آيا سياست اسلامي هم داريم؟ اگر داريم در رابطه با آن يک يا چند کتاب معرفي کنيد؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

آيا سياست اسلامي هم داريم؟ اگر داريم در رابطه با آن يک يا چند کتاب معرفي کنيد؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

در پاسخ به اين سؤال مناسب است سياست اسلامي را با استفاده از ديدگاه هاي امام خميني (ره) و بهره جوئي از رهنمودهاي ايشان توضيح دهيم. زيرا امام خميني (ره) با دريافت جامعي که از دين اسلام داشتند به احياي نگرش اسلام در تمام ابعاد زندگاني انساني پرداختند و به عبارتي چون امام خميني (ره) يکي از احياگران انديشه  و عملي سياسي اسلام بودند از اين رو سزاوار است سياست اسلامي را از منظر و ديدگا وي توضيح دهيم.

امام خميني (ره) درباره مفهوم سياست مي فرمايند: «مگر سياست چي است؟ روابط مابين حاکم و ملت، روابط مابين حاکم با ساير حکومت ها جلوگيري از مفاسدي که هست، همه اين ها سياساتي است که هست».[1]

امام خميني (ره) در جاي ديگري مي فرمايد: «سياست اين است که جامعه را هدايت کند و راه ببرد، تمام مصالح جامعه را در نظر بگيرد و تمام ابعاد انسان و جامعه را در نظر بگيرد و اين ها را هدايت کند به طرف آن چيزي که صلاحشان هست، صلاح ملّت هست، صلاح افراد هست».[2]

از اين روي، امام خميني (ره)، بر اساس نگرش معنوي خويش، سياست را هدايت جامعه، حفظ مصالح و تأمين صلاح و سعادت حقيقي آن مي داند.

بنابراين مي توان گفت از نگاه امام خميني (ره) اساس سياسي بودن، يعني قرار گرفتن در مسير سعادت حقيقي، که لازمه آن چند اصل بنيادين است که مي توان از جمله آنها توحيد، عقل و خرد، عدل وجودي، آزادي و اختيار، استقلال و برخورداري از هويت، عدالت خواهي، معنويت، محبت و برادري و عام نگري دانست که هر يک از اين ها در بيانات امام (ره) مورد توجه قرار گرفته است،[3] از ديدگاه امام خميني (ره)، سياست راستين، سياست الهي يا سياست اسلامي است که علاوه بر برخورداري از خصايص عيني و اين جهاني سياست، بر معنويت و تأمين سعادت اخروي آن ها نيز تأکيد دارد.

اين سياست، داراي ويژگي ها و معيارهايي است که برخي از معيارهاي اساسي آن را مي توان چنين بر شمرد:

1. سعادت محور بودن سياست (در اين جا سعادت داراي دو بعد آن جهاني يا اخروي و اين جهاني يا دنيوي است و لذا سعادت حقيقي است).

2. نگرش کامل به انسان يا توجه به دو بعد و دو ساحت اصلي انسان، يعني جسم و روح يا ماديت و معنويت.

3. در نظر گرفتن دنيا و آخرت انسان باهم و تلاش در جهت تأمين هردو باهم.

4. انساني بودن، يعني در نظر گرفتن مصالح نوع انسان و پرهيز از قوم گرايي و حزب گرايي و جناح گرايي و نظاير آن.

5. عاري از فريب، دروغ، راست نمايي، خدعه، نيرنگ و ديگر مظاهر شيطاني.

6. رعايت مصالح دنيا و آخرت عموم انسان ها.

7. نفي سلطه ناروا بر مردم.

8. هدف بودن  قسط و عدل و تلاش در جهت تحقق آن.

9. پرهيز از استبداد و ديکتاتوري.

10. نفي هر گونه ظلم و ستم و استثمار و استعباد انسان ها.

11. اجراي حدود الهي در جامعه.

12. نفي تزوير و ظاهر سازي.

و به طور کلي «سياست ...هماني (است) که در قرآن، صراط مستقيم گفته مي شود... يک صراط مستقيمي که از اين جا شروع و به آخرت ختم مي شود.[4] و در واقع سياست حقيقي که همان سياست الهي و مورد قبول امام (ره) است، بر هدايت و راهبردن جامعه و تأمين مصالح کلي و عمومي انسان ها و حرکت آن ها در مسير فطرتشان نظر دارد، که تهذيب انسان ها، ارشاد، راهنمايي و آموزش و پرورش استعداد هاي افراد جامعه و ابلاغ احکام الهي و اجراي آن ها را در بر مي گيرد.

با اين اوصاف معلوم است که دين اسلام يک دين سياسي يا دين سياست است از اين رو، در اسلام دين بدون سياست و سياست بدون دين بي معناست. با آن توضيحاتي که از سياست داشتيم بايد بگوئيم: اگر سیاست  هدايت جامعه را به صلاح و درستي دنبال نکرده باشد و در جهت تأمين مصالح حرکت نکند و انسان ها را به سعادت دنيوي و اخروي راه نبرد ديگر سياست نخواهد بود، براي همين امام خميني (ره) اسلام را دين سياست، دين هدايت و راه بردن انسان و نيز دين عدالت و تأمين سعادت آدميان مي داند و مي فرمايد:

«اسلام دين سياست است (با تمام شئوني که سياست دارد) اين نکته براي هر کسي که کمترين تدبري در احکام حکومتي، سياسي، اجتماعي و اقتصادي اسلام بکند، آشکار مي گردد، پس هرکه را گمان بر اين برود که دين از سياست جداست، نه دين را شناخته و نه سياست را».[5]

البته روشن است با تعريف و توصيفي که گذشت منظور از سياست، سياست الهي و آن چه که به دور از دورغ و فريب و تزوير است، مي باشد و اساسا حرکت و عمل و رفتاري که آلوده به اين امور است در واقع از سياست الهي خارج است.

در نگرش امام خميني (ره) سياست اسلامي، پديده اي الهي است که با به کار بستن آن، سعادت آدميان را در دنيا و آخرت، به بالاترين وجه تأمين مي کند و قدرت آن را دارد که قلم سرخ بر استبداد و دروغ و تزوير، عوام فريبي، ستمگري ها و چپاول گري ها، فساد ها و تجاوزها بکشد و انسان ها را به کمال مطلوب خود برساند.

 يک نکته مهم که امام خميني (ره) آن را در سياست اسلامي مطرح مي کند، شرايط زمامدار و فرمانرواي حکومت است. به رهبري حکومت در اسلام، امامت و ولايت گفته مي شود و ولي و امام کسي است که هدايت ملت و حکومت را در جهت مقاصد و مصالح اسلام و جامعه بر عهده دارد . در عصر غيبت حضرت ولي عصر ـ عليه السلام ـ  از جمله شرايط اساسي زمامدار  جامعه، عالم به دين بودن و داراي عدالت و تقوي و صلاحيت و کفايت اداره جامعه، مي باشد.

 نکته اساسي ديگر در سياست اسلامي اين است که اين سياست اسلامي، حکومتي را ارائه مي کند که اساسش بر مبناي اسلام و احکام اسلام و اصول اساسي اسلام و به محوريت ولي اسلام شناس و عادل باشد.  سياست اسلامي آن است که حکومتش بر اساس اصول اساسي اسلام و زمامدارش داراي شرائط مذکور باشد.

چون زمامدار اسلام شناس و عادل است که مي تواند سياست اسلامي را که بر پايه توحيد و عدل استوار است، محقق نمايد و امور جامعه و حکومت را در آن طريق جهت دهي نمايد.

اگر زمامدار، فقيه و اسلام شناس نباشد نمي تواند احکام و اصول اسلام را بشناسد و اجرا نمايد، عدالت اسلامي را نمي شناسد تا حکومت را بر پايه آن استوار دارد و اگر زمامداري عادل و از تقوي برخوردار نباشد چگونه مي تواند حکومت و جامعه را به سعادت دنيوي و اخروي هدايت کند و در آن راه جهت دهي نمايد بنابراين چون اساس سياست اسلامي بر پايه و محور توحيد و عدل است حکومت و زمامدار آن هم بايد داراي آن شرايط باشد و سياست را بر محور و پايه آن قرار دهد.

نکته آخر اين که سياست اسلامي، با توجه به اين که اصول و اهداف و آرمان هايش مراتبي دارد و به عبارتي براي تحقق، به  مراحل و شرايطي نیازدارد.

 بنابراين طبق مراتب آن، اهم و مهم پيدا مي کند لذا عملي نشدن و محقق نشدن برخي از اهداف و يا آرمان هاي اسلام به معناي آن نيست که آن سياست، سياست اسلامی نيست، بلکه همان طوري که گفتيم اصول و اهداف و آرمان هاي اسلام مراحل و مراتبي دارد لذا تحقق آن ها با رعايت اقتضائات آن مراحل و مراتب بايد صورت و انجام گيرد. وقتي اساس سیاست  بر مبناي اسلام و اصول آن باشد و در آن راستا جهت دهي شود و اهتمام بر اجراي احکام اسلام و تحقق اهداف آن باشد؛ اين سياست، سياست اسلامي است.  الگوي سياست و حکومت پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ  و حضرت علي ـ عليه السلام ـ  هم بر اين رويه ي منطقي صحه مي گذارد.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ کتاب سياست و حکومت در قرآن از آقاي کاظم قاضي زاده، انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي.

2ـ کتاب حکمت اصول سياسي اسلام از آقاي مرحوم محمد تقي جعفري، انتشارات بنياد نهج البلاغه.

 


[1]. صحيفه امام (ره)، ج3، ص227.

[2]. همان،ج13، ص432.

[3]. ر.ک: همان، ج21؛ ج4، ص364.

[4]. همان، ج13،ص 432.

[5]. امام خميني (ره)، تحرير الوسيله، النجف الاشرف، مطبعه الاداب، ج1، ص234.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
31 امرداد 01
بازدید
۵۱
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.