با توجه به اين‌كه زنان انسان‌ساز هستند چرا ادارة حكومت اسلام...

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

با توجه به اين‌كه زنان انسان‌ساز هستند چرا ادارة حكومت اسلامي و رهبري در دست زنان قرار نمي‌گيرد؟
پاسخ کارشناسی

پاسخ

تفاوت فلسفة آفرينش زن و مرد
بي‌ترديد، زن و مرد در اصل آفرينش از يك گوهرند.[1] ولي اين واقعيت نيز وجود دارد كه ويژگي‌هاي طبيعي و روحي و جسمي زن و مرد با يكديگر متفاوت است، اما اين تفاوت‌ها الزاماً به معناي ناقص بودن يكي و كامل بودن ديگري نيست بلكه خداوند حكيم براي استواري نظام خلقت و استحكام روابط اجتماعي و خانوادگي، اين تفاوت‌ها را در آنان قرار داده است تا هر كدام مسؤوليت‌هاي متناسب با روحية خود را بر عهده بگيرند.»[2]
تفاوت‌هاي زنان با مردان از نوع تفاوت‌هاي اعضاي بدن انسان است كه در عين متفاوت بودن مجموعه‌اي متشكل از يك پيكر هستند و هريك متناسب با ساختار وجودي خود، وظيفه‌اش را به شايستگي انجام مي‌دهد بدين ترتيب انسان تنها با گردهم آمدن همه اعضاي بدن خويش با ويژگي‌ها و كارآيي‌هاي متفاوت،‌انسان كامل خواهد بود، تفاوت‌هاي زن و مرد نيز به گونه‌اي مقدر شده است كه مكمّل نظام خلقت باشد. اصولاً نظام آفرينش، استعدادهاي متقابل و متخالف مي‌طلبد تا زندگي به بهترين وجه اداره شود.

تساوي ارزشي زن و مرد
از ديدگاه اسلام، با وجود تفاوت‌هاي طبيعي (جسمي و روحي) مرد و زن، در جنبة‌ارزشي با هم برابرند،[3] در اصل تكامل، عبادت، ارزيابي اعمال، اعطاي پاداش و كيفر، هيچ‌گونه تمايزي ميان آن دو وجود ندارد و زن همانند مرد از كرامت و ارزش معنوي برخوردار است.[4] از نظر اسلام زن و مرد به دليل اين‌كه يكي زن است و ديگري مرد و خلقت و طبيعت آنها يكسان نيست ، در برخي حقوق، تكاليف و مجازات‌ها، تفاوت‌هايي دارند.[5] امام خميني (ره) در اين‌باره مي‌فرمودند: «از نظر حقوق انساني تفاوتي بين زن و مرد نيست زيرا كه هر دو انسانند و زن حق دخالت در سرنوشت خويش را همچون مرد دارد، بله در بعضي موارد تفاوت‌هايي بين زن و مرد وجود دارد كه به حيثيت انساني آنها ارتباط ندارد.»[6]
با توجه به اين دو نكته روشن مي‌شود كه تفاوت‌هاي طبيعي ميان زنان و مردان، امري واقعي و اجتناب‌ناپذير است كه مبناي تقسيم تكاليف و توزيع كار اجتماعي و اجرايي را شكل مي‌بخشد. بنابراين، جامعه به زن و مرد نياز دارد و هر دو ركن اين نظام انساني هستند و در نظام هستي هيچ‌گونه ظلمي وجود ندارد.[7] نه زن مي‌تواند بگويد در نظام هستي به من ستم شده است و نه مرد مي‌تواند چنين گمان كند كه به او برتري داده شده است. عدالت در فرهنگ اسلامي الزاماً به معناي تشابه همة افراد در حقوق و تكاليف نيست، ‌بلكه مقتضاي عدالت آن است كه به هر كس متناسب با توان و نيازش، مسؤوليت داده شود و در همان حد از وي انتظار عمل داشت، چون افراد بشر در توان و نياز با يكديگر تفاوت دارند، رعايت اصل عدالت، دربارة آنان به اين بستگي دارد كه تكليف و امتياز هر فرد به تناسب قدرت وجودي و نياز فطري‌اش باشد.

چرا زنان نمي‌توانند رهبر شوند
از ديدگاه اسلام فلسفة احكام و تكاليف مربوط به زنان، نه محدوديت و محروميت است و نه تبعيض و ناروايي. بلكه پشتيباني از گوهر وجود او است، زيرا وظيفة اصلي زنان و بانوان هر جامعه تربيت و پرورش نسل جديد آن جامعه و گرم نگه داشتن كانون خانواده است. از اين رو اشتغال به هر كاري كه زنان را از انجام اين وظيفة خطير باز دارد، آنان را از رسالت اصلي خود بازداشته است و علاوه بر آن كه زيان‎هاي غيرقابل جبراني بر جامعه وارد مي‎سازد، زنان را نيز از شخصيت و هويت واقعي خود تهي مي‎نمايد، لذا واگذاري برخي مناصب اجرايي ـ به تعبير دقيق‎تر، مسؤوليت‎هاي خطير ـ به مردان توانا و واجد شرايط هرگز به معناي كاستن از كرامت زنان و محروم كردن آنان نيست بلكه به دليل رعايت تناسب طبيعي در بخش توزيع تكليف است قانون‎گذاري مطلوب نيز آن است كه بر اساس تكوين و نظام خلقت باشد. با اين بينش عقل به ما مي گويد كه اين بار مسؤوليت بايد به عهدة كسي قرار گيرد كه توانايي انجام دادن آن را دارد. لذا با توجه به جايگاه رهبري در نظام سياسي اسلام و مسؤوليت مهمي كه بر عهده دارد و اين كه «ولايت ادامه همان امامت است و دستور جنگ و صلح مي‎دهد، ديدار فراوان با مردم دارد و كار بدني دشواري دارد و حشر بيشتري با مردم را مي‎طلبد و... و لازمة اين امور مرد بودن است.»[8] افزون بر اين طبيعت مسؤوليت رهبري به گونه‎اي است كه زنان توانايي انجام آن را ندارند كه مستلزم برخورد با مسائل متفاوت، مشكلات فراوان، برخورد و در رابطه بودن با صدها مرد است كه متناسب با روحية و عفاف زنان نيست و اين به معناي نفي شايستگي زنان يا نفي تدبير، شجاعت و توانايي زنان نيست اين كه زنان انسان‎ساز هستند، كافي براي عهده‎دار شدن رهبري توسط زنان نيست زيرا انسان‎ساز بودن زنان مربوط به مسائل تربيتي است و محدود به مسائل خانوادگي است و اين بسيار با اداره امور جامعه متفاوت است. تربيت و پرورش انسان‎ها هر چند توسط زنان انجام مي‎گيرد و به فرموده امام خميني(ره): «مادرها مبدأ خيرات هستند، مربي انسان‎ها زن است.»[9] لكن مسؤوليت رهبري، مسؤوليت مهمي است كه مستلزم توانائي‎هاي خاصي است كه متناسب با روحية زنان نيست. برخورد با مسائل اجتماعي، سياسي، اقتصادي، لزوم مشورت با متخصصين در امور مختلف كه غالباً مرد هستند، داشتن روحية قاطعيت و پرهيز از احساسات، فرماندهي كل قوا و برخورد با مشكلات زيادي كه از عهده زنان خارج است. از اين رو حضرت فاطمه(سلام الله عليها) با اين كه داراي مقام عصمت بودند و برترين بانوي جهان و مقام والاي علمي و عملي را دارا بودند، اما مسؤوليت اجرايي يا رهبري حكومت اسلامي به ايشان واگذار نشد كه اين خود شاهدي است كه پذيرفتن اين مسؤوليت با وجود شايستگي ايشان متناسب با روحية ساختار وجودي زنان نبوده است و اين مسئوليّت به ايشان واگذار نشده است. حضرت علي - عليه السّلام ـ مي فرمايند: «كاري كه برتر از توانايي زن است به او وامگذار، زيرا زن گلِ بهاري است، نه پهلوان سخت كوش.»[10]

معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1. جوادي آملي، زن در آئينة جلال و جمال، (مركز نشر فرهنگي رجاء، تهران 74)، از ص 253 تا 383.
2. مرتضي مطهري، نظام حقوق زن در اسلام، (انتشارات صدرا تهران 69)، از ص 139 تا 222.

پي نوشت ها:
[1] . نساء/1، اعراف/189.
[2] . جوادي آملي، عبدالله، زن در آئينه جلال و جمال، تهران، مركز نشر فرهنگي رجاء‌، 74، ص 364.
[3] . حجرات/13، آل عمران/195.
[4] . احزاب/35، آل عمران/95، اسراء/36.
[5] . مطهري، مرتضي، نظام حقوق زن در اسلام، تهران، انتشارات صدرا، 69، ص 153.
[6] . صحيفة نور، ج 3، ص 49.
[7] . كهف/49؛ فصلت/46.
[8] . جوادي آملي، عبدالله، پيشين، ص 381.
[9] . جايگاه زن در انديشة امام خميني، مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خميني، ص 76.
[10] . نهج‎البلاغه، ترجمة محمد دشتي، ص 536.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
17 آذر 93
بازدید
۱٬۰۳۸
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.