منظور از شايسته سالاري از ديدگاه اسلام چيست؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

منظور از شايسته سالاري از ديدگاه اسلام چيست؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

مقدمه:

زيبايي نظام آفرينش در اين است که هر چيزي در جاي مناسب خودش قرار گرفته است؛ مثلا، يکي از آفريده هاي خداوند چشم انسان است که به حق در جايگاه بسيار مناسب و شايسته اش قرار داده شده است به صورتي که اگر در اين موقعيت قرار نمي داشت، قطعا اين کارآيي را نداشت.

افراد در سازمان نيز همين موقعيت چشم را دارند که اگر در جاي مناسب خودشان قرار گرفتند، آن کارآيي و اثربخشي لازم را خواهند داشت.

معناي لغوي شايسته سالاري

شايسته سالاري از دو کلمه شايسته و سالاري ترکيب يافته است. شايسته صفت است و به معناي لايق و سزاوار آمده است.[1] سالاري به معناي سردار، رئيس، بزرگ، پيشرو و قافله و لشکر آمده است.[2] بنابراين شايسته سالاري در لغت به معناي پيشرو بودن در لياقت و شايستگي ها است. به بيان ديگر، اسم «شايسته»، «شايستگي» بوده و شايستگي در لغت به معناي «داشتن توانايي، مهارت، دانش، لياقت و صلاحيت است».[3] اين صلاحيت ها تحت عنوان «معيارها»، از ديدگاه اسلام مورد بررسي قرار مي گيرند.

معناي اصطلاحي شايسته سالاري

شايسته سالاري در اصطلاح عبارت است از انتخاب مديران شايسته بر اساس توان مندي هاي معنوي، علمي، اجرايي و تجربه کاري.[4] شايسته سالاري به خصوص از ديدگاه اسلام عبارت است از مجموعه معيارها، شايستگي ها و صلاحيت هايي که اگر کسي واجد آنها باشد، شايستگي بيش تري براي تصدي پست هاي سازماني و حکومتي، نسبت به افرادي که فاقد آنها هستند،دارد.

جايگاه شايسته سالاري در اسلام

از نظر دين مقدس اسلام نيز «شايستگي» و «شايسته سالاري» يک مقام رفيعي است که دستيابي به آن کاري بسيار شاق و طاقت فرسا مي باشد، به طوري که اگر کسي به آن دست پيدا کند، به بالاترين مقام و جايگاه دست يافته و بزرگترين افتخار را کسب کرده است؛ لذا بسياري از پيامبران از خدا تقاضا مي کردند که آنها را در زمره  شايستگان قرار دهد.[5] مثلا حضرت «يوسف» بعد از رسيدن به برترين پيروزي هاي ظاهري به پيشگاه خدا عرض مي کند: «تَوَفَّنِي مُسْلِماً وَ أَلْحِقْنِي بِالصَّالِحِينَ[6] »؛«مرا مسلمان بميران و به شايستگان ملحق کن».يا حضرت سليمان نيز با تمام حشمت و جاه و جلالش عرض مي کند: «أَدْخِلْنِي بِرَحْمَتِک فِي عِبادِک الصَّالِحِينَ[7]»؛ «خداوندا مرا به رحمتت در بندگان شايسته ات داخل کن». يا حضرت شعيب آن پيامبر بزرگ هنگامي که قراردادش با موسي تمام مي شود مي گويد: «سَتَجِدُنِي إِنْ شاءَ اللَّهُ مِنَ الصَّالِحِينَ[8]»؛ «به خواست خدا مرا از شايستگان خواهي يافت». يا حضرت «ابراهيم» نيز هم براي خودش تقاضا مي کند که در زمره شايستگان باشد: «رَبِّ هَبْ لِي حُکماً وَ أَلْحِقْنِي بِالصَّالِحِينَ[9]» و همچنين تقاضا مي کند که فرزندان شايسته  داشته باشد: «رَبِّ هَبْ لِي مِنَ الصَّالِحِينَ[10]». در آيات بسياري نيز هنگامي که خداوند مي خواهد پيامبران بزرگي را مدح کند آنها را به قرار گرفتن در زمره شايستگان توصيف مي نمايد. اهميت شايستگي در اسلام به حدي است که به همه  مؤمنين دستور داده شده است که در قنوت نمازهاي عيد فطر و عيد قربان به صورت دستجمعي از خداوند آن چيزي را بخواهند که بندگان شايسته آن را مي خوهند و از چيزي پنا ببرند که بندگان شايسته خدا پنا مي برند. «اللهم اني اسئلک خير ماسئلک عبادک الصالحون، و اعوذ بک مما استعاذ منه عبادک الصالحون».[11] از مجموع اين آيات و دعاها به خوبي استفاده مي شود که صالح بودن، عالي ترين مرحله تکامل يک انسان است. اما اين که منظور از اين صالح بودن که تمامي اولياي الهي علاقه مند به دستيابي به آن است، چيست؟ آيت الله مکار شيرازي در تفسير نمونه پاسخ اين پرسش را داده است. ايشان مي فرمايد: منظور از «صالح بود»؛ يعني، شايستگي از نظر اعتقاد و ايمان، شايستگي از نظر عمل، و شايستگي از نظر گفتار و اخلاق و غير آنها است.[12]

لازم به يادآوري است که در قرآن کريم صالح؛ يعني، شايستگي گاهي در مقابل «فاسد» به کار مي رود. شايسته است، يعني فاسد نيست. البته اين فساد شامل تمامي انواع ظلم ها و ستم ها و زشتکاري ها، مي شود و گاهي صالح در برابر «سيئه» استفاده مي شود. شايسته است؛ يعني، گناه کار نيست.[13] بنابراين، از نظر قرآن کريم و سيره  عملي انبياء و اولياء، شايستگي و شايسته سالاري از اهميت و جايگاه بسيار بالایي برخوردار است.

معيارهاي شايسته سالاري از نظر اسلام

دين اسلام نسبت به ساير اديان اعم از الهي و يا غير الهي از کمال، تماميت و شايستگي بيش تري برخوردار است تا جايي که مي فرمايد: «ديني غير از اسلام پذيرفته نمي شود».[14] اسلام در مورد حکومت داراي معيارهايي است که بر اساس آنها مي توان افراد شايسته را از ناشايسته بازشناخت و با حاکميت و مديريت افراد شايسته، ضريب موفقيت سازمان و کارآيي و اثربخشي آن را به شدت افزايش داد. اينک اين معيارها از ديدگاه اسلام و بخصوص قرآن کريم مورد بررسي قرار مي گيرند.

1. ايمان

يکي از معيارهاي شايستگي از نظر اسلام ايمان است. منظور از ايمان همانگونه که حضرت علي ـ عليه السلام ـ در پاسخ به سؤالي در باره  تعريف آن، مي فرمايد: عبارت است از شناخت با قلب، اقرار با زبان، و عمل با اعضا و جوارح «وَ سُئِلَ عَنِ الْإِيمَانِ فَقَالَ الْإِيمَانُ مَعْرِفَةٌ بِالْقَلْبِ وَ إِقْرَارٌ بِاللِّسَانِ وَ عَمَلٌ بِالْأَرْکانِ».[15] از نظر آن حضرت نشانه هاي ايمان اين است که راست بگويي، آنگاه که تو را زيان رساند، و دروغ نگوئي آنگاه که تو را سود رساندو آن که بيش از مقدار عمل سخن نگويي، و چون از ديگران سخن گويي از خدا بترسي: «وَ قَالَ ـ عليه السلام ـ الْإِيمَانُ أَنْ تُؤْثِرَ الصِّدْقَ حَيْثُ يَضُرُّک عَلَي الْکذِبِ حَيْثُ يَنْفَعُک وَ أَلَّا يَکونَ فِي حَدِيثِک فَضْلٌ عَنْ عَمَلِک وَ أَنْ تَتَّقِيَ اللَّهَ فِي حَدِيثِ غَيْرِک».[16] همانگونه که ملاحظه مي شود ايمان با ماهيتي که دارد، يعني شناخت و عمل براساس آن، و ويژگي هايي که دارد؛ يعني رفتار صادقانه و متعادل با ديگران، زمينه را براي يک تعامل و ارتباط دوستانه ميان افراد و بخصوص اعضاي سازما ن ها فراهم کرده و يک جو آکنده از اعتماد را بر سازمان حاکم مي کند. بديهي است که کساني که واجد چنين معياري باشند، نسبت به کساني که فاقد آن هستند از شايستگي بيشتري بر خوردارند. خداوند بزرگ نيز در مورد شايستگي افراد مؤمن نسبت به ساير افراد مي فرمايد: «لَّيْسَ الْبِرَّ أَن تُوَلُّواْ وُجُوهَکمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَلَـکنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَالْمَلآئِکةِ وَالْکتَابِ وَالنَّبِيِّينَ[17]»؛ «نيکوکاري (و شايستگي در) آن نيست که روي خود را به سوي مشرق و [يا] مغرب بگردانيد بلکه نيکي و (شايستگي در) آن است که کسي به خدا و روز بازپسين و فرشتگان و کتاب [آسماني] و پيامبران ايمان آورده باشد». اين آيه در واقع اضافه بر بيان ارزش اصل ايمان، مصادق ايمان (خدا، معاد، ملائکه، قرآن و انبياء) را نيز بيان نموده و اظهار مي دارد که افراد با اعتقاد به آنها شايستگي پيدا مي کنند. دليل اين که ايمان موجب شايستگي افراد مي شود اين است که افراد مؤمن هدفش روشن بوده و راهي که او را به آن هدف مي رساند نيز روشن است و او هيچگاه راه مستقيم را رها نکرده و به بي راهه نمي رود و طبيعتا چنين کسي، با افراد سازمان و جامعه روراست و صادق بوده و هيچگاه تلاش نمي کند که آنها را با هر نيرنگ و حيله اي که شده در راستاي منافع خود، هدايت کند.

2. تقوا

يکي از معيارهاي شايستگي تقوا است. افرادي که از اين ويژگي بر خوردارند، نسبت به کساني که فاقد آن مي باشند، شايسته ترند. چنانچه خداوند مي فرمايد: «يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاکم مِّن ذَکرٍ وَأُنثَي وَجَعَلْنَاکمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَکرَمَکمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاکمْ»؛ اي مردم! ما شما را از يک مرد و زن آفريديم و شما را تيره ها و قبيله ها قرار داديم تا يکديگر را بشناسيد (اينها ملاک شايستگي نيست) گرامي ترين (شايسته ترين) شما نزد خداوند با تقوا ترين شما نزد خداوند دانا و آگاه است».[18]

همانگونه که ملاحظه مي شود اين آيه شايستگي را در اصل و نسب و قبيله نمي داند، بلکه معيار شايستگي را تقواي الهي مي داند. بنابراين از نظر قرآن معيار شايستگي انسان امتيازات ظاهري و مادي چون انتساب به قبيله معروف و معتبر يا داشتن مال و منال، کاخ و قصر و خدم و حشم، و يا مقامات بلند اجتماعي و سياسي نيست؛ زيرا همه اين ها امور متزلزل و برون ذاتي و مادي زود گذر هستند و يک آيين آسماني همچون اسلام هرگز نمي تواند اين ها را معيار شايستگي قرار دهد؛ بلکه از نظر اسلام، معيار شايستگي انسان را صفات ذاتي او مخصوصا تقوا و پرهيزگاري و تعهد و پاکي قرار داده و حتي همانگونه که در مورد ايمان گفته شد، اسلام براي موضوعات مهمي چون علم و دانش، (معيارهاي ديگر شايسته سالاري) اگر در مسير ايمان و تقوا و ارزش هاي اخلاقي، قرار نگيرد، اهميت قائل نيستند.[19]

3. علم

يکي از معيارهاي شايستگي علم و آگاهي است. يعني کسي که علم و آگاهي دارد نسبت به کسي که فاقد آن است، از شايستگي بيش تري برخوردار است؛ به دليل وجود همين معيار است که خداوند حضرت آدم را به عنوان خليفه اي خود انتخاب کرده و او را نسبت به فرشته ها برتري داده و مسجود آن ها گردانيد. چنانچه خداوند مي فرمايد: «وَإِذْ قَالَ رَ بُک لِلْمَلاَئِکةِ إِنِّي جَاعِلٌ فِي الأَرْضِ خَلِيفَةً قَالُواْ أَتَجْعَلُ فِيهَا مَن يُفْسِدُ فِيهَا وَيَسْفِک الدِّمَاء وَنَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِک وَنُقَدِّسُ لَک قَالَ إِنِّي أَعْلَمُ مَا لاَ تَعْلَمُونَ؛ وَعَلَّمَ آدَمَ الأَسْمَاء کلَّهَا ثُمَّ عَرَضَهُمْ عَلَي الْمَلاَئِکةِ فَقَالَ أَنبِئُونِي بِأَسْمَاء هَـؤُلاء إِن کنتُمْ صَادِقِينَ؛ قَالُواْ سُبْحَانَک لاَ عِلْمَ لَنَا إِلاَّ مَا عَلَّمْتَنَا إِنَّک أَنتَ الْعَلِيمُ الْحَکيمُ؛ قَالَ يَا آدَمُ أَنبِئْهُم بِأَسْمَآئِهِمْ فَلَمَّا أَنبَأَهُمْ بِأَسْمَآئِهِمْ قَالَ أَلَمْ أَقُل لَّکمْ إِنِّي أَعْلَمُ غَيْبَ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ وَأَعْلَمُ مَا تُبْدُونَ وَمَا کنتُمْ تَکتُمُونَ؛ وَإِذْ قُلْنَا لِلْمَلاَئِکةِ اسْجُدُواْ لآدَمَ فَسَجَدُواْ إِلاَّ إِبْلِيسَ أَبَي وَاسْتَکبَرَ وَکانَ مِنَ الْکافِرِينَ[20]» «همانگونه که در اين آيات ملاحظه مي شود، يگانه دليلي که بر اساس آن خداوند ادعاهاي فرشتگان مبني بر سفاک بودن آدم را تکذيب و غير واقع بينانه، تلقي مي کند، و شايستگي حضرت آدم نسبت به فرشتگان را اثبات مي کند، علم حضرت آدم است. از اين آيات نتيجه گرفته مي شود که اگر علم موجب برتري آدم بر فرشتگان مي شود، قطعا باعث شايستگي افراد نسبت به همديگر نيز خواهد شد.

اکنون سؤالي که در اين جا مطرح مي شود اين است که موضوع اين علم (معلوم) که يکي از معيار هاي شايستگي در اداره  سازمان و جامعه به حساب مي آيد، چيست؟ آنچه مسلم است اين است که منظور از اين علم، علم به احکام و قوانين اسلام و اجراي آن است.[21] از نظر امام خميني (ره) چون حکومت اسلام، حکومت قانون است، براي زمام دار علم به قوانين لازم مي باشد.[22] اگر زمام دار مطالب قانوني را نداند، لايق حکومت نيست: چون اگر تقليد کند، قدرت حکومت شکسته مي شود. و اگر نکند، نمي تواند حاکم و مجري قانون اسلام باشد.[23]

4. عدالت

يکي از معيارهاي شايستگي عدالت است؛ يعني، کسي که عادل است، نسبت به کسي که ظالم است، شايسته تر است. برهمين اساس است که وقتي خداوند حضرت ابراهيم را مورد آزمايش قرار داده و آن حضرت هم سرفراز از آن بيرون آمد، خداوند خطاب به او مي فرمايد من شما را امام قرار دادم «وَ إِذِ ابْتَلي إِبْراهِيمَ رَبُّهُ بِکلِماتٍ فَأَتَمَّهُنَّ، قالَ: إِنِّي جاعِلُک لِلنَّاسِ إِماماً[24]» «حضرت ابراهيم فرمود خدايا فرزندانم چه؟ آيا آنها را نيز به عنوان امام و پيشوا منصوب مي فرمايي؟ «قالَ: وَ مِنْ ذُرِّيَّتِي؟» خداوند در جواب فرمود: مديراني را که من منصوب مي کنم بايد عادل باشند. و فرزندان شما چون که عادل نيستند؛ بلکه ظالم مي باشند، نمي توانند اين مقام را تصاحب کنند، «قالَ: لا يَنالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ». از اين آيه شريفه چنين استفاده مي شود که يکي از معيارهاي شايستگي، عدالت است؛ يعني، مديري که عادل تر است شايسته تر است.

5. راستگويي

يکي از معيارهاي شايستگي راستگويي است. اين ويژگي در آيات بسياري از قرآن کريم آمده است. مثلا در مورد حضرت موسي ـ عليه السلام ـ آمده است که وقتي آن حضرت نزد فرعون آمد و او را دعوت به حق کرد، براي اين که به عنوان يک مدير اعتماد ديگران را به خود جلب کند، مي فرمايد: من «راستگو» هستم «حَقِيقٌ عَلي أَنْ لا أَقُولَ عَلَي اللَّهِ إِلَّا الْحَقَّ[25]»؛ «شايسته است که بر خدا جز [سخن] حق نگويم» لذا شما به عنوان يکي از اعضاي سازمان من بايد سخنم را بپذيريد و دعوتم را اجابت کنيد. يا خداوند خطاب به پيغمبر اکرم مي فرمايد: اگر تو به عنوان يک مدير مياني، سخنم را درست به زير مجموعه هايت نرساني و چيزي را بگويي که من آن را نگفتم؛ يعني، «راستگو» نباشي من رگه هاي قلبت را مي زنم و سرت را از تنت جدا مي کنم: «وَ لَوْ تَقَوَّلَ عَلَيْنا بَعْضَ الْأَقاوِيلِ لَأَخَذْنا مِنْهُ بِالْيَمِينِ ثُمَّ لَقَطَعْنا مِنْهُ الْوَتِينَ فَمَا مِنکم مِّنْ أَحَدٍ عَنْهُ حَاجِزِينَ[26]»؛ و اگر [او] پاره اي گفته ها بر ما بسته بود؛ دست راستش را سخت مي گرفتيم؛ سپس رگ قلبش را پاره مي کرديم؛ و هيچ يک از شما مانع از [عذاب] او نمي شديد از مجموع اين آيات، اين حقيقت به دست مي آيد که شايسته است يک مدير در گفتار و کردار خود صداقت داشته باشد.

6. بصيرت

يکي از ابعاد شايستگي از نظر قرآن کريم «بصيرت» است. منظور از بصيرت نوري است که خداوند تبارک و تعالي در ذهن افراد مؤمن و متقي ايجاد مي کند تا آنچه را که از طريق دانش مديريت نمي توان ديد، ببينند. بصيرت به اين معني است که به عنوان يک معيار مستقل و جدايي از علم ذکر شده است، زيرا بصيرت يک امر دروني و ذاتي و خدادادي است که قابل کسب و يادگيري نمي باشد؛ بلکه بيشتر از طريق تزکيه نفس و تقويت معنويات حاصل مي شود.[27] از نظر قرآن کريم کساني که واجد اين بصيرت و نور باشند، نسبت به کساني که فاقد آن است از شايستگي بيش تري برخوردار بوده و مي توانند نقش تعيين کننده در تصحيح برخورد هاي اجتماعي، اداره  سازمان و جامعه داشته باشند.

7. بينش سياسي

يکي از معيارهاي شايسته سالاري و شايستگي از نظر اسلام داشتن «بينش سياسي» است، يعني کسي که واجد بينش سياسي مي باشد شايستگي بيش تري براي مديريت سازمان و جامعه دارد تا افرادي که فاقد آن مي باشند. منظور از بينش سياسي با توجه به معناي ريشه سياست يعني، تدبير امور جامعه[28] قيام به اصلاح امور آنها[29] و دورانديشي،[30] اين است که با شناخت دقيق مصالح افراد، سازمان ها و جامعه، به اصلاح آنها قيام نموده تا بتواند از اين طريق در شرايط و موقعيت هاي مختلف امور آنها را به طور مناسب تر و شايسته تر تدبير و مديريت کند. به اين ترتيب مي توان گفت که «سياست از لوازم اجتناب ناپذير مديريت است و تنها کسي مي تواند به طور شايسته از عهده اداره گروه، سازمان و حکومت برآيد که بينش سياسي داشته باشد».[31]

8. اخلاق نيکو

يکي از معيار هاي شايستگي از نظر اسلام «حسن الخلق» است. براي حسن خلق دو معنا ذکر شده است:

ـ ملکه  ثابت در نفس که صدور کار هايي که از نظر عقلا و شرع نيکو هستند را تسهيل مي کند.[32]

ـ خوش برخورد بودن.[33]

منظور از حسن خلق به عنوان يکي از معيار هاي شايستگي، معناي دوم آن است نه معناي اول. با توجه به معناي دوم است که امام صادق ـ عليه السلام ـ در پاسخ شخصي که از او خواسته بود تا حسن خلق را براي او تعريف کند، مي فرمايد: «تُلينٌ جانبک، و تطيب کلامک و تلقي اخاک ببشر حسن؛ با مردم با فروتني برخورد کني، سخنت عطر آگين باشد، و با برادر ديني خود با چهره  باز و بشاش ملاقات نمايي».[34]

9. سعه صدر

از جمله شاخصه هاي شايسته سالاري سعه صدر است. که از لوازم اساسي تصدي و اداره امور مي باشد و ميزان موفقيت در اداره امور در واقع منوط به سعه صدري است که در مواقع لازم اعمال مي شود و جاذبه و دافعه اي که يک فرد مسلمان و شايسته بايد داشته باشد در گرو همين سعه صدر و قاطعيت به جايي است که، در مواقع لازم به کار گيرد.

10. قاطعيت

يکي از معيارهاي شايستگي و شايسته سالاري، قاطعيت است. منظور از قاطعيت اين است که کسي در اداره  سازمان و افراد تحت مديريت خود و همچنين در تصميم گيري قاطع بوده و هيچ گونه ضعف و ترديدي از خود نشان ندهد. براساس همين ويژگي و معيار، حضرت علي ـ عليه السلام ـ در نامه  خود به مالک اشتر توصيه مي کند که براي قضاوت افرادي را برگزينند که قاطع باشند: «و اصرمهم عنداتضاح الحکم؛ و قاطع ترين آنها را هنگامي که حکم معلوم شد انتخاب کن».[35]

10. انتقادپذيري

يکي از معيارهاي شايستگي «انتقاد پذيري» است. منظور از انتقاد پذيري اين است که «مدير بايد به همکاران و افراد تحت مديريت خود اجازه  انتقاد بدهد و انتقاداتي که به شيوه مديريت و اقدامات او مي شود، بادقت، انصاف و حوصله ملاحظه و مطالعه کند و اگر ديد که انتقاد وارد است، حرکت خود را تصحيح کند».[36]

11. صبر و استقامت

يکي از معيارهاي شايسته سالاري و شايستگي «صبر و استقامت در راه هدف» است، يعني کسي که در راه رسيدن به اهداف مقاوم تر است، نسبت به افرادي که فاقد اين ويژگي مي باشند، از شايستگي بيش تري برخوردار است. بر همين اساس است که حضرت علي ـ عليه السلام ـ) صبر را يکي از بزرگترين عامل براي رسيدن به خواسته ها و اهداف مي دانند. چنانچه حضرت علي ـ عليه السلام ـ مي فرمايد: «الصبر في الامور بمنزله الرأس من الجسد فاذا فارق الرأس الجسد فسد الجسد، و اذا فارق الصبر الامور، فسدت الامور؛ نقش صبر در کارها همچون نقش سر در بدن است. همان طور که با جدا شدن سر از بدن، بدن فاسد مي شود وقتي صبر را از کارها جدا کنيم کارها تباه مي شوند».[37]

نتيجه گيري:

در اين نوشتار يادآور شديم که در اين عالم هر چيز با يک نظم و چينش خاص، در جايگاه مناسب خودش قرار دارد.[38] اين امر موجب شده است که آن ها، کارآيي لازم و متناسب خود شان را داشته باشند. گفتيم اگر انسان ها بخواهند آن کار آيي لازم و درخور شأن خود را در صحنة سازمان و جامعه داشته باشند، بايد در جايگاه شايسته خود قرار گيرند. در اين نوشتار معيارهايي براي افراد شايسته بيان شد که عبارتند از: ايمان، تقوا، علم، بصيرت، عدالت، صداقت، اخلاق نيکو، قاطعيت، انتقاد پذيري، صبر و مقاومت، از ديدگاه اسلام، اين ها مجموعه معيارهايي هستند که براي انسان مزيت و شايستگي مي آورد و کساني که واجد اين معيارها باشند نسبت به ساير افراد شايسته ترند. بويژه اين معيارها براي افرادي که در سطح بالاي مديريتي قرار داشته باشند ضرورت بيش تري پيدا مي کند. لازم به يادآوري است که از ديدگاه قرآن کريم افرادي که داراي اين معيارها هستند نه تنها شايستگي براي مديريت و حاکميت زمان فعلي دنيا را دارند؛ بلکه حتي حاکميت آينده دنيا نيز از آن آنان و وراثت کل زمين خاص شايستگان مي باشد؛ چنانکه قرآن کريم مي فرمايد: «وَ لَقَدْ کتَبْنا فِي الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّکرِ أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُها عِبادِيَ الصَّالِحُونَ»؛ «ما در «زبور» بعد از ذکر (تورات) نوشتيم که بندگان شايسته  من وارث (حکومت) زمين خواهند شد».[39]

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ www.majma-a.com/default.aspx .

 


[1]. فرهنگ عميد، ج2، ص1284.

[2]. همان، ص1150.

[3]. حق پنا، رضا، شايسته سالاري در نظام علوي، انديشه حوزه، شماره 3 و 4، ص193.

[4]. اسد نگاهي، کريم، شايسته سالاري، صف، شماره 118، آبان 1380، ص25.

[5]. تفسير نمونه، ج16، ص251.

[6]. يوسف / 101.

[7]. نمل/ 19.

[8]. قصص/ 27.

[9]. شعراء/ 83.

[10]. صافات/ 100.

[11]. توضيح المسايل امام خميني، ص171.

[12]. تفسير نمونه، ج16، ص251.

[13]. تفسير نمونه، ج16، ص251.

[14]. آل عمران / 85.

[15]. نهج البلاغه، حکمت 227.

[16]. نهج البلاغه، حکمت 458.

[17]. بقره / 177.

[18]. حجرات / 13.

[19]. تفسير نمونه، ج22، ص199.

[20]. بقره / 30ـ34.

[21]. امام خميني، ولايت فقيه، ص48.

[22]. همان، ص48.

[23]. همان، ص48.

[24]. بقره / 124.

[25]. اعراف / 105.

[26]. حاقه / 44ـ46.

[27]. ري شهري، 1374ش، ص47.

[28]. المنجد.

[29]. نهايه ابن اثر.

[30]. لغت نامه دهخدا.

[31]. ري شهري، ص58.

[32]. محجة البيضاء، ج5، ص96.

[33]. ري شهري، ص63.

[34]. ميزان الحکمه، ج. 3، ص142، ح5027.

[35]. نهج البلاغه، نامه 53.

[36]. ري شهري، ص86.

[37]. ميزان الحکمه، ح10064.

[38]. تفسير نمونه، ج13، ص522.

[39]. انبياء / 105.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
31 امرداد 01
بازدید
۲۴۱
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.