دخالت در موضوعات سياسي با سياسی کاري وسیاست بازی،چه تفاوتی دارد؟ و آيا محافظه کاري براي يک مسلمان توصيه شده است يا خير؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

دخالت در موضوعات سياسي با سياسی  کاري وسیاست بازی،چه تفاوتی دارد؟ و آيا محافظه کاري براي يک مسلمان توصيه شده است يا خير؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

محافظه کاري با معناي سياسي خاصش نبايد بر رفتار و گفتار سياسي يک مسلمان تأثير بگذارد بلکه معيار و ملاک کندي و تندي در امور اجتماعي و سياسي براي فرد مسلمان به وسيله تدبير و درايت برگرفته از آموزه هاي ديني مشخص مي شود.

براي پاسخ به سؤال شما، مناسب است که در ابتداء توضيحاتي پيرامون تفاوت دخالت صحيح در مسائل سياسي با سياسي کاري و سياست بازي داده شود. سياسي کاري و سياست بازي اصطلاحاتي با بار منفي هستند که در عرف سياسي به يکسري روش ها، گفتارها و رفتارهاي سياسي گفته مي شوند که معمولا همراه با فريبکاري، قدرت طلبي، استفاده از هر وسيله اي براي کسب پيروزي در رقابت هاي سياسي و اعمالي از اين دست مي باشند. اين روش  ها از نظر موازين اسلامي و اخلاقي مردود و مذموم هستند و افراد پايبند به اصول و ارزش هاي ديني در عرصه هاي سياسي و اجتماعي از به کار گيري آنها خودداري مي کنند زيرا در آنها مصلحت براي خود و جامعه نمي بينند. امّا دخالت صحيح در مسائل سياسي نه تنها به مصلحت فرد و اجتماع مي باشد، بلکه يک امر ضروري است که آموزه هاي اسلامي بر آن تأکيد دارند و بالندگي و پويايي جامعه اسلامي در حدّ زيادي وابسته به آن مي باشد. امام علي ـ عليه السلام ـ در دوراني که در رأس قدرت سياسي قرار داشت به عنوان حاکم اسلامي تلاش مي کرد با فراهم نمودن زمينه ها و مناسبات اجتماعي لازم، مردم را به صحنه سياست و حکومت بکشاند و آنها را در مسائل اجتماعي و سياسي دخيل کند.

آن حضرت به مردم مي فرمود: «و لا تصلح الولاة إلا باستقامة الرّعيّة».[1] و واليان به صلاح و سامان نيايند، مگر به راستي و درستي و استقامت مردمان». بديهي است که مردماني مي توانند موجبات سلامت حاکمان را فراهم کنند که خود از آن برخوردار باشند و اهل فريبکاري و سياست بازي نباشند.

امام خميني (ره) به عنوان اسلام شناسي کم نظير که تشکيل حکومت داد، در مورد سياست بازي و بيان ويژگي هاي سياست فاسد مي گويند: «... يک نفر از اشخاصي که ميل ندارم اسمش را بياورم، گفت: آقا، سياست عبارت است از دروغ گفتن، خدعه، فريب، نيرنگ، ... گفتم: ما از اول وارد اين سياست که شما مي گوييد نبوده ايم».[2] هم چنين مي فرمايند: <<البته سياست به آن معنايي که اينها مي گويند که دروغگويي، با دروغگويي، چپاول مردم و با حيله و تزوير و ساير چيزها، تسلط بر اموال و نفوس مردم، اين سياست هيچ ربطي به سياست اسلامي ندارد، اين سياست شيطاني است».[3] امّا ايشان سياست مطلوب و الهي را اين طور معرفي مي کنند: «سياست اين است که جامعه را هدايت کند و راه ببرد، تمام مصالح جامعه را در نظر بگيرد و تمام ابعاد انسان و جامعه را در نظر بگيرد، و اينها را هدايت کند به طرف آن چيزي که صلاحشان هست...»[4] امام خميني (ره) بعد از تفکيک بين سياست منفي و شيطاني با سياست الهي، به طور مکرر و مؤکّد مردم را به دخالت در موضوعات سياسي و مشارکت در عرصه هاي اجتماعي توصيه مي نمايد. به طوري که در وصيت نامه سياسي الهي خود باز اين مسئله را مورد توجه قرار مي دهد وي مي فرمايد: «وصيت من به ملت شريف آن است که در تمام انتخابات چه انتخاب رئيس جمهور و چه نمايندگان مجلس شوراي اسلامي و چه انتخاب خبرگان... در صحنه باشند.

از اين قرار عدم دخالت ملت از مراجع وعلماء بزرگ تا طبقه بازاري و کشاورز و کارگر و کارمند همه و همه مسئول سرنوشت کشور و اسلام مي باشند چه در نسل حاضر و چه در نسل هاي آتيه، و چه بسا که در بعضي مقاطع عدم حضور و مسامحه، گناهي باشد که در رأس گناهان کبيره است».[5]

از اين مطالب مشخص مي شود که در نظام سياسي اسلام و انديشه سياسي امام خميني (ره) در سياست کاري و سياست بازي که جلوه هايي از سياست شيطاني مي باشند؛ مصالح جامعه و فرد نهفته نيست، و هر چند به کار گيري اين روش ها ممکن است منافع برخي از افراد يا گروه هاي سياسي را در برهه اي از زمان تأمين کند امّا خير و مصلحت جامعه و آحاد مردم را تأمين نمي کند. بنابراين استفاده از اين روش ها توسط افراد، مطبوعات، احزاب و... به هر اندازه اي که باشد، مذموم است. در مقابل، نگاه ديني به سياست و در پرتو آن دخالت فعال در مسائل و موضوعات سياسي، نه تنها مصلحت و خير فرد و اجتماع را در بر دارد بلکه در بسياري از مواقع يک امر ضروري مي باشد که فقدان آن پيامدهاي زيان باري را به دنبال دارد.

البته در اينجا بايد به يک نکته بسيار مهم توجه کرد، اصل دخالت در مسائل سياسي و اجتماعي يک امر لازمي است، امّا سطح دخالت بستگي به آگاهي، درايت و بصيرت اشخاص دارد.

سطح گسترگي فعاليت هاي سياسي و اجتماعي افراد به سطح علم و بصيرت آنها ارتباط مستقيم دارد. اشخاصي که از علم و درايت و ظرفيت روحي لازم برخوردار نباشند، دخالت آنها در موضوعات سياسي و اجتماعي در سطح گسترده چه بسا آثار مخربي را براي مردم و جامعه به دنبال داشته باشد.

افرادي که مي خواهند در سطحي گسترده يا ملي در مسائل و رويدادهاي سياسي دخالت کنند و نقش رهبري فکري و سياسي عده اي از مردم را داشته باشند، بايد از درک سياسي عميق، شناخت مصالح عمومي و زيرکي لازم برخوردار باشند. امام خميني (ره) به عنوان يک سياستمدار بزرگ در اين زمينه مي فرمايد: «يک مجتهد بايد زيرکي و هوش و فراست هدايت يک جامعه بزرگ اسلامي و حتي غير اسلامي را داشته باشد و علاوه بر خلوص و تقوا و زهدي که در خود شأن مجتهد است واقعا مدير و مدبر باشد» . «يک فرد اگر اعلم در علوم معهود حوزه ها باشد، ولي نتواند مصلحت جامعه را تشخيص دهد... و به طور کلي در زمينه اجتماعي و سياسي فاقد بينش صحيح و قدرت تصميم گيري باشد، اين فرد در مسائل اجتماعي و حکومتي مجتهد نيست و نمي تواند زمام جامعه را به دست گيرد».[6]

در پاسخ به بخش ديگري از سؤال شما در رابطه با توصيه محافظه کاري براي مسلمان، مي توان گفت که مفاهيم و اصطلاحاتي مانند: محافظه کاري يا راديکاليسم (که ضد آن است) با معناي خاص سياسي آن، که منشأ غربي دارند، نبايد در رفتار و گفتار سياسي يک مسلمان جايي داشته باشند. آنچه متون اسلامي و آموزه هاي ديني براي حفظ سلامت گفتار و رفتار سياسي يک مسلمان در حوادث و عرصه هاي اجتماعي و سياسي توصيه مي کنند، بعد از ايمان و تقوا، درايت، تدبير و کياست مي باشد.

با درايت و تدبير اسلامي مي توان جايگاه هاي: کندي و تندي، تأخير و تعجيل، نرمي و سختي و... در مسائل مختلف اجتماعي را تشخيص داد و هر کدام را در زمان و جاي خود به کار گرفت. مطالعه و دقت در سيره سياسي پيامبر گرامي اسلام و ائمه معصومين ـ عليهم السلام ـ به ويژه امام علي ـ عليه السلام ـ در کسب درايت و کياست بسيار مفيد است. هم چنين با مطالعه در نظام و انديشه سياسي اسلام روشن مي شود که براي امت مسلمان در هر زماني، يک شاخص و الگوي عملي براي انطباق رفتار و گفتار سياسي و اجتماعي افراد با او و تشخيص صحت عملکردشان، وجود دارد. تبعيّت از چنين شاخصي در فتنه ها و رويدادهاي شبهه ناک و موقعيت هاي مبهم مي تواند صحت گفتار و رفتار سياسي را تضمين کند.

 


[1]. دلشاد تهراني، مصطفي، تفسير موضوعي نهج البلاغه، چاپ چهارم، قم، دفتر نشر معارف، 1384ش، ص130.

[2]. صحيفه امام، ج1، ص269.

[3]. همان، ج13، ص431.

[4]. همان، ج13، ص432.

[5]. نگرش موضوعي بر وصيت نامه سياسي الهي امام خميني (ره)، چاپ 7، تهران، نشر عروج، 1378ش، ص93.

[6]. يحيي فوزي، همان، ص131.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
31 امرداد 01
بازدید
۸۸
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.