با توجه به آيه 100 سوره مائده و انعام آيه 116 و آيات ديگري که در قرآن،درسرزنش اکثریت، آمده راجع به دمکراسي در اسلام چه نظري داريد؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

با توجه به آيه 100 سوره مائده و انعام آيه 116 و آيات ديگري که در قرآن،درسرزنش اکثریت، آمده راجع به دمکراسي در اسلام چه نظري داريد؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

در پاسخ به اين سوال لازم است مسئله  مشروعيت به خوبي شناخته شود. مشروعيت (legitimacy) در دو حوزه از علوم مورد بحث و بررسي قرار مي گيرد. گاهي اين واژه در «فلسفه سياسي» مورد بحث است و مراد از آن «حقانيت» است و گاهي اين واژه در «جامعه شناسي سياسي» مورد بحث است و مراد از آن «مقبوليت اجتماعي» است. آنچه از ديدگاه قرآن کريم مذمت شده است اين است که رأي اکثريت مبناي شناخت حق و ملاک حقانيت امور واقع شود. لذا مي فرمايد: اکثر مردم رأيشان بر مبناي تعقل عقلانيت نيست[1] و از اين رو نمي تواند ملاک حق باشد.

راي اکثريت در حوزه مقبوليت و در حوزه جامعه شناسي سياسي مطرح مي شود. يعني براي تحقق و پايداري يک نظام سياسي راي اکثريت  لازم است چرا که اگر مردم دنبال حق نباشند، حق زمينه اجرا نخواهد داشت و لزوماً بايد اکثريت در اجراي حق سهيم باشند و آن را عملي کنند و غالبا چنين است که حتي اعمال حق بر خلاف نظر اکثريت و به صورت تحميل بر آنها به صلاح نيست.

موفقيت اجراي حق و ادامه اجراي آن به صورت جدي مرهون پشتيباني اکثريت است لذا حتي حکومت علوي و حکومت امام مجتبي ـ عليه السّلام ـ بدون پشتيباني مردم در مقام اجرا به شکست خواهد انجاميد. از اين رو بايد همت همه به اين سمت باشد که مردم و اکثريت به عنوان پشتوانه  نظام اسلامي باقي بمانند و آن را مدد کنند.

در مجموع، آيات مذکور در سؤال، مي تواند ناظر به ملاک مشروعيت و مباني و اصول برحق اسلام باشد که در قالب نصوص و موازين شرعي مطرح مي شود که در آن راي اکثريت راه ندارد. لکن در خصوص حوزه خارج از نصوص و موازين شرعي که غالباً از آن حوزه مباحات و منطقه الفراغ تعبير مي شود، راي اکثريت به عنوان يک راه حل عقلاني ملاک ترجيح و رحجان بوده و راي اکثريت بر اقليت ترجيح دارد. همانطوري که در روايات هم ازترجیخ  قول اشهر، به عنوان راه حل تعارض، بيان شده است. البته تمسک به اکثریت به شرطي است که مخالفتي با نصوص و موازين شرعي نداشته باشد، و در اين صورت راي اکثريت منافاتي با آيات مذکور نداشته و تبعيت از اکثريت مخالف اين آيات نخواهد بود و دموکراسي به مثابه روش اداره امور که نظر مردم در اداره کشور دخالت داده مي شود (البته در همان حوزه مباحات و منطقه الفراق که در آن به نصوص و موازين شرعي دسترسي نيست) مي تواند نظام اسلامي را محقق و کارآمد نمايد.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ حقوق و سياست، آيت الله محمدتقي مصباح يزدي، موسسه آموزشي پژوهشي امام خميني(ره).

2ـ نظام سياسي اسلام، آيت الله محمدتقي مصباح يزدي، موسسه آموزشي پژوهشي امام خميني(ره).

3ـ فقه سياسي، آيت الله عميد زنجاني، انتشارات امير کبير، ج2، ص208.

 


[1]. حجرات / 4.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
31 امرداد 01
بازدید
۱۱۱
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.