چگونه يک فرد مجتهد مي شود؟ چگونه مراجع تعيين مي شوند؟ عدالت مراجع را چه کسي تعيين مي کند؟ آيا مرجعیت هم، عزل يا نصب شدني است ؟
چگونه يک فرد مجتهد مي شود؟ چگونه مراجع تعيين مي شوند؟ عدالت مراجع را چه کسي تعيين مي کند؟ آيا مرجعیت هم، عزل يا نصب شدني است ؟
پرسش
پاسخ
اجتهاد عبارت است از ملکه و توانايي استنباط احکام شرعي بر اساس دلايل شرعي معتبر و يا اصول عمليه معتبره عقلي و يا شرعي که اگر اين توانايي استنباط در تمام ابواب فقه باشد مي گويند مجتهد مطلق و اگر در بعضي از ابواب فقه باشد آن را اجتهاد متجزي مي گويند.
بنابراين اجتهاد يک توانايي علمي است که مجتهد با تحصيل و تحقيق چندين ساله به آن دست مي يابد. اجتهاد شرايط و مقدماتي دارد که فقها و علماء به آنها پرداخته اند از جمله: علم ادبيات عرب، حديث، تفسير قرآن ، اصول فقه و... و مجتهد بايد در اين علوم به اندازه کافي متبحر و مهارت داشته باشد تا با استفاده از آنها بتواند احکام شرعي را از منابع دين استخراج و استنباط کند.
مجتهد شدن بااعطای عناوين حوزوي از قبيل حجّة الاسلام يا آيت الله و غيره بدست نمی آید بلکه يک ملکه و توانايي علمي و نفساني است که با تحصيل و مطالعه و تحقيق، شخص مجتهد به آن مي رسد و ملکه اجتهاد برايش پيدا مي شود. گرچه در سابق مرسوم اين بوده است که اساتيد و بزرگان ديني کساني را که اين قوّه استنباط را مي يافتند به آنها اجازه اجتهاد مي دادند و آن فرد مجتهد مي شد لکن اين تنها راه نبوده است. هر مجتهدي مرجع تقليد نيست اگر چه هر مرجع تقليدي مجتهد است يعني اگر شخصي در يک باب از ابواب فقه مثلاً طهارت مجتهد باشد اين قوه در او هست که در ساير ابواب نيز مجتهد باشد لکن مرجع تقليد يک مجتهد مطلق است يعني در تمام ابواب فقه اجتهاد دارد و علاوه بر آن، شرايط ديگري هم لازم دارد.
براي مرجع تقليد شدن علاوه بر اجتهاد به نظر اکثر فقها اعلميّت نيز شرط است يعني در ميان مجتهدان علمش از همه بيشتر باشد زیرا ممکن است چندين مجتهد در يک حدّ باشند.
احراز شرايط و تعيين مرجع تقليد فرايند خاصّ خود را دارد و معمولا اشتهار علمي و تقواي عملي نزد اهل فنّ دو شاخصه مهم براي مرجع تقليد شدن يک مجتهد است که از اولي به اعلميت و فقاهت و از دومي به عدالت تعبير مي شود. پس در کنار ساير شرايط اين دوشرط، مهم ترين شرط مرجعيت است. بعد از ارتحال حضرت آيت الله بروجردي و تشکيل جامعه مدرسين حوزه علميّه قم، اين تشکل حوزوي امام خميني(ره) را به عنوان مرجع تقليد معرفي و از او دفاع نمود و در مراحل بعدي حضرات آيات عظام اراکي(ره) و گلپايگاني(ره) و بعد از آن ليست هفت نفره را به عنوان مراجع تقليد معرفي کردند و کار آنها به عنوان يک رويه و در حدّ يک کارشناسي و از باب خبرويّت در شناسائي مجتهدان واجد شرايط تقليد هست و براي کسي ايجاد حق و تکليف نمي کند واین رویه نه اجازه اجتهاد است و نه براي مردم و مقلدان تعيين تکليف مي کنند بلکه فقط به عنوان خبره اعلام نظر مي کنند. پس مجتهدان ديگري هستند که هم رساله دارند و هم دفتر و هم مرجع تقليد عدّه اي هستند. معرفي مرجع توسط جامعه مدرسين تنها راه نيست و همچنین جامعه مدرسين که صلاحيت مراجع تقليد را اعلام مي کنند، آنها را نصب نمي کنند. البته در مواقعي هم عدم صلاحيت مجتهدي به عنوان مرجع تقليد رااعلام داشته اند که نمونه اعلاي آن عدم صلاحيت آيت الله شريعتمداري براي مرجعيت بود واين به معناي عزل نمي باشد، مرجعيت يک مقام رسمي و دولتي نيست تا کسي آن را عزل يا نصب کند جامعه مدرسين حوزه علميه يا ساير حوزويان عالم و آگاه که کسي را معرفي مي کنند فقط به عنوان خبره صلاحيت و وجود شرايط در مجتهدين براي مرجعيّت را اعلام مي دارند.
البته در خصوص شرط عدالت که از جمله شرايط مرجع تقليد است بايد گفت چون آن از امور کيفي است لذا ميزان سنجش آن فقط عملکرد افراد مي تواند باشد يا ممکن است عدالت افراد با شناخت شخصي از او يا به واسطه شيوع آن در ميان مردم به دست آيد. پس تعيين عدالت به دست کسي نيست چون يک مسأله شخصي است بنابراين با شناخت فردي يا شيوع آن در بين مردم به آن مي توان دست يافت و از وجود آن اطمينان حاصل کرد و سلب آن را مي تواند در عملکردها، رفتارها و گفتارها و نوشتارهاي شخص ملاحظه کرد. اگر سخني، عملي يا هر رفتار ديگري از مجتهدي و مرجعي صادر شد که گناه بودن آن محرز باشد، معلوم مي شود که او عادل نيست و اگر مرجعي عدالتش را از دست دهد ديگر نمي تواند مرجع باشد و خود به خود صلاحيتش زايل مي شود و ممکن است عده اي از علما خروج يک نفر از شرايط مرجعيت را اعلام کنند.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 31 امرداد 01
- بازدید
- ۱٬۲۳۸
چگونه يک فرد مجتهد مي شود؟ چگونه مراجع تعيين مي شوند؟ عدالت مراجع را چه کسي تعيين مي کند؟ آيا مرجعیت هم، عزل يا نصب شدني است ؟
- نشان کردن
پرسش
چگونه يک فرد مجتهد مي شود؟ چگونه مراجع تعيين مي شوند؟ عدالت مراجع را چه کسي تعيين مي کند؟ آيا مرجعیت هم، عزل يا نصب شدني است ؟
پاسخ
اجتهاد عبارت است از ملکه و توانايي استنباط احکام شرعي بر اساس دلايل شرعي معتبر و يا اصول عمليه معتبره عقلي و يا شرعي که اگر اين توانايي استنباط در تمام ابواب فقه باشد مي گويند مجتهد مطلق و اگر در بعضي از ابواب فقه باشد آن را اجتهاد متجزي مي گويند.
بنابراين اجتهاد يک توانايي علمي است که مجتهد با تحصيل و تحقيق چندين ساله به آن دست مي يابد. اجتهاد شرايط و مقدماتي دارد که فقها و علماء به آنها پرداخته اند از جمله: علم ادبيات عرب، حديث، تفسير قرآن ، اصول فقه و... و مجتهد بايد در اين علوم به اندازه کافي متبحر و مهارت داشته باشد تا با استفاده از آنها بتواند احکام شرعي را از منابع دين استخراج و استنباط کند.
مجتهد شدن بااعطای عناوين حوزوي از قبيل حجّة الاسلام يا آيت الله و غيره بدست نمی آید بلکه يک ملکه و توانايي علمي و نفساني است که با تحصيل و مطالعه و تحقيق، شخص مجتهد به آن مي رسد و ملکه اجتهاد برايش پيدا مي شود. گرچه در سابق مرسوم اين بوده است که اساتيد و بزرگان ديني کساني را که اين قوّه استنباط را مي يافتند به آنها اجازه اجتهاد مي دادند و آن فرد مجتهد مي شد لکن اين تنها راه نبوده است. هر مجتهدي مرجع تقليد نيست اگر چه هر مرجع تقليدي مجتهد است يعني اگر شخصي در يک باب از ابواب فقه مثلاً طهارت مجتهد باشد اين قوه در او هست که در ساير ابواب نيز مجتهد باشد لکن مرجع تقليد يک مجتهد مطلق است يعني در تمام ابواب فقه اجتهاد دارد و علاوه بر آن، شرايط ديگري هم لازم دارد.
براي مرجع تقليد شدن علاوه بر اجتهاد به نظر اکثر فقها اعلميّت نيز شرط است يعني در ميان مجتهدان علمش از همه بيشتر باشد زیرا ممکن است چندين مجتهد در يک حدّ باشند.
احراز شرايط و تعيين مرجع تقليد فرايند خاصّ خود را دارد و معمولا اشتهار علمي و تقواي عملي نزد اهل فنّ دو شاخصه مهم براي مرجع تقليد شدن يک مجتهد است که از اولي به اعلميت و فقاهت و از دومي به عدالت تعبير مي شود. پس در کنار ساير شرايط اين دوشرط، مهم ترين شرط مرجعيت است. بعد از ارتحال حضرت آيت الله بروجردي و تشکيل جامعه مدرسين حوزه علميّه قم، اين تشکل حوزوي امام خميني(ره) را به عنوان مرجع تقليد معرفي و از او دفاع نمود و در مراحل بعدي حضرات آيات عظام اراکي(ره) و گلپايگاني(ره) و بعد از آن ليست هفت نفره را به عنوان مراجع تقليد معرفي کردند و کار آنها به عنوان يک رويه و در حدّ يک کارشناسي و از باب خبرويّت در شناسائي مجتهدان واجد شرايط تقليد هست و براي کسي ايجاد حق و تکليف نمي کند واین رویه نه اجازه اجتهاد است و نه براي مردم و مقلدان تعيين تکليف مي کنند بلکه فقط به عنوان خبره اعلام نظر مي کنند. پس مجتهدان ديگري هستند که هم رساله دارند و هم دفتر و هم مرجع تقليد عدّه اي هستند. معرفي مرجع توسط جامعه مدرسين تنها راه نيست و همچنین جامعه مدرسين که صلاحيت مراجع تقليد را اعلام مي کنند، آنها را نصب نمي کنند. البته در مواقعي هم عدم صلاحيت مجتهدي به عنوان مرجع تقليد رااعلام داشته اند که نمونه اعلاي آن عدم صلاحيت آيت الله شريعتمداري براي مرجعيت بود واين به معناي عزل نمي باشد، مرجعيت يک مقام رسمي و دولتي نيست تا کسي آن را عزل يا نصب کند جامعه مدرسين حوزه علميه يا ساير حوزويان عالم و آگاه که کسي را معرفي مي کنند فقط به عنوان خبره صلاحيت و وجود شرايط در مجتهدين براي مرجعيّت را اعلام مي دارند.
البته در خصوص شرط عدالت که از جمله شرايط مرجع تقليد است بايد گفت چون آن از امور کيفي است لذا ميزان سنجش آن فقط عملکرد افراد مي تواند باشد يا ممکن است عدالت افراد با شناخت شخصي از او يا به واسطه شيوع آن در ميان مردم به دست آيد. پس تعيين عدالت به دست کسي نيست چون يک مسأله شخصي است بنابراين با شناخت فردي يا شيوع آن در بين مردم به آن مي توان دست يافت و از وجود آن اطمينان حاصل کرد و سلب آن را مي تواند در عملکردها، رفتارها و گفتارها و نوشتارهاي شخص ملاحظه کرد. اگر سخني، عملي يا هر رفتار ديگري از مجتهدي و مرجعي صادر شد که گناه بودن آن محرز باشد، معلوم مي شود که او عادل نيست و اگر مرجعي عدالتش را از دست دهد ديگر نمي تواند مرجع باشد و خود به خود صلاحيتش زايل مي شود و ممکن است عده اي از علما خروج يک نفر از شرايط مرجعيت را اعلام کنند.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 31 امرداد 01
- بازدید
- ۱٬۲۳۸
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.