اگر مالکيت از آن خداست آيا مالکيتي که انسان ها دارند و خود را صاحب دست رنج خود مي دانند با مالکيت خداوند در تضاد نيست؟
اگر مالکيت از آن خداست آيا مالکيتي که انسان ها دارند و خود را صاحب دست رنج خود مي دانند با مالکيت خداوند در تضاد نيست؟

پرسش
پاسخ
مالکيت بر دو قسم است : مالکيت حقيقي و مالکيت اعتباري. مالکيت حقيقي امري تکويني و واقعي است. مالکيت اعتباري امري قراردادي و اعتباري است مانند مالکيت انسان نسبت به خانه، زمين و ماشين و... که محض اعتبار و قرار داد است.[1] چنين مالکيتي، واقعيتي جز قرارداد و اعتبار ندارد و براي جلوگيري از هرج و مرج و حفظ نظام جامعه امري ضروري است که بدون آن نظم اجتماعي شکل نمي گيرد و امکان زندگي اجتماعي فراهم نخواهد بود. مالکيت خداوند نسبت به جهان هستي مالکيت حقيقي است. اين مالکيت نتيجه خالقيت و ربوبيت است، آن کسي که موجودات را آفريده و تحت حمايت خود پرورش مي دهد و لحظه به لحظه فيض وجود و هستي به آنها مي بخشد، مالک حقيقي موجودات است.[2]
«لَهُ مُلْک السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ».[3] مالکيت و حاکميت آسمان ها و زمين از آن اوست. بنابراين مالکيت مطلق و حقيقي مخصوص خداوند است چون اوست که خالق و مدبر موجودات است و هر چه موجودات دارند از ناحيه او و عطاي اوست .هيچ موجودي از خود چيزي ندارد. قرآن کريم اين نوع مالکيت (مالکيت حقيقي) را منحصرا از آن خدا مي شمرد و حتي مالکيت انسان نسبت به اعضاء و جوارحش را از خدا مي داند و مي فرمايد: «قُلْ مَن يَرْزُقُکم مِّنَ السَّمَاء وَالأَرْضِ أَمَّن يَمْلِک السَّمْعَ والأَبْصَارَ وَمَن يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَيُخْرِجُ الْمَيَّتَ مِنَ الْحَيِّ وَمَن يُدَبِّرُ الأَمْرَ فَسَيَقُولُونَ اللّهُ فَقُلْ أَفَلاَ تَتَّقُونَ[4]».«بگو چه کسي از آسمان و زمين شما را روزي مي دهد؟ يا چه کسي مالک گوش و چشمهاست؟.... در عين حال خداوند که مالک حقيقي است، اجازه تصرّف در بعضي امور به انسان داده است و او را مالک اعتباری قرار داده است و مي فرمايد: «آمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَأَنفِقُوا مِمَّا جَعَلَکم مُّسْتَخْلَفِينَ فِيهِ فَالَّذِينَ آمَنُوا مِنکمْ وَأَنفَقُوا لَهُمْ أَجْرٌ کبِيرٌ[5]». انفاق کنيد از اموالي که خداوند شما را نماينده خود قرار داده است» حضرت علي ـ عليه السلام ـ فرمودند: «انّا لا نملک مع الله شيئا و لا نملک الاّ ما ملّکنا».«ما برابر خدا مالک چيزي نيستيم و مالک چيزي نمي شويم جز آنچه او به ما بخشيده است».[6] از اين رو مالکيت انسان ها از ناحيه خداوند بوده و مستند به اجازه اوست. بنابراين مالکيت انسان هيچ تضادي با مالکيت خداوند ندارند. زيرا مالکيت انسان در عرض مالکيت خداوند و هم رديف آن نبوده و در طول آن وابسته به مالکيت خداوند است.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ تفسير موضوعي قرآن کريم ـ توحيد در قرآن، آيت الله جوادي آملي، قم، موسسه نشر اسراء، 1383ش، ص417 تا 426.
2ـ تفسير نمونه، آيت الله مکارم شيرازي، تهران، دارالکتب الاسلاميه، 1374ش، ج1، 38 و 39، ج23، ص297.
[1]. جوادي آملي، عبدالله، تفسير موضوعي قرآن کريم ـ توحيد در قرآن، قم، نشر اسراء 1383ش، ص417.
[2]. مکارم شيرازي، ناصر، تفسير نمونه، تهران، دارالکتب الاسلاميه، 1374ش، ج1، ص38 و 39.
[3]. حديد / 2، 5، بروج / 9، نور / 42، فرقان / 2، توبه / 116، مائده / 17 و 18 و 40 و 120 و...
[4]. يونس / 31.
[5]. حديد / 7.
[6]. نهج البلاغه، ترجمه محمد دشتي، قم، موسسه انتشارات حضور، 1381ش، ص528، حکمت 404.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 26 امرداد 01
- بازدید
- ۱۱۴
اگر مالکيت از آن خداست آيا مالکيتي که انسان ها دارند و خود را صاحب دست رنج خود مي دانند با مالکيت خداوند در تضاد نيست؟
- نشان کردن
پرسش
اگر مالکيت از آن خداست آيا مالکيتي که انسان ها دارند و خود را صاحب دست رنج خود مي دانند با مالکيت خداوند در تضاد نيست؟
پاسخ
مالکيت بر دو قسم است : مالکيت حقيقي و مالکيت اعتباري. مالکيت حقيقي امري تکويني و واقعي است. مالکيت اعتباري امري قراردادي و اعتباري است مانند مالکيت انسان نسبت به خانه، زمين و ماشين و... که محض اعتبار و قرار داد است.[1] چنين مالکيتي، واقعيتي جز قرارداد و اعتبار ندارد و براي جلوگيري از هرج و مرج و حفظ نظام جامعه امري ضروري است که بدون آن نظم اجتماعي شکل نمي گيرد و امکان زندگي اجتماعي فراهم نخواهد بود. مالکيت خداوند نسبت به جهان هستي مالکيت حقيقي است. اين مالکيت نتيجه خالقيت و ربوبيت است، آن کسي که موجودات را آفريده و تحت حمايت خود پرورش مي دهد و لحظه به لحظه فيض وجود و هستي به آنها مي بخشد، مالک حقيقي موجودات است.[2]
«لَهُ مُلْک السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ».[3] مالکيت و حاکميت آسمان ها و زمين از آن اوست. بنابراين مالکيت مطلق و حقيقي مخصوص خداوند است چون اوست که خالق و مدبر موجودات است و هر چه موجودات دارند از ناحيه او و عطاي اوست .هيچ موجودي از خود چيزي ندارد. قرآن کريم اين نوع مالکيت (مالکيت حقيقي) را منحصرا از آن خدا مي شمرد و حتي مالکيت انسان نسبت به اعضاء و جوارحش را از خدا مي داند و مي فرمايد: «قُلْ مَن يَرْزُقُکم مِّنَ السَّمَاء وَالأَرْضِ أَمَّن يَمْلِک السَّمْعَ والأَبْصَارَ وَمَن يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَيُخْرِجُ الْمَيَّتَ مِنَ الْحَيِّ وَمَن يُدَبِّرُ الأَمْرَ فَسَيَقُولُونَ اللّهُ فَقُلْ أَفَلاَ تَتَّقُونَ[4]».«بگو چه کسي از آسمان و زمين شما را روزي مي دهد؟ يا چه کسي مالک گوش و چشمهاست؟.... در عين حال خداوند که مالک حقيقي است، اجازه تصرّف در بعضي امور به انسان داده است و او را مالک اعتباری قرار داده است و مي فرمايد: «آمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَأَنفِقُوا مِمَّا جَعَلَکم مُّسْتَخْلَفِينَ فِيهِ فَالَّذِينَ آمَنُوا مِنکمْ وَأَنفَقُوا لَهُمْ أَجْرٌ کبِيرٌ[5]». انفاق کنيد از اموالي که خداوند شما را نماينده خود قرار داده است» حضرت علي ـ عليه السلام ـ فرمودند: «انّا لا نملک مع الله شيئا و لا نملک الاّ ما ملّکنا».«ما برابر خدا مالک چيزي نيستيم و مالک چيزي نمي شويم جز آنچه او به ما بخشيده است».[6] از اين رو مالکيت انسان ها از ناحيه خداوند بوده و مستند به اجازه اوست. بنابراين مالکيت انسان هيچ تضادي با مالکيت خداوند ندارند. زيرا مالکيت انسان در عرض مالکيت خداوند و هم رديف آن نبوده و در طول آن وابسته به مالکيت خداوند است.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ تفسير موضوعي قرآن کريم ـ توحيد در قرآن، آيت الله جوادي آملي، قم، موسسه نشر اسراء، 1383ش، ص417 تا 426.
2ـ تفسير نمونه، آيت الله مکارم شيرازي، تهران، دارالکتب الاسلاميه، 1374ش، ج1، 38 و 39، ج23، ص297.
[1]. جوادي آملي، عبدالله، تفسير موضوعي قرآن کريم ـ توحيد در قرآن، قم، نشر اسراء 1383ش، ص417.
[2]. مکارم شيرازي، ناصر، تفسير نمونه، تهران، دارالکتب الاسلاميه، 1374ش، ج1، ص38 و 39.
[3]. حديد / 2، 5، بروج / 9، نور / 42، فرقان / 2، توبه / 116، مائده / 17 و 18 و 40 و 120 و...
[4]. يونس / 31.
[5]. حديد / 7.
[6]. نهج البلاغه، ترجمه محمد دشتي، قم، موسسه انتشارات حضور، 1381ش، ص528، حکمت 404.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 26 امرداد 01
- بازدید
- ۱۱۴
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.