در روایتی داریم زمان پیامبر (صلی الله علیه و آله وسلَم) کسی را سنگسار کردند و بعد از اینکه چند تا سنگ از لبه تیزش بهش خورد فرار کرد. این نشان میدهد که فرار کردن خیلی راحت بوده است چون گفتهاند وقتی از لبه تیزش سنگ بهش برخورد کرد فرار کرد؟ یعنی در کل جزئیات و میزان رجم و نحوه خاک و میزان محکمی که فرد در خاک باشد و سایر جزئیات مشخص نیست.
در روایتی داریم زمان پیامبر (صلی الله علیه و آله وسلَم) کسی را سنگسار کردند و بعد از اینکه چند تا سنگ...

پرسش
پاسخ
در جهت رهیافت دقیق تر به جواب این پرسش توجه به نکاتی ضروری است:
- روایتی مبنی بر اینکه « بعد از اینکه چند تا سنگ از لبه تیزش بهش خورد فرار کرد»، نیافتیم. در برخی روایات صرفا به فرار مجرم اشاره کرده است.این امر بدین معنا نیست که هرکس هروقت بخواهد بتواند فرار کند. یا اینکه «فرار کردن از حفره خیلی راحت بوده است». لکن فی الجمله نشان دهنده این نکته است که امکان فرار وجود داشته است. البته اگر حکم سنگسار با اقرار مجرم ثابت شده باشد ، بازگشت دادن او به حفره و اجرای حکم متوقف می شود.
- روایات متعددی به حکم لزوم برگشت دادن مجرم به حفره در صورت اثبات جرم به وسیله شهادت اشاره دارد. روایات متعددی به استدامه سنگسار تا مرگ مجرم دلالت دارد.[1]
- دسته ای از روایات که مجازات لواط و زنای محصنه را مشابه هم دانسته و در روایات مجازات های چهارگانه ی (کشتن باشمشیر، دست و پا بسته از کوه پرتاب کردن، آتش زدن و سنگسار) را برای شخص لواط کار پیش بینی کرده است ، نشان دهنده همسنخ بودن این مجازات ها در مرگ مجرم می باشد.[2]
- بی شک مجازات رجم ، حکم مشدد برای زنای محصن است که در روایات با عنوان «حدالله الاکبر؛ مجازات شدید الهی» بناست از مجازات 100 ضربه شلاق که «حدالله الاصغر» است، شدیدتر باشد. با فرض پرسش گر (که ، فرار از حفره خیلی راحت بوده است)، عملا با یک مجازات تخفیف یافته روبرو خواهیم بود نه مجازات مشدد.
تردیدی وجود ندارد که رجم (سنگسار) از احکام قطعی اسلام است که بیش از یک صد روایت در باره آن وارد شده است.پارهای از روایات نیز اجرای حد رجم در زمان پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله وسلم) را برای ما بیان میدارد که برخی از آن جریان فرار نمودن زناکار از گودال رجم را ذکر کرده است اما چندین روایت نیز وجود دارد که حاکی از کشته شدن زناکار بر اثر سنگسار است.
نمونه گروه نخست ، برخی روایات است که داستان رجم ماعز بن مالک را بیان کرده است که با سندهای متعدد نقل شده و بر طبق این روایات ماعز در اثنای رجم از گودال فرار نموده و زبیر که حکم را نمیدانسته است او را به قتل رسانده و پیامبر فرموده است چرا نگذاشتید فرار کند و سپس دیه او را از بیت المال پرداخت نمودهاست.[3]
نمونه دستة دوم، روایتی است که مقرر میدارد: مردی نزد امیرالمؤمنین علیه السلام آمد و عرض کرد: زنا کردهام مرا پاک گردان و چهار بار به گناه خویش اعتراف و اقرار کرد. حضرت فرمان داد او را به سوی مکانی به نام جبَان بردند. شخص زناکار از حضرت درخواست کرد به وی مهلت دهد تا دو رکعت نماز بجا آورد، امیرالمؤمنین علیه السلام نیز به وی مهلت داد. سپس دستور داد او را داخل گودال قرار دهند. آنگاه سنگی برداشت و پس از گفتن چهار تکبیر به سوی زناکار پرتاب نمود. بعد از آن سه سنگ دیگر نیز با گفتن سه تکبیر در هر مرتبه، به او زد. پس از آن امام حسن علیه السلام و سپس امام حسین علیه السلام به ترتیبی که امیرالمؤمنین علیه السلام انجام داده بود سنگها را به زناکار زدند تا به هلاکت رسید. آنگاه امیرالمؤمنین علیه السلام جسد وی را از گودال بیرون آورد و پس از اقامه نماز میت، او را دفن نمود.[4]
نمونة دیگر آن، زن غامديه كه نزد پيامبراكرم صلى الله عليه و آله و سلم آمد و گفت: يا رسولاللّه من زنا كردهام مىخواهم مرا تطهير كنى. آن حضرت به او فرمود برگرد. فردا نيز آمد و همين موضوع را مطرح كرد و پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم همان جواب را دادند. روز سوّم نيز همين قضيه تكرار شد. روز چهارم آمد و گفت: يا رسولاللّه من زنا كردهام و شايد شما مىخواهيد مرا همچون ماعز بن مالك رد كنى، به خدا قسم من حامله شدهام. پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم به او فرمود: فعلًا برو تا زمانى كه وضع حمل كردى، پس از وضع حمل آمد و گفت: وضع حمل كردهام، آن حضرت فرمود: برو تا زمانى كه شير خوردن بچهات تمام شود. پس از مدتى در حالى كه پارهنانى در دست بچهاش بود او را آورد و گفت: يا رسولاللّه دوران شيرخوارگى او نيز تمام شد، سپس آن حضرت براى بچه كسى را به عنوان كفيل معرفى كردند و دستور دادند او را رجم كنند و بعد از پیایان یافتن سنگسار، آن حضرت بر پیکر زن غامدیه نماز خواندند و او را دفن نمودند.[5]اما اینکه جزئیات رجم و اینکه چه مقدار از بدن باید در زمین و گودال رجم فرو رود، باید گفت: در مورد جزئیات رجم و اینکه بدن زناکار تا چه مقدار در گودال فرو برده میشود نیز در بسیاری از روایات به آن اشاره شده است. از جمله روایتی که اجرای رجم توسط پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله وسلم را بیان میکند. در این روایت آمده است که حضرت دستور داد زنی که مرتکب زناشده بود را تا سینه در گودال قرار دهند.[6]
براساس چند روایت دیگر نیز حضرت امام جعفر صادق علیه السلام فرمود: زن تا نیمه بدن در گودال قرار داده میشود و آنگاه سنگسار میشود.[7]
ناگفته نماند مواردی که در صورت فرار زناکار میتوان او را به گودال رجم برگرداند یا باید وی را آزاد کرد نیز به حسب دلایلی که زنای موجب رجم را به اثبات رسانده متفاوت است. به این معنا که چنانچه رجم به وسیلة اقرار زناکار به اثبات رسیده باشد در صورتی که از گودال فرار نماید نمیتوان او را به گودال برگرداند اما اگر با شهادت شهود ثابت شده باشد باید دوباره او را به گودال برگرداند و سنگسار کرد تا کشته شود. این حکم نیز براساس روایاتی است که در این باره به دست ما رسیده است و فقیهان نیز طبق آن فتوا دادهاند.[8]
رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله وسلم براساس روایتی فرمود:
«يَقولُ اللّه عَزَّوَجَلَّ : اَلشّابُّ المُؤمِنُ بِقَدَرى الرّاضى بِكِتابى، اَ لقانِعُ بِرِزقى، اَلتّارِكُ لِشَهوَتِهِ مِن اَجلى هُوَ عِندى كَـبَعضِ مَلائِكَتى؛ خداوند عزّوجلّ مى فرمايد : جوان معتقد به قضا و قدرم، خشنود به آنچه برايش مقدر كرده ام، قانع به روزى ام و رهاكننده هوا و هوس به خاطر من، در نزد من مانند يكى از فرشتگان من است».[9]
[1] .مراجعه کنید به : مجازات های اسلامی؛چیستی و چرایی سنگسار؛ ص 155 و ص 140 و ص152 و
[2] . مراجعه کنید به :محمد یزدی؛ مجازات لواط؛ مجله فقه اهل بیت علیهم السلام؛ شماره 33
[3] . شیخ حر عاملی، وسائل الشیعة، ج28، ص103.
[4] . شیخ عاملی، حر ، وسائل الشیعة، ج28، ص100: «قَالَ أَتَاهُ رَجُلٌ بِالْكُوفَةِ فَقَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ- إِنِّي زَنَيْتُ فَطَهِّرْنِي ثُمَّ ذَكَرَ أَنَّهُ أَقَرَّ أَرْبَعَ مَرَّاتٍ إِلَى أَنْ قَالَ فَأَخْرَجَهُ إِلَى الْجَبَّانِ فَقَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَنْظِرْنِي أُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ وَضَعَهُ فِي حُفْرَتِهِ إِلَى أَنْ قَالَ فَأَخَذَ حَجَراً فَكَبَّرَ أَرْبَعَ تَكْبِيرَاتٍ ثُمَّ رَمَاهُ بِثَلَاثَةِ أَحْجَارٍ فِي كُلِّ حَجَرٍ ثَلَاثَ تَكْبِيرَاتٍ ثُمَّ رَمَاهُ الْحَسَنُ ع مِثْلَ مَا رَمَاهُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع- ثُمَّ رَمَاهُ الْحُسَيْنُ ع فَمَاتَ الرَّجُلُ فَأَخْرَجَهُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع فَأَمَرَ فَحُفِرَ لَهُ وَ صَلَّى عَلَيْهِ وَ دَفَنَهُ فَقِيلَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَ لَا تُغَسِّلُهُ فَقَالَ قَدِ اغْتَسَلَ بِمَا هُوَ طَاهِرٌ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ- لَقَدْ صَبَرَ عَلَى أَمْرٍ عَظِيمٍّ».
[5] . مجلسی، محمد باقر، بحار الأنوار، ج21، ص366 و 367.
[6] . مجلسی، محمد باقر، بحار الأنوار، ج21، ص367.
[7] . کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج7، ص184و 185: «عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ يُونُسَ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع تُدْفَنُ الْمَرْأَةُ إِلَى وَسَطِهَا إِذَا أَرَادُوا أَنْ يَرْجُمُوهَا وَ يَرْمِي الْإِمَامُ ثُمَّ النَّاسُ بَعْدُ بِأَحْجَارٍ صِغَارٍ»؛ «عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِيسَى عَنْ سَمَاعَةَ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ تُدْفَنُ الْمَرْأَةُ إِلَى وَسَطِهَا ثُمَّ يَرْمِي الْإِمَامُ ثُمَّ يَرْمِي النَّاسُ بِأَحْجَارٍ صِغَار».
[8] . شیخ عاملی، حر، وسائل الشیعة، ج28، ص37.
[9] . کنز العمال، حدیث 43107.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 26 امرداد 01
- بازدید
- ۲۵۲
در روایتی داریم زمان پیامبر (صلی الله علیه و آله وسلَم) کسی را سنگسار کردند و بعد از اینکه چند تا سنگ...
- نشان کردن
پرسش
در روایتی داریم زمان پیامبر (صلی الله علیه و آله وسلَم) کسی را سنگسار کردند و بعد از اینکه چند تا سنگ از لبه تیزش بهش خورد فرار کرد. این نشان میدهد که فرار کردن خیلی راحت بوده است چون گفتهاند وقتی از لبه تیزش سنگ بهش برخورد کرد فرار کرد؟ یعنی در کل جزئیات و میزان رجم و نحوه خاک و میزان محکمی که فرد در خاک باشد و سایر جزئیات مشخص نیست.
پاسخ
در جهت رهیافت دقیق تر به جواب این پرسش توجه به نکاتی ضروری است:
- روایتی مبنی بر اینکه « بعد از اینکه چند تا سنگ از لبه تیزش بهش خورد فرار کرد»، نیافتیم. در برخی روایات صرفا به فرار مجرم اشاره کرده است.این امر بدین معنا نیست که هرکس هروقت بخواهد بتواند فرار کند. یا اینکه «فرار کردن از حفره خیلی راحت بوده است». لکن فی الجمله نشان دهنده این نکته است که امکان فرار وجود داشته است. البته اگر حکم سنگسار با اقرار مجرم ثابت شده باشد ، بازگشت دادن او به حفره و اجرای حکم متوقف می شود.
- روایات متعددی به حکم لزوم برگشت دادن مجرم به حفره در صورت اثبات جرم به وسیله شهادت اشاره دارد. روایات متعددی به استدامه سنگسار تا مرگ مجرم دلالت دارد.[1]
- دسته ای از روایات که مجازات لواط و زنای محصنه را مشابه هم دانسته و در روایات مجازات های چهارگانه ی (کشتن باشمشیر، دست و پا بسته از کوه پرتاب کردن، آتش زدن و سنگسار) را برای شخص لواط کار پیش بینی کرده است ، نشان دهنده همسنخ بودن این مجازات ها در مرگ مجرم می باشد.[2]
- بی شک مجازات رجم ، حکم مشدد برای زنای محصن است که در روایات با عنوان «حدالله الاکبر؛ مجازات شدید الهی» بناست از مجازات 100 ضربه شلاق که «حدالله الاصغر» است، شدیدتر باشد. با فرض پرسش گر (که ، فرار از حفره خیلی راحت بوده است)، عملا با یک مجازات تخفیف یافته روبرو خواهیم بود نه مجازات مشدد.
تردیدی وجود ندارد که رجم (سنگسار) از احکام قطعی اسلام است که بیش از یک صد روایت در باره آن وارد شده است.پارهای از روایات نیز اجرای حد رجم در زمان پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله وسلم) را برای ما بیان میدارد که برخی از آن جریان فرار نمودن زناکار از گودال رجم را ذکر کرده است اما چندین روایت نیز وجود دارد که حاکی از کشته شدن زناکار بر اثر سنگسار است.
نمونه گروه نخست ، برخی روایات است که داستان رجم ماعز بن مالک را بیان کرده است که با سندهای متعدد نقل شده و بر طبق این روایات ماعز در اثنای رجم از گودال فرار نموده و زبیر که حکم را نمیدانسته است او را به قتل رسانده و پیامبر فرموده است چرا نگذاشتید فرار کند و سپس دیه او را از بیت المال پرداخت نمودهاست.[3]
نمونه دستة دوم، روایتی است که مقرر میدارد: مردی نزد امیرالمؤمنین علیه السلام آمد و عرض کرد: زنا کردهام مرا پاک گردان و چهار بار به گناه خویش اعتراف و اقرار کرد. حضرت فرمان داد او را به سوی مکانی به نام جبَان بردند. شخص زناکار از حضرت درخواست کرد به وی مهلت دهد تا دو رکعت نماز بجا آورد، امیرالمؤمنین علیه السلام نیز به وی مهلت داد. سپس دستور داد او را داخل گودال قرار دهند. آنگاه سنگی برداشت و پس از گفتن چهار تکبیر به سوی زناکار پرتاب نمود. بعد از آن سه سنگ دیگر نیز با گفتن سه تکبیر در هر مرتبه، به او زد. پس از آن امام حسن علیه السلام و سپس امام حسین علیه السلام به ترتیبی که امیرالمؤمنین علیه السلام انجام داده بود سنگها را به زناکار زدند تا به هلاکت رسید. آنگاه امیرالمؤمنین علیه السلام جسد وی را از گودال بیرون آورد و پس از اقامه نماز میت، او را دفن نمود.[4]
نمونة دیگر آن، زن غامديه كه نزد پيامبراكرم صلى الله عليه و آله و سلم آمد و گفت: يا رسولاللّه من زنا كردهام مىخواهم مرا تطهير كنى. آن حضرت به او فرمود برگرد. فردا نيز آمد و همين موضوع را مطرح كرد و پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم همان جواب را دادند. روز سوّم نيز همين قضيه تكرار شد. روز چهارم آمد و گفت: يا رسولاللّه من زنا كردهام و شايد شما مىخواهيد مرا همچون ماعز بن مالك رد كنى، به خدا قسم من حامله شدهام. پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم به او فرمود: فعلًا برو تا زمانى كه وضع حمل كردى، پس از وضع حمل آمد و گفت: وضع حمل كردهام، آن حضرت فرمود: برو تا زمانى كه شير خوردن بچهات تمام شود. پس از مدتى در حالى كه پارهنانى در دست بچهاش بود او را آورد و گفت: يا رسولاللّه دوران شيرخوارگى او نيز تمام شد، سپس آن حضرت براى بچه كسى را به عنوان كفيل معرفى كردند و دستور دادند او را رجم كنند و بعد از پیایان یافتن سنگسار، آن حضرت بر پیکر زن غامدیه نماز خواندند و او را دفن نمودند.[5]اما اینکه جزئیات رجم و اینکه چه مقدار از بدن باید در زمین و گودال رجم فرو رود، باید گفت: در مورد جزئیات رجم و اینکه بدن زناکار تا چه مقدار در گودال فرو برده میشود نیز در بسیاری از روایات به آن اشاره شده است. از جمله روایتی که اجرای رجم توسط پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله وسلم را بیان میکند. در این روایت آمده است که حضرت دستور داد زنی که مرتکب زناشده بود را تا سینه در گودال قرار دهند.[6]
براساس چند روایت دیگر نیز حضرت امام جعفر صادق علیه السلام فرمود: زن تا نیمه بدن در گودال قرار داده میشود و آنگاه سنگسار میشود.[7]
ناگفته نماند مواردی که در صورت فرار زناکار میتوان او را به گودال رجم برگرداند یا باید وی را آزاد کرد نیز به حسب دلایلی که زنای موجب رجم را به اثبات رسانده متفاوت است. به این معنا که چنانچه رجم به وسیلة اقرار زناکار به اثبات رسیده باشد در صورتی که از گودال فرار نماید نمیتوان او را به گودال برگرداند اما اگر با شهادت شهود ثابت شده باشد باید دوباره او را به گودال برگرداند و سنگسار کرد تا کشته شود. این حکم نیز براساس روایاتی است که در این باره به دست ما رسیده است و فقیهان نیز طبق آن فتوا دادهاند.[8]
رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله وسلم براساس روایتی فرمود:
«يَقولُ اللّه عَزَّوَجَلَّ : اَلشّابُّ المُؤمِنُ بِقَدَرى الرّاضى بِكِتابى، اَ لقانِعُ بِرِزقى، اَلتّارِكُ لِشَهوَتِهِ مِن اَجلى هُوَ عِندى كَـبَعضِ مَلائِكَتى؛ خداوند عزّوجلّ مى فرمايد : جوان معتقد به قضا و قدرم، خشنود به آنچه برايش مقدر كرده ام، قانع به روزى ام و رهاكننده هوا و هوس به خاطر من، در نزد من مانند يكى از فرشتگان من است».[9]
[1] .مراجعه کنید به : مجازات های اسلامی؛چیستی و چرایی سنگسار؛ ص 155 و ص 140 و ص152 و
[2] . مراجعه کنید به :محمد یزدی؛ مجازات لواط؛ مجله فقه اهل بیت علیهم السلام؛ شماره 33
[3] . شیخ حر عاملی، وسائل الشیعة، ج28، ص103.
[4] . شیخ عاملی، حر ، وسائل الشیعة، ج28، ص100: «قَالَ أَتَاهُ رَجُلٌ بِالْكُوفَةِ فَقَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ- إِنِّي زَنَيْتُ فَطَهِّرْنِي ثُمَّ ذَكَرَ أَنَّهُ أَقَرَّ أَرْبَعَ مَرَّاتٍ إِلَى أَنْ قَالَ فَأَخْرَجَهُ إِلَى الْجَبَّانِ فَقَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَنْظِرْنِي أُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ وَضَعَهُ فِي حُفْرَتِهِ إِلَى أَنْ قَالَ فَأَخَذَ حَجَراً فَكَبَّرَ أَرْبَعَ تَكْبِيرَاتٍ ثُمَّ رَمَاهُ بِثَلَاثَةِ أَحْجَارٍ فِي كُلِّ حَجَرٍ ثَلَاثَ تَكْبِيرَاتٍ ثُمَّ رَمَاهُ الْحَسَنُ ع مِثْلَ مَا رَمَاهُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع- ثُمَّ رَمَاهُ الْحُسَيْنُ ع فَمَاتَ الرَّجُلُ فَأَخْرَجَهُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع فَأَمَرَ فَحُفِرَ لَهُ وَ صَلَّى عَلَيْهِ وَ دَفَنَهُ فَقِيلَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَ لَا تُغَسِّلُهُ فَقَالَ قَدِ اغْتَسَلَ بِمَا هُوَ طَاهِرٌ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ- لَقَدْ صَبَرَ عَلَى أَمْرٍ عَظِيمٍّ».
[5] . مجلسی، محمد باقر، بحار الأنوار، ج21، ص366 و 367.
[6] . مجلسی، محمد باقر، بحار الأنوار، ج21، ص367.
[7] . کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج7، ص184و 185: «عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ يُونُسَ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع تُدْفَنُ الْمَرْأَةُ إِلَى وَسَطِهَا إِذَا أَرَادُوا أَنْ يَرْجُمُوهَا وَ يَرْمِي الْإِمَامُ ثُمَّ النَّاسُ بَعْدُ بِأَحْجَارٍ صِغَارٍ»؛ «عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِيسَى عَنْ سَمَاعَةَ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ تُدْفَنُ الْمَرْأَةُ إِلَى وَسَطِهَا ثُمَّ يَرْمِي الْإِمَامُ ثُمَّ يَرْمِي النَّاسُ بِأَحْجَارٍ صِغَار».
[8] . شیخ عاملی، حر، وسائل الشیعة، ج28، ص37.
[9] . کنز العمال، حدیث 43107.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 26 امرداد 01
- بازدید
- ۲۵۲
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.