مسأله اجتماعي و سياسي يعني حکومت احاطه و راهکار و حکم دارد.
امام صادق ـ عليه السلام ـ فرموده است: «هيچ چيزي نيست مگر اينکه حکم آن در کتاب يا سنت وارد شده است».[1]
و نيز فرموده است: «هيچ امري نيست که دو نفر در آن اختلاف مي کنند، مگراينکه براي آن اصل و قاعده اي در کتاب الهي وجود دارد. گرچه عقل افراد به آن نمي رسد».[2]
يا امام باقر ـ عليه السلام ـ فرموده است: «خداوند، هر آنچه را که امت در مسير هدايت خويش به آن نياز دارد، در کتاب خود فرو فرستاده و براي پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ بيان کرده است و براي هر چيزي حدّي (حکم و قانوني) است و براي آن حد دليلي قرار داده است و براي کسي که از آن حد و قانون الهي تجاوز کند نيز حدّي و حکمي مقرّر کرده است>>.[3]
از نظر اسلام وظيفه دين و يکي از اهداف بعثت انبياء اصلاح و هدايت انسان ها است. دنيا مزرعه آخرت معرفي شده است و اين دو با هم مورد نظر قرار گرفته است، فلذا در روايت آمده است:
«کسي که دنياي خود را به انگيزه آخرت رها کند و يا آخرت را براي نيل به دنيا ترک کند از ما نيست».[4]
امام کاظم ـ عليه السلام ـ در مورد اين جامع نگري اسلام فرموده است: «بکوشيد تا اوقات زندگي شما در چهار زمينه به کار گرفته شود:
1. مناجات و راز و نياز با خدا.
2. تحصيل ما يحتاج زندگي دنيوي.
3. ديدار برادران ديني و افرادي که عقيده، رفتار و اخلاق آنها مورد اعتماد است و از سر خيرخواهي عيوب و کاستي هاي انسان را به او گوشزد مي کند. [5]
4. استفاده از لذّت هاي مشروع، زيرا اين امر موجب مي شود که انسان در ابعاد سه گانه پيش کامياب و موفق باشد.[6]
هيچ صحنه اي نيست که دين در آن صحنه حضور نداشته باشد. ابواب فقه در کتاب هاي فقهي بر همين مبناست از نماز گرفته تا حدود و قصاص و ديات مورد حکم شرع است. نگاه منصفانه به متون ديني، روشن مي کند که انبوهي از مسائل آن به امور اجتماعي، اقتصادي، سياسي و... اختصاص دارد، مانند:
1. قوانين کيفري حدود، مجازات، قصاص و تعزيرات و نيز چگونگي اثبات، اجرا و عفو آنها.
2. قوانيني که مربوط به صلح و جنگ، عدم ظلم به ديگران، برنامه هاي راجع به روابط مسلمانان با هم، و يا ساير ملل.
3. توصيه هايي که ناظر چگونگي زندگي راحت تر و سالم تر مانند: مشورت، مديريت، تقسيم عادلانه امور در بين افراد جامعه، دفاع از انسان هاي ديگر، گسترش امنيت و عدالت و...
از باب نمونه در مورد اينکه چه کسي حاکم اسلامي باشد علي ـ عليه السلام ـ فرموده است: «ايها الناس انّ احق الناس بهذا الامر اقواهم عليه و اعلمهم بامرالله فيه؛ اي مردم بدانيد که سزاوار ترين مردم به امر حکومت و ولايت، کسي است که قوي تر باشد در اين کار و آگاهتر باشد به امر خداوند».[7]
علاوه بر اين روايات عديده اي داريم که در آن مشخصات کسي که بايد حاکم اسلامي باشد بيان شده است. در واقع اين روايات مفسّر و مبين همان فرمايش علي ـ عليه السلام ـ است. يعني افراد قوي تر و آگاه تر، همان علماي اسلام هستند.
در توقيع شريف امام زمان ـ عليه السلام ـ آمده است: «در حوادث و امور آينده (در امرحکومت) به راويان حديث ما مراجعه کنيد که آنها حجت من بر شما و من حجت خدا بر آنها هستم».[8]
يا در روايتي از امام صادق ـ عليه السلام ـ نقل شده است: «در موقع اختلاف به مردي از ميان خود که احکام و قضاوت هاي ما را مي داند و آنها را حاکم بر خود قرار دهيد که من آنها را بين شما قاضي قرار دادم پس به حکومت آنها راضي شويد و آنها را حاکم خود گردانيد».[9]
گذشته از اينها مراجعه به نامه 53 نهج البلاغه که منشور حکومتي علي ـ عليه السلام ـ است معلوم مي شود که امام در آن نامه، تمام دستورات حکومتي از قبيل قضاوت اسلامي، امور مالياتي، اقتصادي و تجارت را بيان کرده است. که به چند نمونه از آنها در امور اقتصادي و مالياتي به عنوان نمونه اي از مسائل اجتماعي و سياسي اشاره مي کنيم، امام در آن نامه فرموده است:
1. ماليات و بيت المال را به گونه اي وارسي کن که صلاح ماليات دهندگان باشد.
2. کمک هاي رايگان به طبقه ضعيف: قسمتي از بيت المال را به آنها اختصاص بده.
3. نظارت بر قيمت ها: بر قيمت ها نظارت کن تا هيچ کدام از طرفين معامله در حق همديگر اجحاف نکنند.
4. توصيه به شرکت در اموال و تجارت: با آن کساني که روزي به او روي آورده شرکت کنيد که او توانگري را سزاوارتر و روي آمدن روزگار خويش را شايسته تر است.
5. منع از احتکار: از احتکار کالا جلوگيري کن که رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ از آن جلوگيري مي کرد.[10]
در مورد عصر غيبت، اينکه چه کسي حاکم اسلامي شود رواياتي صادر شده است چون عده اي در اين مسأله مناقشه کرده اند که در عصر غيبت حکومت به دست مردم است و دين در مورد مسأله حکومت چيزي نگفته است و اين همان تز جدايي دين از سياست است و امروزه بيشترين کاربرد سکولاريسم همين است يعني جدايي دين از سياست. در جواب بايد گفت: علاوه از استمرار احکام دين و اجراي آنها در زمان غيبت که مطلوب شارع و تکليف مکلفين است. مرحوم صدوق در کتاب کمال الدين از اسحاق بن يعقوب نقل مي کند که حضرت ولي عصر ـ عليه السلام ـ در پاسخ به پرسش هاي او به خط مبارکشان مرقوم فرمودند: «امّا الحوادث الواقعه فارجعوا فيها الي رواة حديثنا فانهّم حجتي عليکم و انا حجة الله عليهم؛ در رويدادهايي که اتفاق مي افتد به راويان حديث ما مراجعه کنيد، زيرا آنان حجت من بر شمايند و من حجت خدا بر آنان هستم».[11]
يعني در زمان غيبت فقها نايب امام ـ عليه السلام ـ در ميان مردم هستند.
تمام اين روايات که متون ديني ما مملو از آنهاست، قدم به قدم در زندگي دنيوي راهنماي انسان است، يعني عجين شدن دين در تمام ابعاد حيات آدمي. و از اينروي سکولاريسم در جامعه اسلامي و اسلام راه ندارد و پيام آوران سکولاریسم در سرزمين اسلامي خصوصا در جغرافياي فکري تشيع و اهل بيت ظهور نخواهند کرد مگر با دست برداشتن از اسلام.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ دين و دولت در انديشه اسلامي، محمد سروش محلاتي، بوستان کتاب.
2ـ مباني حکومت اسلامي، حسين جوان آراسته، بوستان کتاب.
[1]. کليني، اصول کافي، کتاب فضل العلم، باب 18، ج1، ح4.
[2]. همان، ح6.
[3]. همان، ح2.
[4]. حرعاملي، وسائل الشيعه، ج12، ص49.
[5]. علي بن شعبه حرّاني، تحف العقول، ص317.
[6]. نهج البلاغه، خطبه 173، بند 1.
[7]. نهج البلاغه، خطبه 173، بند 1.
[8]. مجلسي، محمد باقر، بحارالأنوار، ج53، ص181، ح10.
[9]. شيخ طوسي، التهذيب، ج6، ص219، ح8.
[10]. نهج البلاغه، نامه 53.
[11]. شيخ صدوق، اکمال الدين، باب 45، التوقيعات، (التوقيع الرابع). ج2، ص483.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 31 امرداد 01
- بازدید
- ۷۸
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.