آثار، علل و نشانههاي تغيير نظام ارزشي جامعه چيست؟

پرسش
پاسخ
اين سؤال در واقع داراي 3 بخش است كه به صورت جداگانه به هر كدام پرداخته مي شود:
1. آثار تغيير نظام ارزشي جامعه.
2. نشانههاي تغيير نظام ارزشي جامعه.
3. علل تغيير نظام ارزشي جامعه.
امّا آثار تغيير نظام ارزشي جامعه:
تغيير نظام ارزشي جامعه ممكن است به سوي معنويت و ارزشها باشد كه در اين صورت آثار و نشانههاي خاصي را در پي دارد. و همچنان امكان دارد به سوي ارزشهاي منفي و انحرافات متمايل گردد.
در صورتي كه نظام ارزشي جامعه به سوي معنويت تغيير كند آثار آن عبارتند از:
1. گرايش به معنويت و باورهاي ديني؛
اصليترين اثر تغيير نظام ارزشي جامعه به سوي معنويت اين است كه افراد جامعه به سوي خدا محوري گام بردارند و خدا را در همه جا و همه حال ناظر بر اعمال و رفتار خود بدانند.[1]
2. محوريت قرآن در جامعه؛
يكي ديگر از آثار تغيير نظام ارزشي جامعه به سوي معنويت و اصلاح آن عبارت است از محور قرار گرفتن قرآن در جامعه. يعني حكومت و نظام سياسي، اجتماعي براساس دستورات و احكام قرآن پايهريزي شود.
3. ولايت مداري؛
ولايت مداري نيز ميتواند يكي از آثار تغيير نظام ارزشي جامعه به سوي ارزشها باشد. امام سجاد ـ عليهالسّلام ـ در مورد اصل ولايتمداري و اينكه تمسك به آن يكي از آثار معنويت در جامعه است ميفرمايد: خدايا بر پيامبر و دودمان او درود فرست. آنان همانند كشتي جاري در اقيانوسهاي بيكران هستند، هركس سوار آن كشتي شود ايمن ميگردد. و هر كه آن را ترك كند غرق ميشود، پيشي گيرنده برايشان، از دين بيرون رفته است، عقبمانده از آنان نابود خواهد شد و همراه و ملازم ايشان به مقصد خواهد رسيد.»[2]
4. اهتمام به آموزه امر به معروف و نهي از منكر؛
امر به معروف خوبيها و زيباييهاي فردي و جمعي را ترويج ميكند و نهي از منكر به مبارزه با انحرافات و آلودگيها برخاسته و جامعه را از آسيبپذيري و سلطهگري و سلطه پذيري باز ميدارد. به تعبير حضرت علي ـ عليه السّلام ـ امر به معروف و نهي از منكر راه انبياء و روش مصلحان است. اين فريضه سبب پايداري ساير فرايض و احكام الهي ميشود، امور اجتماعي و اقتصادي در سايه امنيت آن جريان مييابد، ظالمين رانده ميشوند و كشور آباد ميگردد.[3] بنابراين يكي از آثار اصلاح جامعه گسترش فرهنگ امر به معروف و نهي از منكر است. البته توجه به روش هاي روزامدومتناسب باهرفرد وگروه ازلحاظ روانشناسي تفاوتهاي فردي واجتماعي ضروري است.
نشانههاي تغيير نظام ارزشي جامعه به سوي معنويت؛
نشانههاي تغيير نظام ارزشي جامعه به سوي معنويت، را ميتوان درالگوهاي رفتاري، گفتار، سبك زندگي، مدل لباس و... افراد مشاهده نمود. و اساساً از طريق مشاهدة رفتار و عملكردهاي افراد در جامعه ميتوان به اثرات تغيير نظام ارزشي جامعه پي برد. خوش رفتاري و حسن معاشرت، صداقت و راستي، انصاف، وفاداري، عدالت اجتماعي و پايبندي به ديگر ارزشهاي اسلامي، هر كدام ميتواند نشانة تغيير نظام ارزشي جامعه به سوي صلاح و معنويت باشد.[4]
آثار تغيير نظام ارزشي جامعه به سوي انحرافات:
آثار تغيير نظام ارزشي جامعه به سوي انحرافات، نقطه مقابل آثار تغيير نظام ارزشي جامعه به سوي معنويت است، بنابراين اگر ديديم در جامعه به اصول و مباني اسلام عمل نميشود چنين نتيجه ميگيريم كه جامعه به سوي انحراف پيش رفته است. عمدهترين آثار تغيير نظام ارزشي جامعه به سوي انحرافات عبارتند از:
1. تضعيف باورها و اعتقادات مذهبي؛
محوريترين اثر تغيير نظام ارزشي جامعه به سوي انحرافات، تضعيف باورها و اعتقادات مذهبي افراد جامعه است. در حال حاضر يكي از اهداف اصلي مهاجمان فرهنگي اين است كه با ترويج انديشه و افكار مخرب، گرايشهاي مذهبي جامعه ما به ويژه نسل جوان ما را تحريف كنند.
2. نفي هويت اسلامي و گسترش روحية غربگرايي؛
دشمن براي گسترش نفوذ فرهنگي خويش و تضعيف نظام ارزشي جامعه ما به سوي بي بندوباري، ميكوشد روحية غربگرايي را در جامعه ما ايجاد نمايد. اگر ديديم خداي نكرده روحية غربگرايي واهتمام به الگوهاي غربي در بين اقشار جامعه ما رواج يافت، در اثر اين است كه جامعه درجهت دگرگون شدن ارزشهاي اسلامي در حرکت است.
نشانههاي تغيير نظام ارزشي جامعه به سوي انحرافات
1. پوشش و ظاهر نامناسب پسران؛ يكي از نشانهاي تغيير نظام ارزشي جامعه به سوي انحراف اين است كه جوانان با فرهنگها و افراد خارجي همانندسازي نمايند مثلاً از كراوات به عنوان سمبل لباس بيگانه استفاده كنند و نيز داشتن چاقو، زنجير طلا و پوشيدن لباسهايي با عكس و آرم خارجي ميتواند از نشانههاي انحرافات اجتماعي باشد.[5]
2. بدحجابي و عدم پوشش مناسب دختران و بانوان؛ استفاده از روسريهاي رنگارنگ، بيرون نهادن قسمتي از موي سر، استفاده از جورابهاي بدننما، پوشيدن لباس و كفش با رنگهاي مهيّج و خيره كننده.
3. استفاده از خط و زبان بيگانه؛ مانند پوشيدن لباسهاي با تصاوير و علايم گروههاي منحرف غربي، نوشتن جملات و علائم گروههاي منحرف بر در و ديوار شهر، نامگذاري مغازهها با اسامي خارجي، نامگذاري فرزندان با اسامي غير اسلامي و...
4. تكثير و مشاهدة فيلمهاي ويدئويي مبتذل و انحرافي، پخش نوارهاي موسيقي خوانندگان فراري و يا خارجي، توزيع عكسهاي مبتذل، مشاهدة فليمها و برنامههاي مبتذل ماهوارهاي و...
5. ارتباط نامناسب و غيرشرعي دختران و پسران؛ مزاحمتهاي خياباني و تلفني، اختلاط كنترل نشدة دختران و پسران در كلاسها، پاركها، مراكز ورزشي و... .
6. ترويج مصرف مواد مخدّر؛ ترويج روحية مصرفگرايي و تجملپرستي و... .
علل تغيير نظام ارزشي جامعه:
در بررسي علل تغيير نظام ارزشي جامعه، نيز دو بُعد منفي و مثبت متصور است و به طور كلي علل اصلي تغيير نظام ارزشي جامعه عبارتند از:
1. خلأ و غناي فرهنگي جامعه؛ خلأ فرهنگي، زمينه و علّت تغيير نظام ارزشي جامعه به سوي انحرافات و غناي فرهنگي زمينة تغيير نظام ارزشي جامعه به سوي كمال و معنويت است.
اين امر، مهمترين علت در تغيير نظام ارزشي جامعه مي باشد. اگر فرهنگ غني اسلام، به صورت كامل ارائه شود، جامعه به سوي ارزشها سوق مي يابد و خود به خود جايي براي ارزشهاي منفي باقي نمي ماند.
2. استقلال و عدم استقلال از نظر اقتصادي، سياسي و فرهنگي يكي ديگراز علل و زمينههاي تغيير نظام ارزشي جامعه محسوب ميشود. هر اندازه جامعه از نظر سياسي، اقتصادي و فرهنگي وابسته به بيگانگان به خصوص غرب باشد، بيشتر زمينة نظام ارزشي به سوي انحرافات، وجود دارد.
3. عدالت و بيعدالتي اجتماعي و اقتصادي؛ عدالت اقتصادي بستر مناسبي براي رشد معنوي جامعه و تبعيض، زمينة تغيير نظام ارزشي جامعه به سوي معنويتزدايي است؛ لذا در فرهنگ اسلام فقر محكوم گرديد. پيامبر اكرم ـ صلي الله عليه و آله ـ ميفرمايد: كاد الفقر ان يكون كفراً[6] يعني فقر نزديك است انسان را به كفر بكشاند.
در پايان اميدوارم كه بتوانيم با درايت و تلاش، نظام ارزشي جامعه خويش را به سوي خير و صلاح هدايت نمائيم.
معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1. غلامعلي حداد عادل، فرهنگ برهنگي و برهنگي فرهنگي، سروش، 1368.
2. محمدرضا شرفي، دنياي نوجوان، انتشارات تربيت، 1370.
3. مقام معظم رهبري، فرهنگ و تهاجم فرهنگي، سازمان مدارك انقلاب اسلامي، 1373.
پي نوشت ها:
[1] . براي مطالعه بيشتر ر.ك: مصباح يزدي، محمدتقي، خودشناسي براي خودسازي، انتشارات مؤسسه در راه حق، 1370، ص 45 به بعد.
[2] . مفاتيحالجنان، دعاي شعبانيه.
[3] . به نقل از مطهري، مرتضي، ده گفتار، انتشارات حكمت، گفتار سوم: امر به معروف و نهي از منكر.
[4] . براي مطالعه بيشتر ر.ك: خامنه اي، سيد علي، فرهنگ و تهاجم فرهنگي، ص 231، چهار رساله، چاپ اول، ص 179.
[5] . نويد، مهدي، فرهنگ و مقاومت فرهنگي، فلق، 1374، ص 132.
[6] . محمدي ريشهري، محمد، ميزانالحكمة، ج 3، ص 2438.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 20 آذر 93
- بازدید
- ۱٬۱۷۷
آثار، علل و نشانههاي تغيير نظام ارزشي جامعه چيست؟
- نشان کردن
پرسش
پاسخ
اين سؤال در واقع داراي 3 بخش است كه به صورت جداگانه به هر كدام پرداخته مي شود:
1. آثار تغيير نظام ارزشي جامعه.
2. نشانههاي تغيير نظام ارزشي جامعه.
3. علل تغيير نظام ارزشي جامعه.
امّا آثار تغيير نظام ارزشي جامعه:
تغيير نظام ارزشي جامعه ممكن است به سوي معنويت و ارزشها باشد كه در اين صورت آثار و نشانههاي خاصي را در پي دارد. و همچنان امكان دارد به سوي ارزشهاي منفي و انحرافات متمايل گردد.
در صورتي كه نظام ارزشي جامعه به سوي معنويت تغيير كند آثار آن عبارتند از:
1. گرايش به معنويت و باورهاي ديني؛
اصليترين اثر تغيير نظام ارزشي جامعه به سوي معنويت اين است كه افراد جامعه به سوي خدا محوري گام بردارند و خدا را در همه جا و همه حال ناظر بر اعمال و رفتار خود بدانند.[1]
2. محوريت قرآن در جامعه؛
يكي ديگر از آثار تغيير نظام ارزشي جامعه به سوي معنويت و اصلاح آن عبارت است از محور قرار گرفتن قرآن در جامعه. يعني حكومت و نظام سياسي، اجتماعي براساس دستورات و احكام قرآن پايهريزي شود.
3. ولايت مداري؛
ولايت مداري نيز ميتواند يكي از آثار تغيير نظام ارزشي جامعه به سوي ارزشها باشد. امام سجاد ـ عليهالسّلام ـ در مورد اصل ولايتمداري و اينكه تمسك به آن يكي از آثار معنويت در جامعه است ميفرمايد: خدايا بر پيامبر و دودمان او درود فرست. آنان همانند كشتي جاري در اقيانوسهاي بيكران هستند، هركس سوار آن كشتي شود ايمن ميگردد. و هر كه آن را ترك كند غرق ميشود، پيشي گيرنده برايشان، از دين بيرون رفته است، عقبمانده از آنان نابود خواهد شد و همراه و ملازم ايشان به مقصد خواهد رسيد.»[2]
4. اهتمام به آموزه امر به معروف و نهي از منكر؛
امر به معروف خوبيها و زيباييهاي فردي و جمعي را ترويج ميكند و نهي از منكر به مبارزه با انحرافات و آلودگيها برخاسته و جامعه را از آسيبپذيري و سلطهگري و سلطه پذيري باز ميدارد. به تعبير حضرت علي ـ عليه السّلام ـ امر به معروف و نهي از منكر راه انبياء و روش مصلحان است. اين فريضه سبب پايداري ساير فرايض و احكام الهي ميشود، امور اجتماعي و اقتصادي در سايه امنيت آن جريان مييابد، ظالمين رانده ميشوند و كشور آباد ميگردد.[3] بنابراين يكي از آثار اصلاح جامعه گسترش فرهنگ امر به معروف و نهي از منكر است. البته توجه به روش هاي روزامدومتناسب باهرفرد وگروه ازلحاظ روانشناسي تفاوتهاي فردي واجتماعي ضروري است.
نشانههاي تغيير نظام ارزشي جامعه به سوي معنويت؛
نشانههاي تغيير نظام ارزشي جامعه به سوي معنويت، را ميتوان درالگوهاي رفتاري، گفتار، سبك زندگي، مدل لباس و... افراد مشاهده نمود. و اساساً از طريق مشاهدة رفتار و عملكردهاي افراد در جامعه ميتوان به اثرات تغيير نظام ارزشي جامعه پي برد. خوش رفتاري و حسن معاشرت، صداقت و راستي، انصاف، وفاداري، عدالت اجتماعي و پايبندي به ديگر ارزشهاي اسلامي، هر كدام ميتواند نشانة تغيير نظام ارزشي جامعه به سوي صلاح و معنويت باشد.[4]
آثار تغيير نظام ارزشي جامعه به سوي انحرافات:
آثار تغيير نظام ارزشي جامعه به سوي انحرافات، نقطه مقابل آثار تغيير نظام ارزشي جامعه به سوي معنويت است، بنابراين اگر ديديم در جامعه به اصول و مباني اسلام عمل نميشود چنين نتيجه ميگيريم كه جامعه به سوي انحراف پيش رفته است. عمدهترين آثار تغيير نظام ارزشي جامعه به سوي انحرافات عبارتند از:
1. تضعيف باورها و اعتقادات مذهبي؛
محوريترين اثر تغيير نظام ارزشي جامعه به سوي انحرافات، تضعيف باورها و اعتقادات مذهبي افراد جامعه است. در حال حاضر يكي از اهداف اصلي مهاجمان فرهنگي اين است كه با ترويج انديشه و افكار مخرب، گرايشهاي مذهبي جامعه ما به ويژه نسل جوان ما را تحريف كنند.
2. نفي هويت اسلامي و گسترش روحية غربگرايي؛
دشمن براي گسترش نفوذ فرهنگي خويش و تضعيف نظام ارزشي جامعه ما به سوي بي بندوباري، ميكوشد روحية غربگرايي را در جامعه ما ايجاد نمايد. اگر ديديم خداي نكرده روحية غربگرايي واهتمام به الگوهاي غربي در بين اقشار جامعه ما رواج يافت، در اثر اين است كه جامعه درجهت دگرگون شدن ارزشهاي اسلامي در حرکت است.
نشانههاي تغيير نظام ارزشي جامعه به سوي انحرافات
1. پوشش و ظاهر نامناسب پسران؛ يكي از نشانهاي تغيير نظام ارزشي جامعه به سوي انحراف اين است كه جوانان با فرهنگها و افراد خارجي همانندسازي نمايند مثلاً از كراوات به عنوان سمبل لباس بيگانه استفاده كنند و نيز داشتن چاقو، زنجير طلا و پوشيدن لباسهايي با عكس و آرم خارجي ميتواند از نشانههاي انحرافات اجتماعي باشد.[5]
2. بدحجابي و عدم پوشش مناسب دختران و بانوان؛ استفاده از روسريهاي رنگارنگ، بيرون نهادن قسمتي از موي سر، استفاده از جورابهاي بدننما، پوشيدن لباس و كفش با رنگهاي مهيّج و خيره كننده.
3. استفاده از خط و زبان بيگانه؛ مانند پوشيدن لباسهاي با تصاوير و علايم گروههاي منحرف غربي، نوشتن جملات و علائم گروههاي منحرف بر در و ديوار شهر، نامگذاري مغازهها با اسامي خارجي، نامگذاري فرزندان با اسامي غير اسلامي و...
4. تكثير و مشاهدة فيلمهاي ويدئويي مبتذل و انحرافي، پخش نوارهاي موسيقي خوانندگان فراري و يا خارجي، توزيع عكسهاي مبتذل، مشاهدة فليمها و برنامههاي مبتذل ماهوارهاي و...
5. ارتباط نامناسب و غيرشرعي دختران و پسران؛ مزاحمتهاي خياباني و تلفني، اختلاط كنترل نشدة دختران و پسران در كلاسها، پاركها، مراكز ورزشي و... .
6. ترويج مصرف مواد مخدّر؛ ترويج روحية مصرفگرايي و تجملپرستي و... .
علل تغيير نظام ارزشي جامعه:
در بررسي علل تغيير نظام ارزشي جامعه، نيز دو بُعد منفي و مثبت متصور است و به طور كلي علل اصلي تغيير نظام ارزشي جامعه عبارتند از:
1. خلأ و غناي فرهنگي جامعه؛ خلأ فرهنگي، زمينه و علّت تغيير نظام ارزشي جامعه به سوي انحرافات و غناي فرهنگي زمينة تغيير نظام ارزشي جامعه به سوي كمال و معنويت است.
اين امر، مهمترين علت در تغيير نظام ارزشي جامعه مي باشد. اگر فرهنگ غني اسلام، به صورت كامل ارائه شود، جامعه به سوي ارزشها سوق مي يابد و خود به خود جايي براي ارزشهاي منفي باقي نمي ماند.
2. استقلال و عدم استقلال از نظر اقتصادي، سياسي و فرهنگي يكي ديگراز علل و زمينههاي تغيير نظام ارزشي جامعه محسوب ميشود. هر اندازه جامعه از نظر سياسي، اقتصادي و فرهنگي وابسته به بيگانگان به خصوص غرب باشد، بيشتر زمينة نظام ارزشي به سوي انحرافات، وجود دارد.
3. عدالت و بيعدالتي اجتماعي و اقتصادي؛ عدالت اقتصادي بستر مناسبي براي رشد معنوي جامعه و تبعيض، زمينة تغيير نظام ارزشي جامعه به سوي معنويتزدايي است؛ لذا در فرهنگ اسلام فقر محكوم گرديد. پيامبر اكرم ـ صلي الله عليه و آله ـ ميفرمايد: كاد الفقر ان يكون كفراً[6] يعني فقر نزديك است انسان را به كفر بكشاند.
در پايان اميدوارم كه بتوانيم با درايت و تلاش، نظام ارزشي جامعه خويش را به سوي خير و صلاح هدايت نمائيم.
معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1. غلامعلي حداد عادل، فرهنگ برهنگي و برهنگي فرهنگي، سروش، 1368.
2. محمدرضا شرفي، دنياي نوجوان، انتشارات تربيت، 1370.
3. مقام معظم رهبري، فرهنگ و تهاجم فرهنگي، سازمان مدارك انقلاب اسلامي، 1373.
پي نوشت ها:
[1] . براي مطالعه بيشتر ر.ك: مصباح يزدي، محمدتقي، خودشناسي براي خودسازي، انتشارات مؤسسه در راه حق، 1370، ص 45 به بعد.
[2] . مفاتيحالجنان، دعاي شعبانيه.
[3] . به نقل از مطهري، مرتضي، ده گفتار، انتشارات حكمت، گفتار سوم: امر به معروف و نهي از منكر.
[4] . براي مطالعه بيشتر ر.ك: خامنه اي، سيد علي، فرهنگ و تهاجم فرهنگي، ص 231، چهار رساله، چاپ اول، ص 179.
[5] . نويد، مهدي، فرهنگ و مقاومت فرهنگي، فلق، 1374، ص 132.
[6] . محمدي ريشهري، محمد، ميزانالحكمة، ج 3، ص 2438.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 20 آذر 93
- بازدید
- ۱٬۱۷۷
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.