قرارداد دارسی چه بود و در چه سالی به امضا رسيد؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

قرارداد دارسی چه بود و در چه سالی به امضا رسيد؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

قرارداد دارسی یا امتیازنامه دارسی قراردادی است که ویلیام ناکس دارسی در سال ۱۹۰۱ با دولت ایران امضا کرد تا به اکتشاف و استخراج نفت در ایران بپردازد . ویلیام دارسی در سال 1280 هـ.ش (1319 قمری، 1901 میلادی) یعنی در واقع پنج سال قبل از انقلاب مشروطه و در زمان مظفرالدین شاه قاجار، موفق به کسب امتیاز استخراج ، بهره برداری و لوله کشی نفت و قیر در سراسر ایران غیر از پنج ایالت (آذربایجان، گیلان، مازندران، گرگان و خراسان)به مدت 60 سال گردید. دارسی متعهد شد ظرف دو سال شرکت یا شرکت هایی برای بهره برداری از امتیاز تاسیس کند و از سود حاصله 16% (شانزده درصد) به عنوان حق الامتیاز به دولت ایران پرداخت کرده ، به علاوه بیست هزار لیره نقداً به صورت سهم به ایران بدهد . همچنين صاحب امتیاز در تمام مدت قرارداد یعنی شصت سال از پرداخت مالیات، عوارض و حقوق گمرگی برای کلیه اراضی، ماشین آلات و وسائل و مواد لازمی که وارد کشور می کرد و جمیع محمولات نفتی که صادر می نمود معاف شده بود . در این میان باید یادآور شویم که در سال 1287ش در مسجد سلیمان ناگهان چاهی به نفت رسید و در سال 1909م (1288ش) شرکت نفت انگلیس و ایران با سرمایه دو میلیون لیره تاسیس گردید و صدور نفت از 1913م (1292ش) آغاز شد. دولت انگلیس سال بعد به علت اهمیت نفت 56 درصد سهام شرکت را خرید و دو نفر نماینده با حق وتو نسبت به تصمیمات شرکت منصوب شد و در حقیقت امتیاز متعلق به دولت انگلیس گردید . همچنين مناسب است در این جا متذکر شویم با وجود این که دولت انگلیس از نفت ایران سود فراوان می برد لکن تلاش انگلیس این بود که در زمان پهلوی هم به نحوی مدت قرارداد را طولانی گرداند و به غارتگری خود با خیال راحت ادامه دهد لذا مدت امتیاز این قرارداد پس از 32 سال تمدید گردید یعنی در خرداد 1312 هـ.ش (1933م) امتیاز نامه جدید امضا شد که بر طبق آن انگلیسي ها تا 1993 میلادی حق بهره برداری از منابع نفتی ایران را پیدا کرد . در واقع بر طبق قرارداد دادرسی سال 1901م کلیه اموال شرکت متعلق به ایران می گردید امّا در قرارداد جدید که 30 سال بر آن اضافه می شد همه این دارائی ها و اموال در اختیار شرکت بود و حق بهره برداری که تا شصت سال بود به نود سال تمدید می شد.[1]

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

نفت ایران اثر دکتر ایرج ذوقی از انتشارات پاژنگ، صفحات 93 به بعد و هم چنین به کتاب طلای سیاه یا بلای ایران اثر ابوالفضل لسانی، انتشارات امیرکبیر صفحات 69 ـ 65 مراجعه نمائید.

 


[1] . ر.ک: به تاریخ سیاسی معاصر ایران، دکتر مدنی، سید جلال الدین، انتشارات اسلامی، ج 1،ص 47 ـ 48، 216 ـ 217.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
27 امرداد 01
بازدید
۱۱۱
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.