لطفاحکومت هاي ديني موفق در تاريخ رابررسی کنید؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

 لطفاحکومت هاي ديني موفق در تاريخ رابررسی کنید؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

براي بررسي حکومت هاي ديني موفق ابتدا لازم است مقصود از حکومت ديني مشخص شود.  در اين رابطه بايد بگوييم گاه منظور از حکومت ديني، حکومتي است که نه تنها همه قوانين و مقررات اجرايي آن برگرفته از احکام ديني است، بلکه مجريان آن نيز مستقيما از طرف خدا منصوبند يا به اذن خاص يا عام معصوم منصوب شده اند، چنين حکومتي، حکومت ديني ايده آل و کمال مطلوب است، زيرا حکومتي با اين خصوصيات از پشتوانه حکم الهي برخوردار است و بر اساس اراده تشريعي خدا شکل گرفته است.[1] به تعبير ديگر حکومت ديني، حکومتي است که مرجعيت همه جانبه دين خاص را در عرصه سياست و اداره جامعه پذيرفته است يعني دولت و نهادهاي مختلف آن خود را در برابر آموزه ها و تعاليم دين و مذهب خاصي متعهد مي دانند و سعي مي کنند در تدابير و تصميمات و وضع قوانين و شيوه سلوک با مردم و نوع معيشت و تنظيم  روابط اجتماعي، دغدغه دين داشته باشند و در همه  شئون حکومتي از تعاليم ديني الهام بگيرند و آن ها را با دين، موزون و هماهنگ کنند و نظام سياسي و ساختار قدرت در چنين حکومتي برگرفته  از آموزه هاي ديني است.[2] در حقيقت در اين معنا، ديني بودن حکومت، با قرار گرفتن حاکم معصوم يا مأذون او در مرکز قدرت سياسي، تضمين مي شود و عامل تضمين کننده جوهره ديني حکومت در گرو ديني بودن علت فاعلي (متوليان حکومت) و علت  غايي (هدف حکومت) آن است.

و گاه به حکومتي، حکومت ديني گفته مي شود که در آن احکام ديني رعايت شود و لازم نيست شخص حاکم، منصوب مستقيم يا غير مستقيم خدا باشد. در اين صورت مجري اين حکومت پشتوانه الهي ندارد وديني بودن حکومت فقط به اين معناست که قوانين ديني در اين حکومت رعايت مي شود. اين شکل حکومت در مرتبه بعد از حکومت ديني ايده آل و در واقع بدل اضطراري آن است و در شرايطي که برپايي حکومت ديني ايده آل امکان پذير نباشد، مي تواند جايگزين آن گردد.[3] به عبارت ديگر پذيرش مرجعيت تمام عيار دين و غفلت نکردن از همه آموزه هاي آن در ساختار حکومت، سطح عالي ترکيب دين و دولت را به دنبال دارد و اگر مرجعيت دين تنها در مرحله حفظ ارزش ها و اصول دين باشد مرتبه نازلتري از حکومت ديني را در اختيار مي نهد و جامعه اي که آموزه هاي دين در زمينه ساختار قدرت سياسي و شرايط رهبري را ناديده مي گيرد اما بر اجرا و حفظ قوانين شريعت، اصرار مي ورزد داراي مرتبه اي از حکومت ديني است.[4]

با اين توضيح اگر منظور از حکومت ديني در سئوال شما، حکومت ديني به معناي اول و شکل ايده آل آن باشد.

چنين حکومتي تنها در زمان حيات پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ و پنج سال حکومت حضرت علي ـ عليه السلام ـ و مدت زماني کوتاه از امامت امام حسن ـ عليه السلام ـ تحقق پيدا نمود و در زمان ساير امامان معصوم ـ عليهم السلام ـ شرايط برقراري چنين حکومتي فراهم نشد و حکومتي که در رأس آن امام معصوم قرار بگيرد تشکيل نشد. در طول دوران غيبت نظام جمهوري اسلامي تنها نمونه اي از چنين حکومت ديني است، که ولي فقيه که منصوب عام از سوي امام معصوم است، در رأس حکومت ديني قرار دارد و قوانين و مقررات کشور بر اساس موازين اسلام تنظيم شده است. بنابراين حکومت ديني در شکل ايده آل آن در اين چند نمونه خلاصه مي شود.

و اگر منظور از حکومت ديني، حکومت ديني به معناي دوم باشد که داعيه اجراي احکام دين داشته باشد و به دنبال رعايت احکام ديني باشد هر چند در رأس حکومت، حاکم معصوم يا منصوب از سوي ايشان در رأس حکومت قرار نداشته باشد. نمونه هاي مختلفي در طول تاريخ داشته است ،مانند: حکومت طبرستان، سربداران، آل بويه، صفويه، حکومت فاطمي مصر و...، در عين حال هر چند اين حکومت ها در برپايي حکومت ديني و مبتني بر آموزه هاي اسلامي تلاش زيادي را انجام دادند و کاميابي هايي را در اين زمينه به دست آوردند امّا هيچ کدام از اين نمونه ها را نمي توان نمونه هاي حکومت ديني موفق بر شمرد.  البته اصل تأثير گذاري اين حکومت ها در احياي مباني ديني و ارزش هاي اسلامي را نمي توان ناديده انگاشت. در حقيقت اين دولت ها و حکومت ها در حدّ دميدن بارقه اميدي بر دل هاي يأس گرفته بود و آغاز گر حرکتي بودند که در جهت پيشبرد اهداف نظام مطلوب اسلامي تلاش مي نمودند. راهي که سرانجام در مسير تکامل خود به پيروزي انقلاب اسلامي و شکل گيري نظام جمهوري اسلامي بر پايه مباني و اصول اسلامي، انجاميد. از اين رو نظام جمهوري اسلامي و برپايي چنين حکومت دينی، ثمره قرن ها تلاش و کوشش جان فرسا براي تحقق حکومت ديني است و اميد است با موفقيتي که به دست مي آورد نمونه و الگويي از حکومت ديني در عصر غيبت باشد.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ پرسش ها و پاسخ ها، محمد تقي مصباح يزدي، قم، موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني (ره)، ج1، 1380ش، ص45 تا 53.

2ـ حکومت ديني، تأملي در انديشه سياسي اسلام، احمد واعظي، قم، مرصاد، 1378ش، ص18 تا 40.

 


[1]. مصباح يزدي، محمد تقي، پرسش ها و پاسخ ها، قم، موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره)، 1380ش، ج1، ص45.

[2]. واعظي، احمد، حکومت اسلامي، قم، انتشارات سامير، 1380ش، ص30 و 31.

[3]. مصباح یزدی ،محمدتقی ، همان، ص45 و 46.

[4]. واعظي، احمد، حکومت ديني، تأملي در انديشه سياسي اسلام، قم، انتشارات مرصاد، 1378ش، ص38.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
31 امرداد 01
بازدید
۱۵۴
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.