باتوجه به اینکه در صحيفه سجاديه در قسمت سند صحيفه آمده است که امام صادق (ع) فرموده است: تا ظهور امام قائم (ع) وقتش فرا نرسد خروج نکرده و نخواهد کرد ... وهر که قيام کند جز، آنکه بر غم و اندوه ما وشيعيان ما بيفزايد، کاري از پيش نبرد. آيا نقش ائمه بصورت ارشادي در کنار هر حکومتي بوده است؟
باتوجه به اینکه در صحيفه سجاديه در قسمت سند صحيفه آمده است که امام صادق (ع) فرموده است: تا ظهور...
پرسش
پاسخ
در پاسخ به این سؤال ابتداء لازم است به زمينه، واقعه و شرايطي که در آن، اين روايت از امام صادق ـ عليه السلام ـ نقل شده، اشاره کنيم، اين روايت که در سند صحيفه سجاديه آمده است پس از قيام يحيي بن زيد و شهادت ايشان از امام صادق ـ عليه السلام ـ نقل شده است.
متوکل بن هارون راوي صحيفه سجاديه مي گويد: يحيي بن زيد بن علي، نوه امام زين العابدين ـ عليه السلام ـ را ملاقات کردم در حالي که متوجه خراسان بود. به او سلام کردم و او از حال پسر عموهايش در مدينه پرسيدند و خصوصا از حال امام صادق ـ عليه السلام ـ سؤال مؤکد کرد. من او را از حال ايشان با خبر کردم و اندوه آنان را بر شهادت پدرش زيد بن علي به او گفتم، يحيي بن زيد گفت: عمويم محمد بن علي ـ عليهما السلام ـ نظرش اين بود که پدرم زيد، خروج نکند، آيا تو نظر پسر عمويم جعفر بن محمد ـ عليهما السلام ـ را درباره من شنيده اي؟ من ميل نداشتم بگويم ولي با اصرار يحيي گفتم: از ايشان شنيدم که درباره تو مي فرمود: تو نيز مانند پدرت مقتول و مصلوب مي شوي، يحيي بن زيد پس از شنيدن خبر کشته شدنش، صحيفه سجاديه را که به املاء امام زين العابدين ـ عليه السلام ـ و خط پدرش بود به من داد و گفت: تا زمان مردنم آن را محافظت کن و سپس به دو پسر عمويم محمد و ابراهيم دو فرزند عبدالله بن حسن بده.
متوکل بن هارون مي گويد: پس از شهادت يحيي بن زيد خدمت امام صادق ـ عليه السلام ـ رسيدم و خبر شهادت يحيي بن زيد را به حضرت دادم حضرت گريستند و اندوهشان نسبت به يحيي بن زيد زياد شد و فرمودند: خدا رحمت کند پسر عمويم را و او را به آباء و اجدادش ملحق گرداند آنگاه به محمد و ابراهيم فرمودند اين صحيفه را از مدينه بيرون نبريد، پسر عم شما «يحيي بن زيد» بر آن ترسيد از چيزي که من هم بر شما از همان مي ترسم به خدا سوگند که من مي دانم شما مانند او خروج مي کنيد و کشته مي شويد.
آنگاه حديثي را که بدان اشاره نموديد، بيان فرمودند.[1] با توجه به زمينه و شرايط روايت روشن مي شود که روايت بيان گر دو جهت است جهت اول اين که روايت در مقام خبر دادن به اخبار است نه نهي از قيام، بدين معنا که امام ـ عليه السلام ـ بر اساس علم امامت خبر مي دهند که تا پيش از قيام امام زمان ـ عليه السلام ـ احدي از ما براي دفع ظلم و جور قيام نمي کند، جزء آن که به مصيبت و بلا دچار مي شود و قيام او سبب زياد شدن غم و اندوه ما و شيعيان ما مي گردد. اگر روايت ناظر به نهي از قيام بود، کساني که با اين نهي مخالفت مي نمودند، مرتکب معصيت و نافرماني خداوند و امام معصوم ـ عليهم السلام ـ شده بودند در حالي که امام ـ عليه السلام ـ زيد و يحيي را دعا کردند و درخواست رحمت الهي براي آنها نمودند.
جهت دوّم اين که اين روايت ناظر به فراهم نبودن شرايط قيام است و اين که حتي اگر قيامي با انگيزه درستي همراه باشد ولي تا شرايط و زمينه هاي موفقيت قيام فراهم نباشد، چنين قيامي به سرانجام نخواهد رسيد و موجب غم و اندوه ائمه ـ عليهم السلام ـ و شيعيان مي گردد». از اين روايت استفاده مي شود اگر کسي قيام کند و امّت را به خود دعوت نکند و داعيه امامت نداشته باشد، بلکه جامعه اسلامي را به امام زمان ـ عليه السلام ـ دعوت کند، ولي شرايط قيامش مهيا نباشد آن نيز محکوم به شکست است».[2]
شاهد اين که از اين روايت نمي توان يک حکم کلي و عام استفاده نمود که هر گونه قيامي پيش از ظهور امام زمان ـ عليه السلام ـ به سرانجام نرسيده و محکوم به شکست باشد حتي اگر شرايط و زمينه هاي موفقيت آن مهيا باشد، اين است که پيامد منفي عموميت و کليت اين روايت، دست برداشتن از نصوصي است که دلالت بر مبارزه با ظلم و احياي دين دارد و نتيجه آن سکوت در برابر ظلم و بي عدالتي و طواغيت خواهد بود، هر چند شرايط قيام و مبارزه با ظلم فراهم باشد که نمي توان بدان ملتزم شد. از اين رو اين روايت مقيّد به فراهم نبودن شرايط قيام است و از آن يک حکم کلي و عمومي نمي توان برداشت نمود.
نتيجه: اين که اين روايت اولا جنبه اخبار دارد نه انشاء نهي، ثانيا ناظر و مقيّد به فراهم نبودن شرايط قيام است و يک حکم عام و کلي با وجود تمامي شرايط و زمينه ها نيست.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ ولايت فقيه، ولايت فقاهت و عدالت، عبدالله جوادي آملي، قم، مرکز نشر اسراء، 1379ش، ص372 ـ 375.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 29 امرداد 01
- بازدید
- ۹۸
باتوجه به اینکه در صحيفه سجاديه در قسمت سند صحيفه آمده است که امام صادق (ع) فرموده است: تا ظهور...
- نشان کردن
پرسش
باتوجه به اینکه در صحيفه سجاديه در قسمت سند صحيفه آمده است که امام صادق (ع) فرموده است: تا ظهور امام قائم (ع) وقتش فرا نرسد خروج نکرده و نخواهد کرد ... وهر که قيام کند جز، آنکه بر غم و اندوه ما وشيعيان ما بيفزايد، کاري از پيش نبرد. آيا نقش ائمه بصورت ارشادي در کنار هر حکومتي بوده است؟
پاسخ
در پاسخ به این سؤال ابتداء لازم است به زمينه، واقعه و شرايطي که در آن، اين روايت از امام صادق ـ عليه السلام ـ نقل شده، اشاره کنيم، اين روايت که در سند صحيفه سجاديه آمده است پس از قيام يحيي بن زيد و شهادت ايشان از امام صادق ـ عليه السلام ـ نقل شده است.
متوکل بن هارون راوي صحيفه سجاديه مي گويد: يحيي بن زيد بن علي، نوه امام زين العابدين ـ عليه السلام ـ را ملاقات کردم در حالي که متوجه خراسان بود. به او سلام کردم و او از حال پسر عموهايش در مدينه پرسيدند و خصوصا از حال امام صادق ـ عليه السلام ـ سؤال مؤکد کرد. من او را از حال ايشان با خبر کردم و اندوه آنان را بر شهادت پدرش زيد بن علي به او گفتم، يحيي بن زيد گفت: عمويم محمد بن علي ـ عليهما السلام ـ نظرش اين بود که پدرم زيد، خروج نکند، آيا تو نظر پسر عمويم جعفر بن محمد ـ عليهما السلام ـ را درباره من شنيده اي؟ من ميل نداشتم بگويم ولي با اصرار يحيي گفتم: از ايشان شنيدم که درباره تو مي فرمود: تو نيز مانند پدرت مقتول و مصلوب مي شوي، يحيي بن زيد پس از شنيدن خبر کشته شدنش، صحيفه سجاديه را که به املاء امام زين العابدين ـ عليه السلام ـ و خط پدرش بود به من داد و گفت: تا زمان مردنم آن را محافظت کن و سپس به دو پسر عمويم محمد و ابراهيم دو فرزند عبدالله بن حسن بده.
متوکل بن هارون مي گويد: پس از شهادت يحيي بن زيد خدمت امام صادق ـ عليه السلام ـ رسيدم و خبر شهادت يحيي بن زيد را به حضرت دادم حضرت گريستند و اندوهشان نسبت به يحيي بن زيد زياد شد و فرمودند: خدا رحمت کند پسر عمويم را و او را به آباء و اجدادش ملحق گرداند آنگاه به محمد و ابراهيم فرمودند اين صحيفه را از مدينه بيرون نبريد، پسر عم شما «يحيي بن زيد» بر آن ترسيد از چيزي که من هم بر شما از همان مي ترسم به خدا سوگند که من مي دانم شما مانند او خروج مي کنيد و کشته مي شويد.
آنگاه حديثي را که بدان اشاره نموديد، بيان فرمودند.[1] با توجه به زمينه و شرايط روايت روشن مي شود که روايت بيان گر دو جهت است جهت اول اين که روايت در مقام خبر دادن به اخبار است نه نهي از قيام، بدين معنا که امام ـ عليه السلام ـ بر اساس علم امامت خبر مي دهند که تا پيش از قيام امام زمان ـ عليه السلام ـ احدي از ما براي دفع ظلم و جور قيام نمي کند، جزء آن که به مصيبت و بلا دچار مي شود و قيام او سبب زياد شدن غم و اندوه ما و شيعيان ما مي گردد. اگر روايت ناظر به نهي از قيام بود، کساني که با اين نهي مخالفت مي نمودند، مرتکب معصيت و نافرماني خداوند و امام معصوم ـ عليهم السلام ـ شده بودند در حالي که امام ـ عليه السلام ـ زيد و يحيي را دعا کردند و درخواست رحمت الهي براي آنها نمودند.
جهت دوّم اين که اين روايت ناظر به فراهم نبودن شرايط قيام است و اين که حتي اگر قيامي با انگيزه درستي همراه باشد ولي تا شرايط و زمينه هاي موفقيت قيام فراهم نباشد، چنين قيامي به سرانجام نخواهد رسيد و موجب غم و اندوه ائمه ـ عليهم السلام ـ و شيعيان مي گردد». از اين روايت استفاده مي شود اگر کسي قيام کند و امّت را به خود دعوت نکند و داعيه امامت نداشته باشد، بلکه جامعه اسلامي را به امام زمان ـ عليه السلام ـ دعوت کند، ولي شرايط قيامش مهيا نباشد آن نيز محکوم به شکست است».[2]
شاهد اين که از اين روايت نمي توان يک حکم کلي و عام استفاده نمود که هر گونه قيامي پيش از ظهور امام زمان ـ عليه السلام ـ به سرانجام نرسيده و محکوم به شکست باشد حتي اگر شرايط و زمينه هاي موفقيت آن مهيا باشد، اين است که پيامد منفي عموميت و کليت اين روايت، دست برداشتن از نصوصي است که دلالت بر مبارزه با ظلم و احياي دين دارد و نتيجه آن سکوت در برابر ظلم و بي عدالتي و طواغيت خواهد بود، هر چند شرايط قيام و مبارزه با ظلم فراهم باشد که نمي توان بدان ملتزم شد. از اين رو اين روايت مقيّد به فراهم نبودن شرايط قيام است و از آن يک حکم کلي و عمومي نمي توان برداشت نمود.
نتيجه: اين که اين روايت اولا جنبه اخبار دارد نه انشاء نهي، ثانيا ناظر و مقيّد به فراهم نبودن شرايط قيام است و يک حکم عام و کلي با وجود تمامي شرايط و زمينه ها نيست.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ ولايت فقيه، ولايت فقاهت و عدالت، عبدالله جوادي آملي، قم، مرکز نشر اسراء، 1379ش، ص372 ـ 375.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 29 امرداد 01
- بازدید
- ۹۸
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.