لطفاًاصطلاحات افراطيون، اصولگرايان، اصلاحطلبان، و مجمع روحانيون را توضیح دهید؟
لطفاًاصطلاحات افراطيون، اصولگرايان، اصلاحطلبان، و مجمع روحانيون را توضیح دهید؟
پرسش
پاسخ
اصلاحات و اصلاحطلبان:
اين لفظ كه معادل كلمه رفورميسم (Reformism) است. از جهت اصطلاحي عبارت از «مجموعة روشها و تدبيرهايي است كه حكومتها يا ايدئولوگها در پيش ميگيرند تا ضمن حفظ ساختار يك حكومت وجوه بيمار و ناسالم آن را دگرگون نمايند. يا به عبارتي جامعهاي كه هنوز از رژيم حاكم به طور كامل سلب اميد نكرده، اميدوار است با اصلاحاتي شرايط حاكم بر جامعه را به نحوي تغيير دهد كه با كمترين خسارت، خواستههاي خود را از طريق معمول در نظام تأمين كند. اين حركت با تحوّل در درون نظام حاكم، در عين حفظ آن تحقّق مييابد. مثلاً نهضت مشروطيت اگرچه انقلاب ناميده شده، در واقع نهضتي رفورميستي بود كه با حفظ سلطنت قاجار و با جلب رضايت مظفرالدين شاه، نظام استبدادي را به نظام مشروطه سلطنتي تبديل كرد».[1]
در فرهنگهاي سياسي اين واژه «بيشتر براي بيان گرايشهاي موجود در جنبش سوسياليسم بكار ميرود. كه انديشه قهر و خشونت انقلابي را كنار نهاده و خواستار دگرگوني مسالمتآميزنهادهاي اجتماعي از راههاي دموكراتيك شده است».[2]
ـ منظور از اصلاحات و اصلاحطلبان در جامعه كنوني ما چه كساني هستند و آيا نظر و حركت آنها در چارچوب معناي اصطلاحي اصلاحات قرار ميگيرد؟
هر ساختار حكومتي و سيستم سياسي پس از گذشت دوراني از حيات خود ممكن است كه نياز به برخي اصلاحات در برخي وجوه خود داشته باشد كه در عين حفظ كليّت و تماميّت آن ساختار يا سيستم، برخي معايب و ناكارآمديهاي آن را برطرف نمايد. مطمئناً نظام جمهوري اسلامي ايران نيز مستثني از اين قاعده نيست.
اصلاحطلبان حال حاضر در ايران را ميتوان به دو دسته تقسيم كرد: 1. اصلاحطلبان انقلابي. 2. اصلاحطلبان آمريكايي.
اصلاحطلبان انقلابي عدهاي هستند كه از اول انقلاب هم حضور داشته و دارند و ميتوان گفت همان دلسوزان نظام و انقلاب بشمار ميآيند. اينان كه رهبر انقلاب پرچمدار آنان بوده و هستند داراي چند ويژگي بارز و برجستهاند:
الف) اين اصلاحطلبان دينمدار هستند و اصلاحات آنها بر پايه اعتقاد به اصل ولايت فقيه و در چارچوب آن صورت ميگيرد.
ب) اصلاحات آنها داراي هويّت و ويژگي عدالتطلبانه است و هدف اصلي آن از بين بردن فقر ، فسادو تبعيض موجود در شرايط كنوني جامعه و نظام است.
ج) اين اصلاحات رويكردي ضدّ امپرياليستي و ضدّ سلطهگرايي دارد.
در واقع اصلاحات انقلابي عبارت است از انجام فعاليّتها و حركتهايي جهت تعميق روح ديني و جوهر ولايي انقلاب و تداوم حيات و بلكه تعميق آرمانهاي مبنايي آن. در مقابل «اصلاحات انقلابي»، «اصلاحات آمريكايي يا اصلاحات ليبرالي» وجود دارد. البته اين رويكرد داخل در مفهوم اصلاحات اصطلاحي ،ذكر شده، نيست و نميتواند باشد و به غلط و براي فريب افكار عمومي و پردهپوشي اعمال خود، چنين نسبتي را عدهاي به خود ميدهند.
ما هم با تسامح، اين واژه را در مورد اين عده بكار ميبريم.
اصلاحات آمريكايي رويكردي است كه در چند ساله اخير با بهرهگيري از حضور برخي لايههاي نفوذي در مديران كشور و بر پايه اعتقاد به ليبرال دموكراسي تحت لواي اصلاحات، خواهان استحاله نظام اسلامي ايران به يك حكومت سكولار با رعايت برخي ظواهر ديني است.
جريان اصلاحات آمريكايي، در واقع خواهان تغيير ماهيت ديني و روح انقلابي نظام جمهوري اسلامي به يك نظام باطناً سكولار، با حفظ ظواهر ديني و مدافع نظام سرمايهسالاري و هضم شده در نظام جهاني سلطه است. اين جريان به اصطلاح اصلاحطلبي، در واقع در صدد استحاله نظام اسلامي و حذف صبغه روح ديني و ولايي آن است و عليرغم ظاهر اصلاحطلبانه، در واقع يك حركت براندازانه است كه اساس كاركرد آن براندازي خاموش و كودتاي خزنده فرهنگي ـ سياسي است».[3]
اين اصطلاح از سال 76 متداول گشت وگروه های متعددی درآن جای می گیرد. آنها عمدتاً خود را دوم خردادي مينامند و به خود نسبت اصلاحطلبي ميدهند. طبق تقسيمبندي بالا، عدهاي از اين گروهها در دسته اول قرار ميگيرند و عدهاي در دسته دوّم جاي ميگيرند.
اصولگرايي:
در فرهنگهاي سياسي اثري از واژه «اصولگرايي» در آنها نمييابيم. در عوض به كلمه بنيادگرايي برميخوريم كه تعبير مثبت آن، به معناي اصولگرايي كه امروزه در عرف سياسي ما بكار ميرود نزديكتر است.
فرهنگهاي سياسي «بنيادگرايي» را اين گونه تعريف ميكنند: «اصطلاحي است كه براي توصيف زيادهروي و افراط سياسي جنبشهايي كه در ارتباط تنگاتنگ با اعتقادات مذهبي هستند بكار ميرود. بنيادگرايي داراي دو معناي متفاوت ميباشد كه در نقطه مقابل هم قرار دارند. در معناي نخست كه بيشتر با عنوان فارسي «اصولگرايي» از آن ياد ميشود عبارت است از: اصولي بودن اعتقادات و باورها و تمسّك به آنها. در معناي ديگر كه بيشتر بار ارزشي منفي دارد بنيادگرايي مساوي با نهاد قشريگري و تمسّك به ظواهر ميباشد».[4]
اصولگرايي كه در عرف سياسي كشور ما متداول شده است اصطلاح جديدي است كه قبلاً به اين شكل سابقه كاربرد نداشته است. طبق اين تعبير اصولگرايان افرادي هستند كه معتقد به آرمانها و عقايد مقدسي هستند كه اين عقايد ريشه در مذهب و دين آنها دارد و آنها حاضر نيستند بر سر اين اصول معامله كنند يا از آنها عدول كنند. براي مثال مسئله دفاع از حقوق فلسطينيان و به رسميت نشناختن اسرائيل در نظام جمهوري اسلامي ايران يك مسأله اصولي نظام به شمار ميآيد كه مسئولان حاضر نيستند بر سر اين مسأله با كسي معامله كنند. در واقع اصولگرايان هرهري مذهب نيستند كه هر روز به يكرنگي در بيايند. بلكه افرادي هستند كه حاضرند بر سر اعتقادات و اصول صحيح خود فداكاري بكنند.
طرح اصولگرايي در شرايطي صورت گرفت كه بعضي از مسئولان كه داراي سابقه خوش انقلابي بودند حاضر شدند براي خوشايند غربيها از مواضع انقلابي و بعضي اعتقادات سابق خود دست بردارند. لذا طرح اين مسأله از جانب رهبري عملاً باعث شد خط و خطوط اين عدّه از بقيّه جدا شود و ياران واقعي نظام كه حاضر به فداكاري براي اصول و مواضع انقلابي خود هستند در يك جبهه واحد به نام جبهه «اصولگرايان» متشكّل شوند.
اصولگرايي يعني ايستادگي روي عقايد و آرمانهايي كه ريشه در دين و مذهب دارد و عدم عدول از اين اصول. بنابراين هر كس كه داراي چنين روحيه و اعتقادي هست بدون شك جزو اصولگرايان خواهد بود.
مجمع روحانيون:
مجمع روحانيون مبارز، متشكّل از جمعي از شخصيّتهاي روحاني است كه در اواسط دهه 60 از جامعه روحانيّت مبارز تهران جدا شد و تشكيلاتي مستقل را راهاندازي كرد، اگر چه وجهه علمي اعضاي مجمع به اندازه روحانيت مبارز نبود، اما توانستند در برخي مقاطع افكار عمومي را به خود جلب كنند و در مجلس سوم در اكثريت قرار گيرند. در مجلس چهارم هر 30 كانديداي اين مجمع از گردونه انتخاب در تهران خارج و دوران «استراحت سياسي» آن شروع شد. اين مجمع در فاصله سالهاي 71 و 76 كاملاً در حاشيه قرار گرفت. در اين رابطه يكي از اعضاي مجمع دليل اين امر را اينگونه بيان ميكند: «پس از انتخابات دوره چهارم مجلس شوراي اسلامي و كمي پيش از آن فضاي سياسي ناشي از رقابتهاي انتخاباتي طوري شد كه ادامه فعاليت سالم را غير ممكن ساخت».[5]
اما در مجلس پنجم برخي افراد اين مجمع توانستند در دور دوّم انتخابات تهران وارد مجلس شوند. خرداد 76 و ورود سيّد محمّد خاتمي به عرصه انتخابات كه خود يكي از اعضاي مجمع به شمار ميآيد، اميد برگشت به عرصه را براي اين مجمع به ارمغان آورد.
افراطيون:
«افراط گرايي يا همان راديكاليسم از واژه لاتيني «Radix» به معناي «ريشه» مشتق شده و به مفهوم طرفداري از وقوع تغييرات بنيادي ميباشد. صفت راديكال به هر گونه نظري كه خواهان دگرگوني بنيادي و فوري در نهادهاي موجود شود، اطلاق ميگردد. از نظر تاريخي، راديكاليسم همواره با نارضايتي از وضع موجود و تمايل به وقوع دگرگونيهاي اساسي، سياسي و اجتماعي همراه بوده است و راديكاليستها در هر عصري در پي از ميان برداشتن ساختارهاي اجتماعي و سياسي موجود و ايجاد ساختارهاي جديد بودهاند».[6]
البته به نظر ميرسد افراطگرايي كه در جامعه ما عرف شده با معناي اصطلاحي آن متفاوت باشد. افراطيون كساني هستند كه در نظر جناحهاي سياسي تاب تحمّل رقيب مقابل را ندارند و با توسل به هر شيوهاي هر چند كه غيرقانوني باشد در صدد حذف طرف مقابل هستند. لذا افراطيگري در عرف سياسي كشور ما امري بسيار زشت ميباشد.
[1] . انقلاب اسلامي، زمينهها و پيامدها، محمّدي، دكتر منوچهر، ص24.
[2] . فرهنگ خاص علوم سياسي، عليزاده، حسن، ص252.
[3] . برگرفته از كتاب واژهنامه فرهنگي، سياسي ـ زرشناس، شهريار ـ ص 22 و 23.
[4] . فرهنگ خاص علوم سياسي، عليزاده، حسن، ص128.
[5] . روزنامه اطلاعات، 25 / 7 / 75.
[6] . فرهنگ خاص علوم سياسي، عليزاده، حسن، ص248.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 31 امرداد 01
- بازدید
- ۸۷
لطفاًاصطلاحات افراطيون، اصولگرايان، اصلاحطلبان، و مجمع روحانيون را توضیح دهید؟
- نشان کردن
پرسش
لطفاًاصطلاحات افراطيون، اصولگرايان، اصلاحطلبان، و مجمع روحانيون را توضیح دهید؟
پاسخ
اصلاحات و اصلاحطلبان:
اين لفظ كه معادل كلمه رفورميسم (Reformism) است. از جهت اصطلاحي عبارت از «مجموعة روشها و تدبيرهايي است كه حكومتها يا ايدئولوگها در پيش ميگيرند تا ضمن حفظ ساختار يك حكومت وجوه بيمار و ناسالم آن را دگرگون نمايند. يا به عبارتي جامعهاي كه هنوز از رژيم حاكم به طور كامل سلب اميد نكرده، اميدوار است با اصلاحاتي شرايط حاكم بر جامعه را به نحوي تغيير دهد كه با كمترين خسارت، خواستههاي خود را از طريق معمول در نظام تأمين كند. اين حركت با تحوّل در درون نظام حاكم، در عين حفظ آن تحقّق مييابد. مثلاً نهضت مشروطيت اگرچه انقلاب ناميده شده، در واقع نهضتي رفورميستي بود كه با حفظ سلطنت قاجار و با جلب رضايت مظفرالدين شاه، نظام استبدادي را به نظام مشروطه سلطنتي تبديل كرد».[1]
در فرهنگهاي سياسي اين واژه «بيشتر براي بيان گرايشهاي موجود در جنبش سوسياليسم بكار ميرود. كه انديشه قهر و خشونت انقلابي را كنار نهاده و خواستار دگرگوني مسالمتآميزنهادهاي اجتماعي از راههاي دموكراتيك شده است».[2]
ـ منظور از اصلاحات و اصلاحطلبان در جامعه كنوني ما چه كساني هستند و آيا نظر و حركت آنها در چارچوب معناي اصطلاحي اصلاحات قرار ميگيرد؟
هر ساختار حكومتي و سيستم سياسي پس از گذشت دوراني از حيات خود ممكن است كه نياز به برخي اصلاحات در برخي وجوه خود داشته باشد كه در عين حفظ كليّت و تماميّت آن ساختار يا سيستم، برخي معايب و ناكارآمديهاي آن را برطرف نمايد. مطمئناً نظام جمهوري اسلامي ايران نيز مستثني از اين قاعده نيست.
اصلاحطلبان حال حاضر در ايران را ميتوان به دو دسته تقسيم كرد: 1. اصلاحطلبان انقلابي. 2. اصلاحطلبان آمريكايي.
اصلاحطلبان انقلابي عدهاي هستند كه از اول انقلاب هم حضور داشته و دارند و ميتوان گفت همان دلسوزان نظام و انقلاب بشمار ميآيند. اينان كه رهبر انقلاب پرچمدار آنان بوده و هستند داراي چند ويژگي بارز و برجستهاند:
الف) اين اصلاحطلبان دينمدار هستند و اصلاحات آنها بر پايه اعتقاد به اصل ولايت فقيه و در چارچوب آن صورت ميگيرد.
ب) اصلاحات آنها داراي هويّت و ويژگي عدالتطلبانه است و هدف اصلي آن از بين بردن فقر ، فسادو تبعيض موجود در شرايط كنوني جامعه و نظام است.
ج) اين اصلاحات رويكردي ضدّ امپرياليستي و ضدّ سلطهگرايي دارد.
در واقع اصلاحات انقلابي عبارت است از انجام فعاليّتها و حركتهايي جهت تعميق روح ديني و جوهر ولايي انقلاب و تداوم حيات و بلكه تعميق آرمانهاي مبنايي آن. در مقابل «اصلاحات انقلابي»، «اصلاحات آمريكايي يا اصلاحات ليبرالي» وجود دارد. البته اين رويكرد داخل در مفهوم اصلاحات اصطلاحي ،ذكر شده، نيست و نميتواند باشد و به غلط و براي فريب افكار عمومي و پردهپوشي اعمال خود، چنين نسبتي را عدهاي به خود ميدهند.
ما هم با تسامح، اين واژه را در مورد اين عده بكار ميبريم.
اصلاحات آمريكايي رويكردي است كه در چند ساله اخير با بهرهگيري از حضور برخي لايههاي نفوذي در مديران كشور و بر پايه اعتقاد به ليبرال دموكراسي تحت لواي اصلاحات، خواهان استحاله نظام اسلامي ايران به يك حكومت سكولار با رعايت برخي ظواهر ديني است.
جريان اصلاحات آمريكايي، در واقع خواهان تغيير ماهيت ديني و روح انقلابي نظام جمهوري اسلامي به يك نظام باطناً سكولار، با حفظ ظواهر ديني و مدافع نظام سرمايهسالاري و هضم شده در نظام جهاني سلطه است. اين جريان به اصطلاح اصلاحطلبي، در واقع در صدد استحاله نظام اسلامي و حذف صبغه روح ديني و ولايي آن است و عليرغم ظاهر اصلاحطلبانه، در واقع يك حركت براندازانه است كه اساس كاركرد آن براندازي خاموش و كودتاي خزنده فرهنگي ـ سياسي است».[3]
اين اصطلاح از سال 76 متداول گشت وگروه های متعددی درآن جای می گیرد. آنها عمدتاً خود را دوم خردادي مينامند و به خود نسبت اصلاحطلبي ميدهند. طبق تقسيمبندي بالا، عدهاي از اين گروهها در دسته اول قرار ميگيرند و عدهاي در دسته دوّم جاي ميگيرند.
اصولگرايي:
در فرهنگهاي سياسي اثري از واژه «اصولگرايي» در آنها نمييابيم. در عوض به كلمه بنيادگرايي برميخوريم كه تعبير مثبت آن، به معناي اصولگرايي كه امروزه در عرف سياسي ما بكار ميرود نزديكتر است.
فرهنگهاي سياسي «بنيادگرايي» را اين گونه تعريف ميكنند: «اصطلاحي است كه براي توصيف زيادهروي و افراط سياسي جنبشهايي كه در ارتباط تنگاتنگ با اعتقادات مذهبي هستند بكار ميرود. بنيادگرايي داراي دو معناي متفاوت ميباشد كه در نقطه مقابل هم قرار دارند. در معناي نخست كه بيشتر با عنوان فارسي «اصولگرايي» از آن ياد ميشود عبارت است از: اصولي بودن اعتقادات و باورها و تمسّك به آنها. در معناي ديگر كه بيشتر بار ارزشي منفي دارد بنيادگرايي مساوي با نهاد قشريگري و تمسّك به ظواهر ميباشد».[4]
اصولگرايي كه در عرف سياسي كشور ما متداول شده است اصطلاح جديدي است كه قبلاً به اين شكل سابقه كاربرد نداشته است. طبق اين تعبير اصولگرايان افرادي هستند كه معتقد به آرمانها و عقايد مقدسي هستند كه اين عقايد ريشه در مذهب و دين آنها دارد و آنها حاضر نيستند بر سر اين اصول معامله كنند يا از آنها عدول كنند. براي مثال مسئله دفاع از حقوق فلسطينيان و به رسميت نشناختن اسرائيل در نظام جمهوري اسلامي ايران يك مسأله اصولي نظام به شمار ميآيد كه مسئولان حاضر نيستند بر سر اين مسأله با كسي معامله كنند. در واقع اصولگرايان هرهري مذهب نيستند كه هر روز به يكرنگي در بيايند. بلكه افرادي هستند كه حاضرند بر سر اعتقادات و اصول صحيح خود فداكاري بكنند.
طرح اصولگرايي در شرايطي صورت گرفت كه بعضي از مسئولان كه داراي سابقه خوش انقلابي بودند حاضر شدند براي خوشايند غربيها از مواضع انقلابي و بعضي اعتقادات سابق خود دست بردارند. لذا طرح اين مسأله از جانب رهبري عملاً باعث شد خط و خطوط اين عدّه از بقيّه جدا شود و ياران واقعي نظام كه حاضر به فداكاري براي اصول و مواضع انقلابي خود هستند در يك جبهه واحد به نام جبهه «اصولگرايان» متشكّل شوند.
اصولگرايي يعني ايستادگي روي عقايد و آرمانهايي كه ريشه در دين و مذهب دارد و عدم عدول از اين اصول. بنابراين هر كس كه داراي چنين روحيه و اعتقادي هست بدون شك جزو اصولگرايان خواهد بود.
مجمع روحانيون:
مجمع روحانيون مبارز، متشكّل از جمعي از شخصيّتهاي روحاني است كه در اواسط دهه 60 از جامعه روحانيّت مبارز تهران جدا شد و تشكيلاتي مستقل را راهاندازي كرد، اگر چه وجهه علمي اعضاي مجمع به اندازه روحانيت مبارز نبود، اما توانستند در برخي مقاطع افكار عمومي را به خود جلب كنند و در مجلس سوم در اكثريت قرار گيرند. در مجلس چهارم هر 30 كانديداي اين مجمع از گردونه انتخاب در تهران خارج و دوران «استراحت سياسي» آن شروع شد. اين مجمع در فاصله سالهاي 71 و 76 كاملاً در حاشيه قرار گرفت. در اين رابطه يكي از اعضاي مجمع دليل اين امر را اينگونه بيان ميكند: «پس از انتخابات دوره چهارم مجلس شوراي اسلامي و كمي پيش از آن فضاي سياسي ناشي از رقابتهاي انتخاباتي طوري شد كه ادامه فعاليت سالم را غير ممكن ساخت».[5]
اما در مجلس پنجم برخي افراد اين مجمع توانستند در دور دوّم انتخابات تهران وارد مجلس شوند. خرداد 76 و ورود سيّد محمّد خاتمي به عرصه انتخابات كه خود يكي از اعضاي مجمع به شمار ميآيد، اميد برگشت به عرصه را براي اين مجمع به ارمغان آورد.
افراطيون:
«افراط گرايي يا همان راديكاليسم از واژه لاتيني «Radix» به معناي «ريشه» مشتق شده و به مفهوم طرفداري از وقوع تغييرات بنيادي ميباشد. صفت راديكال به هر گونه نظري كه خواهان دگرگوني بنيادي و فوري در نهادهاي موجود شود، اطلاق ميگردد. از نظر تاريخي، راديكاليسم همواره با نارضايتي از وضع موجود و تمايل به وقوع دگرگونيهاي اساسي، سياسي و اجتماعي همراه بوده است و راديكاليستها در هر عصري در پي از ميان برداشتن ساختارهاي اجتماعي و سياسي موجود و ايجاد ساختارهاي جديد بودهاند».[6]
البته به نظر ميرسد افراطگرايي كه در جامعه ما عرف شده با معناي اصطلاحي آن متفاوت باشد. افراطيون كساني هستند كه در نظر جناحهاي سياسي تاب تحمّل رقيب مقابل را ندارند و با توسل به هر شيوهاي هر چند كه غيرقانوني باشد در صدد حذف طرف مقابل هستند. لذا افراطيگري در عرف سياسي كشور ما امري بسيار زشت ميباشد.
[1] . انقلاب اسلامي، زمينهها و پيامدها، محمّدي، دكتر منوچهر، ص24.
[2] . فرهنگ خاص علوم سياسي، عليزاده، حسن، ص252.
[3] . برگرفته از كتاب واژهنامه فرهنگي، سياسي ـ زرشناس، شهريار ـ ص 22 و 23.
[4] . فرهنگ خاص علوم سياسي، عليزاده، حسن، ص128.
[5] . روزنامه اطلاعات، 25 / 7 / 75.
[6] . فرهنگ خاص علوم سياسي، عليزاده، حسن، ص248.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 31 امرداد 01
- بازدید
- ۸۷
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.