چرا زن بايد در برخي مسايل مانند بيرون رفتن از خانه از شوهر خوداطاعت کند؟
چرا زن بايد در برخي مسايل مانند بيرون رفتن از خانه از شوهر خوداطاعت کند؟

پرسش
پاسخ
قبل از هرچيز در جهت داشتن تصويري روشن از مسئله «اذن از شوهر» بايسته است به برخي احکام و مقررات مربوط به آن توجه کنيم. بر اساس منابع فقهي لازم است زوجه جهت خروج از منزل رضايت زوج را جلب نمايد. از اين قانون کلي موارد زير استثنا شده است:
1. خروج از منزل براي کسب معارف اعتقادي بمقدار لازم و ضروري و همينطور براي فراگيري وظايف شرعي الزامي. 2. معالجه بيماري چنانکه امکان درمان درمنزل نباشد. 3. خروج براي فرار از ضررهاي جاني، مالي و عرضي4. خروج براي انجام واجبات عيني مانند حج، شرکت در انتخابات، نجات نفس محترمه.
5. چنانچه ماندن در منزل توام با عسر و حرج غير قابل تحمل باشد خروج جايز است. 6. چنانچه در ضمن عقد نکاح انتخاب مسکن و اشتغال به مشاغل اداري به زوجه محول شده باشد و به عنوان شرط ضمن عقد براي خود سلب محدوديت کرده باشد. 7. خروج براي تامين معاش چنانچه شوهر او قادر به آن نباشديا از انفاق سرپيچي کند. 8. خروج از منزل براي تظلم و دادخواهي.[1]
در صورتي که مرد با زن کارمند يا شاغل ازدواج کند و هنگام ازدواج شرطي براي عدم ادامه کار نکند بعد از ازدواج حق ممانعت از اشتغال همسر را ندارد.[2]
حکمت لزوم اذن براي خروج همسر
خانواده، اجتماعي کوچک است که زيربناي اصلي تعالي فرد و اجتماع بشر را تشکيل مي دهد از اين رو اهميت بسزايي در انديشه اسلامي دارد و از سازوکار ظريف و پيچيده اي تبعيت مي کند که تمام جوانب مصالح فردي و خانوادگي و اجتماعي اعم از مصالح دنيوي و اخروي در آن لحاظ شده است.
بر اساس الگوي دقيق و همه جانبه اسلام، زن به لحاظ جسم و طبع لطيف وظيفه مادري و همسري به او واگذار شده و همواره بر لزوم حفظ اين لطافت که لازمه مادري و همسري است تاکيد گرديده است. در اين راستا احکام مختلفي براي زن و مرد معين گرديده است. لزوم تامين کليه نيازهاي زن به وسيله شوهر و به حداقل رساندن نياز به خروج از خانه (که ملازم با دوري زن از نقش مادري و همسري است) از اين دسته احکام است. همچنين وظيفه مديريت اين اجتماع کوچک به شوهر محول گرديده است. مديريت خانواده مانند مديريت هرنهاد ديگر اقتضائاتي دارد که نظارت بر عملکرد اعضا خانواده و از جمله «لزوم اذن خروج همسر» تحت شرايط و احکام ويژه از آن جمله است. همان گونه که مديريت در يک نهاد ساده و ابتدايي مانند اداره يا کارخانه مقتضي هماهنگي و قانون مداري اعضا و احساس مسئوليت در مورد تکاليفشان است در نهاد زيربنايي و مهم خانواده نيز اين سازوکار بايستي بر اساس مصالح افراد خانواده رعايت شود. ناگفته پيداست که نحوه نظارت مدير خانواده نه بر اساس روابط خشک اداري بلکه بر اساس قاعده معروف[3] و مصلحت خانواده و تک تک اعضا آن است.
شهيد مطهري در اين باره مي گويد: «مصلحت خانوادگي ايجاب مي کند که خارج شدن زن از خانه توام با جلب رضايت شوهر و مصلحت انديشي باشد. البته مرد هم بايد در حدود مصالح زندگي نظر بدهد ونه بيشتر».[4]
بي شک منطق اسلام با سالاري گري به معني تحکم و حاکميت مطلق سلايق شخصي در مورد مديريت يک جامعه به شدت مخالف است.
سالاري گري به معناي خودرايي و خود محوري ملازم نوعي خودبرتربيني، جباريت و درنتيجه زورگويي است که در آيات[5] و روايات به شدت از آنها نهي شده و مورد لعن و نفرين خدا و پيامبر او قرار گرفته اند.[6] در روايتي از پيامبر اسلام صلی الله علیه و اله و سلم اشاره شده است که «چه بسا فردي از زمره جبارين به شمار آيد حال آنکه تنها سرپرستي خانواده اش را برعهده دارد».[7]
از اين رو مردسالاري به عنوان رويکرد مديريتي در جامعه زيربنا (خانواده) به شدت نفي مي گردد و به جاي آن انديشه تقسيم کار، همکاري، مشورت و مصلحت حکم فرماست.
حال که بنا شد بنا برتقسيم حقوق و تکاليف بر اساس مدل اسلامي خانواده، مرد وظيفه دار تامين معاش و امنيت مالي و مادي وپشتوانه مديريتي خانواده باشد زن نيز بايستي با تقييد به تکاليف ويژه همسري و مادري مانند تمکين و اذن شوهر در خروج از منزل، محيطي امن از نظر تربيتي و رواني براي همسر و فرزندان ايجاد نمايد.
بديهي است آسيب پذيري ويژه زن در خارج از منزل به خاطر لطافت جسمي و رواني امري است که بر هيچ کس پوشيده نيست. ضمن آنکه عدم کنترل خروج زن ممکن است زمينه گرايشات انحرافي يا اشتغالات منافي وظايف و تکاليف خانوادگي را ايجاد نمايد. علاوه بر اين چه بسا خروج زن از منزل بدون رضايت شوهر مفاسدي براي زن و ديگر اعضا خانواده در پي داشته باشد. چه بسيار خانواده هايي که به لحاظ عدم پايبندي به اين حکم مترقي اسلامي سبب بروز سوء ظن هاي بیماریسان رواني در شوهر و يا فرزندان شده و چه بسيار کانون هاي گرم خانواده که به واسطه اين سوء ظن ها از هم متلاشي شده است.
[1]. فاضل لنکراني، محمد، جامع المسائل، ج1، ص460، استفتاء 1625.
[2]. همان، ص463.
[3]. براي آشنايي با اين قاعده مراجعه کنيد به سئوال:
[4]. مطهري، مرتضي، مساله حجاب، ص88.
[5]. در آيات متعدد قرآن از جبارين به بدي ياد شده است (هود / 59 و مائده / 22 و مريم / 14 و 32 و...) و در آيه 15 سوره ابراهيم سرانجام جبارين را نااميدي و نابودي وعده داده است.
[6]. «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ إِنِّي لَعَنْتُ سَبْعَةً لَعَنَهُمُ اللَّهُ وَ کلُّ نَبِيٍّ مُجَابٍ... وَ الْمُتَسَلِّطُ بِالْجَبْرِيَّةِ لِيُعِزَّ مَنْ أَذَلَّ اللَّهُ وَ يُذِلَّ مَنْ أَعَزَّ اللَّهُ وَ الْمُسْتَأْثِرُ عَلَى الْمُسْلِمِينَ بِفَيْئِهِمْ مُسْتَحِلًّا لَهُ وَ الْمُحَرِّمُ مَا أَحَلَّ اللَّهُ عَزَّ وَ جَل». بحارالأنوار، ج89، ص109، باب 10، ص107.
[7]. کافي، ج2، ص255، ح1.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 26 امرداد 01
- بازدید
- ۶۶
چرا زن بايد در برخي مسايل مانند بيرون رفتن از خانه از شوهر خوداطاعت کند؟
- نشان کردن
پرسش
چرا زن بايد در برخي مسايل مانند بيرون رفتن از خانه از شوهر خوداطاعت کند؟
پاسخ
قبل از هرچيز در جهت داشتن تصويري روشن از مسئله «اذن از شوهر» بايسته است به برخي احکام و مقررات مربوط به آن توجه کنيم. بر اساس منابع فقهي لازم است زوجه جهت خروج از منزل رضايت زوج را جلب نمايد. از اين قانون کلي موارد زير استثنا شده است:
1. خروج از منزل براي کسب معارف اعتقادي بمقدار لازم و ضروري و همينطور براي فراگيري وظايف شرعي الزامي. 2. معالجه بيماري چنانکه امکان درمان درمنزل نباشد. 3. خروج براي فرار از ضررهاي جاني، مالي و عرضي4. خروج براي انجام واجبات عيني مانند حج، شرکت در انتخابات، نجات نفس محترمه.
5. چنانچه ماندن در منزل توام با عسر و حرج غير قابل تحمل باشد خروج جايز است. 6. چنانچه در ضمن عقد نکاح انتخاب مسکن و اشتغال به مشاغل اداري به زوجه محول شده باشد و به عنوان شرط ضمن عقد براي خود سلب محدوديت کرده باشد. 7. خروج براي تامين معاش چنانچه شوهر او قادر به آن نباشديا از انفاق سرپيچي کند. 8. خروج از منزل براي تظلم و دادخواهي.[1]
در صورتي که مرد با زن کارمند يا شاغل ازدواج کند و هنگام ازدواج شرطي براي عدم ادامه کار نکند بعد از ازدواج حق ممانعت از اشتغال همسر را ندارد.[2]
حکمت لزوم اذن براي خروج همسر
خانواده، اجتماعي کوچک است که زيربناي اصلي تعالي فرد و اجتماع بشر را تشکيل مي دهد از اين رو اهميت بسزايي در انديشه اسلامي دارد و از سازوکار ظريف و پيچيده اي تبعيت مي کند که تمام جوانب مصالح فردي و خانوادگي و اجتماعي اعم از مصالح دنيوي و اخروي در آن لحاظ شده است.
بر اساس الگوي دقيق و همه جانبه اسلام، زن به لحاظ جسم و طبع لطيف وظيفه مادري و همسري به او واگذار شده و همواره بر لزوم حفظ اين لطافت که لازمه مادري و همسري است تاکيد گرديده است. در اين راستا احکام مختلفي براي زن و مرد معين گرديده است. لزوم تامين کليه نيازهاي زن به وسيله شوهر و به حداقل رساندن نياز به خروج از خانه (که ملازم با دوري زن از نقش مادري و همسري است) از اين دسته احکام است. همچنين وظيفه مديريت اين اجتماع کوچک به شوهر محول گرديده است. مديريت خانواده مانند مديريت هرنهاد ديگر اقتضائاتي دارد که نظارت بر عملکرد اعضا خانواده و از جمله «لزوم اذن خروج همسر» تحت شرايط و احکام ويژه از آن جمله است. همان گونه که مديريت در يک نهاد ساده و ابتدايي مانند اداره يا کارخانه مقتضي هماهنگي و قانون مداري اعضا و احساس مسئوليت در مورد تکاليفشان است در نهاد زيربنايي و مهم خانواده نيز اين سازوکار بايستي بر اساس مصالح افراد خانواده رعايت شود. ناگفته پيداست که نحوه نظارت مدير خانواده نه بر اساس روابط خشک اداري بلکه بر اساس قاعده معروف[3] و مصلحت خانواده و تک تک اعضا آن است.
شهيد مطهري در اين باره مي گويد: «مصلحت خانوادگي ايجاب مي کند که خارج شدن زن از خانه توام با جلب رضايت شوهر و مصلحت انديشي باشد. البته مرد هم بايد در حدود مصالح زندگي نظر بدهد ونه بيشتر».[4]
بي شک منطق اسلام با سالاري گري به معني تحکم و حاکميت مطلق سلايق شخصي در مورد مديريت يک جامعه به شدت مخالف است.
سالاري گري به معناي خودرايي و خود محوري ملازم نوعي خودبرتربيني، جباريت و درنتيجه زورگويي است که در آيات[5] و روايات به شدت از آنها نهي شده و مورد لعن و نفرين خدا و پيامبر او قرار گرفته اند.[6] در روايتي از پيامبر اسلام صلی الله علیه و اله و سلم اشاره شده است که «چه بسا فردي از زمره جبارين به شمار آيد حال آنکه تنها سرپرستي خانواده اش را برعهده دارد».[7]
از اين رو مردسالاري به عنوان رويکرد مديريتي در جامعه زيربنا (خانواده) به شدت نفي مي گردد و به جاي آن انديشه تقسيم کار، همکاري، مشورت و مصلحت حکم فرماست.
حال که بنا شد بنا برتقسيم حقوق و تکاليف بر اساس مدل اسلامي خانواده، مرد وظيفه دار تامين معاش و امنيت مالي و مادي وپشتوانه مديريتي خانواده باشد زن نيز بايستي با تقييد به تکاليف ويژه همسري و مادري مانند تمکين و اذن شوهر در خروج از منزل، محيطي امن از نظر تربيتي و رواني براي همسر و فرزندان ايجاد نمايد.
بديهي است آسيب پذيري ويژه زن در خارج از منزل به خاطر لطافت جسمي و رواني امري است که بر هيچ کس پوشيده نيست. ضمن آنکه عدم کنترل خروج زن ممکن است زمينه گرايشات انحرافي يا اشتغالات منافي وظايف و تکاليف خانوادگي را ايجاد نمايد. علاوه بر اين چه بسا خروج زن از منزل بدون رضايت شوهر مفاسدي براي زن و ديگر اعضا خانواده در پي داشته باشد. چه بسيار خانواده هايي که به لحاظ عدم پايبندي به اين حکم مترقي اسلامي سبب بروز سوء ظن هاي بیماریسان رواني در شوهر و يا فرزندان شده و چه بسيار کانون هاي گرم خانواده که به واسطه اين سوء ظن ها از هم متلاشي شده است.
[1]. فاضل لنکراني، محمد، جامع المسائل، ج1، ص460، استفتاء 1625.
[2]. همان، ص463.
[3]. براي آشنايي با اين قاعده مراجعه کنيد به سئوال:
[4]. مطهري، مرتضي، مساله حجاب، ص88.
[5]. در آيات متعدد قرآن از جبارين به بدي ياد شده است (هود / 59 و مائده / 22 و مريم / 14 و 32 و...) و در آيه 15 سوره ابراهيم سرانجام جبارين را نااميدي و نابودي وعده داده است.
[6]. «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ إِنِّي لَعَنْتُ سَبْعَةً لَعَنَهُمُ اللَّهُ وَ کلُّ نَبِيٍّ مُجَابٍ... وَ الْمُتَسَلِّطُ بِالْجَبْرِيَّةِ لِيُعِزَّ مَنْ أَذَلَّ اللَّهُ وَ يُذِلَّ مَنْ أَعَزَّ اللَّهُ وَ الْمُسْتَأْثِرُ عَلَى الْمُسْلِمِينَ بِفَيْئِهِمْ مُسْتَحِلًّا لَهُ وَ الْمُحَرِّمُ مَا أَحَلَّ اللَّهُ عَزَّ وَ جَل». بحارالأنوار، ج89، ص109، باب 10، ص107.
[7]. کافي، ج2، ص255، ح1.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 26 امرداد 01
- بازدید
- ۶۶
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.