در اینکه چادر پوشش کاملی است، تردیدی وجود ندارد پرسش این است که آیاتی که بر این امر دلالت دارند، کدامند؟
در این¬که چادر پوشش کاملی است، تردیدی وجود ندارد پرسش این است که آیاتی که بر این امر دلالت دارند، کدامند؟

پرسش
پاسخ
دو آیه در قرآن به پوشش زن تصریح دارد که مفهوم لباسی به شکل چادر مشکی از یکی از این آیات قابل برداشت است. علاوه بر پوشش لباسهاي معمولي، مثل پيراهن و شلوار، كه زنان و مردان در داخل منزل استفاده ميكنند، براي حجاب بيرون از منزل و در مقابل نامحرم، در قرآن و احاديث براي تأمين حجاب واجب زنان، از چند نوع پوشش خاص، نام برده شده است كه دو نوع معروف آن «خمار» و «جلباب» است. در عین حال اشاره به این حقیقت ضروری است که از نظر احکام اسلامی شکل حجاب موضوعیت ندارد بلکه آنچه ضروری است حدود پوشش است .
«وَ لْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلى جُيُوبِهِنَّ[1]»؛ زنان بايد سر، سينه، و دوش خود را با مقنعه بپوشانند.
خُمُر جمع خمار، و مراد از آن پوشش مخصوص سر و اطراف سر بانوان، مثل مقنعه است.[2] در بعضي تفاسير، در ذيل آيهي شريفه، از عايشه نقل شده است: زناني بهتر از زنان انصار نديدم. وقتي اين آيهي شريفه نازل شد، هر يك از آنها به سمت لباسهاي مخصوص خود رفتند و از آن تكهاي جدا كردند و خمار و مقنعهاي مشكي پوشيدند، گويي بالاي سر آنها كلاغ نشسته است.[3]
از قضيهي ذكر شده استفاده ميشود كه رنگ خمار و مقنعه در زمان صدور آيه، مشكي بوده است. براي اين قضيه، از كتابهاي لغت نيز ميتوان مؤيداتي ذكر كرد؛ مثلاً از بعضي كتابهاي لغت، استفاده ميشود در ريشهي لغوي خمار (خ ـ م ـ ر) سياهي اخذ شده است.[4] به مشروبات الكلي نيز از آن جهت «خمر» اطلاق ميگردد كه باعث سياهي و تيرهگي عقل انسان ميگردد. مخفي نماند كه در آيهي شريفهي خمار، نكات تفسيري و ادبي و لغوي فراواني وجود دارد كه مقالهي مستقلي را ميطلبد.[5]
«يا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْواجِكَ وَ بَناتِكَ وَ نِساءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلاَبِيبِهِنَّ ذلِكَ أَدْنى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلا يُؤْذَيْنَ وَ كانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً[6]»؛ اي پيغمبر به زنان و دختران خود و زنان مؤمنان بگو كه خويش را به چادر فروپوشند؛ كه اين كار براي اين كه آنها به عفت و حريت شناخته شوند، تا از تعرّض و جسارت هوسرانان آزار نكشند، بر آنان بسيار بهتر است و خدا در حق خلق آمرزنده و مهربان است.
جلابيب در آيهي شريفه، جمع جلباب است و جلباب به معناي پوشش گسترده و فراگير تمام بدن است، كه زنان بر روي لباسهاي ديگر ميپوشند؛ امروزه در زبان فارسي به چنين پوششي چادر گفته ميشود. بين جلباب قرآني و چادرهاي رايج، از نظر مفهوم، اندازه، كاركرد و حتي رنگ، همگرايي و شباهتهاي بسيار نزديكي وجود دارد.[7]
البته دیدگاه دیگر ، جلباب را پوشش تا زانو و دیدگاه سوم ، جلباب را مقنعه مى داند که در این صورت با خمار هم معنی خواهد بود لکن قول اخیر ضعیف است. چرا که در برخی روایات پوشش جلباب و خمار را دو نوع متفاوت از پوشش برای زن نام برده است.
در برخي احاديث چهار پوشش ويژه براي زنان در مقابل نامحرم، به نام پيراهن، مقنعه، چادر، و ازار معرفي شده است.
عن النبي (صلي الله عليه و آله و سلم): و لغير ذي محرم اربعة اثواب: رسول خدا (صلي الله عليه و آله و سلم) فرمود: در برابر نامحرم چهار نوع لباس وجود دارد:درع و خمار و جلباب و ازار.[8]
[1] . سورهی نور (24)، آیه 31.
[2] . الخمار: ثوب تغطّی به المرأة راسها والجمع خُمُر فیومی، المصباح المنیر؛ همچنین در مجمعالبحرین طریحی، ذیل واژهی خُمُر آمده است: قوله فلیضربن بخُمُرهن، ای مقانعهن. خُمُر جمع خمار و هی المقنعه؛ همچنین ر.ک: شیخ طوسی، تفسیر تبیان، ج7، ص43؛ بانو امین، تفسیرمخزنالعرفان، ج 9، ص 105، ذیل آیهی شریفهی 31 نور، (آیهی خمار).
[3] . «ما رأیت نساءً خیراً من نساء الانصار لما نزلت هذه الآیة قامت کل واحدة منهنّ الی مرطها المرحل فصدعت منه صدعة فاخترمن، فاصبحن کانّ علی روسهنّ الغربان»: زمخشری، تفسیر کشاف، ج 3، ص 231، ذیل آیهی شریفهی 31 سورهی نور. حدیث مذکور، با الفاظ و تعابیر مختلف در کتابهای متعدد، اهل تسنن آمده است؛ از جمله: صحیح البخاری، شرح العسقلانی، ج 8، ص 49؛ تفسیر ابن کثیر، ج 3، ص 284، ذیل آیهی شریفهی خمار و المفصل فی احکام المرأة و البیت المسلم فی الشریعة اسلامیة، ج 3، ص 320.
[4] . المختمرة من الضأن: السوداء و رأسها ابیض و من المعز ایضاً: خلیل، العین، ذیل ریشهی خمر و الخمریّ من الالوان؛ الاسود الضارب الی الحمرة کلون الخمر الاسود: شرتونی، اقرب الموارد، ذیل ریشهی خمر.
[5] . برای پی بردن به بعضی از نکات ر. ک: سید حسن مصطفوی، «التحقیق فی کلمات القرآن الکریم» ذیل ریشهی خمر.
[6] . سورهی احزاب (33)، آیهی 59.
[7] . برای آگاهی بیشتر ر.ک: «نقد ادله مخالفین چادر مشکی» روزنامه جمهوری اسلامی، 3 و 4 بهمن ماه 79.
[8] . طبرسی، مجمع البیان، ج 7، ص 155.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 26 امرداد 01
- بازدید
- ۷۹
در این¬که چادر پوشش کاملی است، تردیدی وجود ندارد پرسش این است که آیاتی که بر این امر دلالت دارند، کدامند؟
- نشان کردن
پرسش
در اینکه چادر پوشش کاملی است، تردیدی وجود ندارد پرسش این است که آیاتی که بر این امر دلالت دارند، کدامند؟
پاسخ
دو آیه در قرآن به پوشش زن تصریح دارد که مفهوم لباسی به شکل چادر مشکی از یکی از این آیات قابل برداشت است. علاوه بر پوشش لباسهاي معمولي، مثل پيراهن و شلوار، كه زنان و مردان در داخل منزل استفاده ميكنند، براي حجاب بيرون از منزل و در مقابل نامحرم، در قرآن و احاديث براي تأمين حجاب واجب زنان، از چند نوع پوشش خاص، نام برده شده است كه دو نوع معروف آن «خمار» و «جلباب» است. در عین حال اشاره به این حقیقت ضروری است که از نظر احکام اسلامی شکل حجاب موضوعیت ندارد بلکه آنچه ضروری است حدود پوشش است .
«وَ لْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلى جُيُوبِهِنَّ[1]»؛ زنان بايد سر، سينه، و دوش خود را با مقنعه بپوشانند.
خُمُر جمع خمار، و مراد از آن پوشش مخصوص سر و اطراف سر بانوان، مثل مقنعه است.[2] در بعضي تفاسير، در ذيل آيهي شريفه، از عايشه نقل شده است: زناني بهتر از زنان انصار نديدم. وقتي اين آيهي شريفه نازل شد، هر يك از آنها به سمت لباسهاي مخصوص خود رفتند و از آن تكهاي جدا كردند و خمار و مقنعهاي مشكي پوشيدند، گويي بالاي سر آنها كلاغ نشسته است.[3]
از قضيهي ذكر شده استفاده ميشود كه رنگ خمار و مقنعه در زمان صدور آيه، مشكي بوده است. براي اين قضيه، از كتابهاي لغت نيز ميتوان مؤيداتي ذكر كرد؛ مثلاً از بعضي كتابهاي لغت، استفاده ميشود در ريشهي لغوي خمار (خ ـ م ـ ر) سياهي اخذ شده است.[4] به مشروبات الكلي نيز از آن جهت «خمر» اطلاق ميگردد كه باعث سياهي و تيرهگي عقل انسان ميگردد. مخفي نماند كه در آيهي شريفهي خمار، نكات تفسيري و ادبي و لغوي فراواني وجود دارد كه مقالهي مستقلي را ميطلبد.[5]
«يا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْواجِكَ وَ بَناتِكَ وَ نِساءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلاَبِيبِهِنَّ ذلِكَ أَدْنى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلا يُؤْذَيْنَ وَ كانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً[6]»؛ اي پيغمبر به زنان و دختران خود و زنان مؤمنان بگو كه خويش را به چادر فروپوشند؛ كه اين كار براي اين كه آنها به عفت و حريت شناخته شوند، تا از تعرّض و جسارت هوسرانان آزار نكشند، بر آنان بسيار بهتر است و خدا در حق خلق آمرزنده و مهربان است.
جلابيب در آيهي شريفه، جمع جلباب است و جلباب به معناي پوشش گسترده و فراگير تمام بدن است، كه زنان بر روي لباسهاي ديگر ميپوشند؛ امروزه در زبان فارسي به چنين پوششي چادر گفته ميشود. بين جلباب قرآني و چادرهاي رايج، از نظر مفهوم، اندازه، كاركرد و حتي رنگ، همگرايي و شباهتهاي بسيار نزديكي وجود دارد.[7]
البته دیدگاه دیگر ، جلباب را پوشش تا زانو و دیدگاه سوم ، جلباب را مقنعه مى داند که در این صورت با خمار هم معنی خواهد بود لکن قول اخیر ضعیف است. چرا که در برخی روایات پوشش جلباب و خمار را دو نوع متفاوت از پوشش برای زن نام برده است.
در برخي احاديث چهار پوشش ويژه براي زنان در مقابل نامحرم، به نام پيراهن، مقنعه، چادر، و ازار معرفي شده است.
عن النبي (صلي الله عليه و آله و سلم): و لغير ذي محرم اربعة اثواب: رسول خدا (صلي الله عليه و آله و سلم) فرمود: در برابر نامحرم چهار نوع لباس وجود دارد:درع و خمار و جلباب و ازار.[8]
[1] . سورهی نور (24)، آیه 31.
[2] . الخمار: ثوب تغطّی به المرأة راسها والجمع خُمُر فیومی، المصباح المنیر؛ همچنین در مجمعالبحرین طریحی، ذیل واژهی خُمُر آمده است: قوله فلیضربن بخُمُرهن، ای مقانعهن. خُمُر جمع خمار و هی المقنعه؛ همچنین ر.ک: شیخ طوسی، تفسیر تبیان، ج7، ص43؛ بانو امین، تفسیرمخزنالعرفان، ج 9، ص 105، ذیل آیهی شریفهی 31 نور، (آیهی خمار).
[3] . «ما رأیت نساءً خیراً من نساء الانصار لما نزلت هذه الآیة قامت کل واحدة منهنّ الی مرطها المرحل فصدعت منه صدعة فاخترمن، فاصبحن کانّ علی روسهنّ الغربان»: زمخشری، تفسیر کشاف، ج 3، ص 231، ذیل آیهی شریفهی 31 سورهی نور. حدیث مذکور، با الفاظ و تعابیر مختلف در کتابهای متعدد، اهل تسنن آمده است؛ از جمله: صحیح البخاری، شرح العسقلانی، ج 8، ص 49؛ تفسیر ابن کثیر، ج 3، ص 284، ذیل آیهی شریفهی خمار و المفصل فی احکام المرأة و البیت المسلم فی الشریعة اسلامیة، ج 3، ص 320.
[4] . المختمرة من الضأن: السوداء و رأسها ابیض و من المعز ایضاً: خلیل، العین، ذیل ریشهی خمر و الخمریّ من الالوان؛ الاسود الضارب الی الحمرة کلون الخمر الاسود: شرتونی، اقرب الموارد، ذیل ریشهی خمر.
[5] . برای پی بردن به بعضی از نکات ر. ک: سید حسن مصطفوی، «التحقیق فی کلمات القرآن الکریم» ذیل ریشهی خمر.
[6] . سورهی احزاب (33)، آیهی 59.
[7] . برای آگاهی بیشتر ر.ک: «نقد ادله مخالفین چادر مشکی» روزنامه جمهوری اسلامی، 3 و 4 بهمن ماه 79.
[8] . طبرسی، مجمع البیان، ج 7، ص 155.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 26 امرداد 01
- بازدید
- ۷۹
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.