از سال 1280 تا 1330 چند کودتا در ایران واقع شد؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

از سال 1280 تا 1330 چند کودتا در ایران واقع شد؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

کودتا مفهومي است که در آن یک اقلیت مسلح و مجهز به نیرو ، در مقابل حکومت رسمي که بر سر کار است ، قیام میکنند ، وضع‏ موجود را در هم میریزد و خود جای گروه قبلی قرار میگیرند  .  سال 1274 هجری شمسی با قتل ناصر الدین شاه، مظفر الدین شاه بعد از چهل سال ولایت عهدی به جای شاه مقتول به تخت نشست و در سال 1285 درگذشت . بنابر این در این دولت کودتائی انجام نشده است. بعد از مظفر الدین شاه محمد علی شاه به حکومت رسید و همو بود که مجلس را به توپ بست و عده ای از نمایندگان و آزادی خواهان را اعدام کرد ولی با هجوم آزادی خواهان از تبریز، اصفهان و رشت به تهران و تصرّف آن، محمد علی شاه به سفارت روسیه پناهنده شد و در 18 شهریور 1288 به روسیه گریخت. در تاریخ معاصر ایران این دوره کوتاه حکومت محمد علی شاه را استبداد صغیر می گویند که با گریختن وی به روسیه تمام شد و پس از او احمد شاه 12 ساله به حکومت رسید. ملاحظه می شود که در  تمام اين مدت گر چه پادشاه عوض شده است اما فرد خارج از سلسله قاجاریه بر مسند حکومت ننشسته است بلکه با مردن يا رفتن یک قاجاری، یک قاجاری دیگر بر سر کار آمده است . بنابر اين آنچه در تاریخ معاصر ایران به عنوان کودتا معروف است یکی کودتای 1299 سید ضیاء الدين طباطبایی و رضا خان ميرپنج است و دیگری کودتای 28 مرداد 1332 ایادی آمریکا و انگلیس علیه دولت دکتر مصدق است که موجب بازگشت استبداد محمد رضا پهلوی گردید بنابر این در محدوده زمانی مورد اشاره فقط یک کودتا اتفاق افتاده است و آن هم کودتای سال 1299 هجری شمسی است که توسط سید ضیاء الدین طباطبایی مدیر روزنامه رعد که متمایل به انگلیس بود و رضا خان ميرپنج (پهلوی) صورت گرفت.

در سال 1919 قرار دادی بین ایران و دولت انگلیس منعقد شد که به همین نام در تاریخ معروف است. بعداز انتشار این قرار داد اعتراضات و جنبش هایی علیه آن صورت گرفت و بالاخره دولت انگلیس با تمام علاقه ای که به آن داشت از تصویب آن توسط مجلس ایران مأیوس شد . به همين دليل در آغاز سال 1921 یعنی 1299 ش . تدارک کودتا دیدند تا حکومت نیرومند و گوش به فرمان انگلیسی ها بر سر کار آيد . به همين منظور سید ضیاء الدین طباطبایی را انتخاب کردند و به پیشنهاد آیرون ساید ژنرال انگلیسی و فرمانده سپاهیان بریتانیا، رضا خان فرمانده لشگر قزاق گردید . سرانجام  در 4 اسفند رضا خان تمام شهر تهران را به تصرف در آورد و نخست وزیر که آقای سپهدار بود به سفارت انگلیس پناهنده شد و در شهر حکومت نظامی اعلام گردید و دولت سپهدار سرنگون شد. سید ضیاء الدین فعالیت خود را آغاز کرد و رضا خان از احمد شاه، فرمان سردار سپه را گرفت و بعد از سه روز سید ضیاء الدین فرمان نخست وزیری گرفت. قدرت نظامی به دست رضا خان بود و سید ضیاء نقشه طرح می کرد. سید ضیاء که می خواست رضا خان را از قدرت دور نگه دارد او را به عنوان وزیر جنگ معرفی کرد اما او همچنان فرماندهی قزاق ها را حفظ کرد و مبارزه اش را با سید ضیاء آشکارا شروع کرد . بالاخره رضا خان که قدرت را در اختیار داشت و انگلیسی ها هم در این مبارزه او را ترجیح می دادند دست به کار شدند و رضا خان محل وزارت خانه ها و حتی مقر نخست وزیری را تحت کنترل گرفت تا اينکه احمد شاه فرمان عزل سید ضیاء را صادر کرد و به اين ترتيب دولت کودتایی سيد ضياء الدين طباطبايي که 93 روز طول کشید و به کابینه سیاه معروف شده است به پايان خود رسيد .

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

تاریخ سیاسی ایران، سید جلال الدین مدنی، ج اول، دفتر انتشارات اسلامی قم، 1360 مراجعه شود.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
27 امرداد 01
بازدید
۳۱۶
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.