چرا سلمان رشدي اعدام شد؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

چرا سلمان رشدي اعدام شد؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

در ابتدا بايد متذکر شويم سلمان رشدي اعدام نشده است و لکن بخاطر تاليف کتاب آيات شيطاني به علت توهين به پيامبر اکرم صلي الله عليه واله، اهانت به دين و وحي، دشنام به پيامبر و مقدسات اسلام، به فتواي امام خميني (ره) مرتد مي باشد و خونش هدر است. برهر مسلماني واجب است در صورت دسترسي به سلمان رشدي او را به سزاي عملش برساند. براي تفهيم مطلب لازم است به نکات ذيل توجه شود:

در بيانيه سازمان کنفرانس اسلامي بر ارتداد سلمان رشدي تاکيد شده است: «تمامي کشورهاي اسلامي کتاب کفرآميز آيات شيطاني را محکوم مي کنند و نويسنده آن را به عنوان مرتد مي شناسند».[1] آقاي هاشمي رفسنجاني در کنفرانس خبري در مسکو در پاسخ به سؤال خبرنگار «ديلي تلگراف» در اين خصوص گفت: «اين يک حکم اسلامي است، و در ايران نه کسي مي تواند و نه کسي مي خواهد حکم را لغو کند دنياي اسلام که با هم اختلاف سياسي نيز دارند، همه جا حکم ارتداد سلمان رشدي را پذيرفتند».[2]

امام خميني (ره) و ديگر فقها حکم اعدام سلمان رشدي را مستند به تحقق ارتداد او مي دانند از اين رو بايستي در مورد حکمت اين حکم سخن گفت:

1. معناي ارتداد: ارتداد در لغت به معناي بازگشت و رجوع است.[3]

راغب مي گويد: «ارتداد و ردّه رجوع و بازگشت به راهي است که شخصي آن را پيموده است، منتها ردّه تنها در مورد کفر به کار ميرود، و ارتداد در مورد کفر و غير آن».[4]

اما در فقه و کلام اسلامي، ارتداد به معناي بازگشت از دين اسلام است که مورد بحث قرار مي گيرد:

2. مرتد: منظور از «مرتد» کسي است که اسلام را پذيرفته سپس از آن بازگشت نمايد.[5]

امام راحل (ره) در تعريف مرتد مي گويد: «مرتد کسي است که از اسلام خارج شده و کفر را اختيار نمايد».[6]

علماي  اهل تسنن نيز شبيه اين تعريف را دارند[7] بر اين اساس فقهاي شيعه و سنّي در مفهوم ارتداد با هم اتفاق نظر داشته و آن را به معناي بازگشت از اسلام و رجوع به کفر مي دانند. اين تعبير منشأ قرآني دارد، چنانچه مي خوانيم: «و من يرتدد منکم عن دينه فيمت و هو کافر فاولئک حبطت اعمالهم و اولئک اصحاب النّار هم فيها خالدون[8]»؛ هر کس از شما از دين خود برگردد، و در حالي بميرد که کافر است اعمال وي در دنيا و آخرت تباه ميشود، و آنان اهل دوزخند و هميشه در آن خواهند بود».

3. مصداق مرتد: در خصوص اين که ارتداد چگونه حاصل مي شود، و چه کسي مصداق مرتد قرار مي گيرد، گفته اند: مرتد به کسي اطلاق ميشود که فعل يا قولي از او صادر شود که نشان انکار اصل دين يا اصلي از اصول دين چون توحيد يا نبوت يا معاد باشد، و يا کسي يکي از ضروريات دين را منکر شود که انکار او به تکذيب توحيد يا رسالت پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله ـ منتهي شود، در اين صورت ارتداد حاصل مي شود.[9]

اهانت و دشنام به پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله ـ، و امامان معصوم ـ عليهم السلام ـ و فاطمه زهرا (س) نيز از اسباب ارتداد است.[10]

البته انکار ضروريات دين آنگاه موجب ارتداد مي شود که منکر به پيامد انکار خود آگاه باشد يعني بداند که انکار ضروري او به تکذيب رسالت و يا توحيد مي انجامد.[11] اما کساني که در حال تحقيق باشند در حوزه ارتداد قرار نمي گيرند.[12]

4. اقسام مرتد: مرتد بر دو قسم است: «مرتد فطري» و «مرتد ملي». مرتد فطري به کسي گفته مي شود که از پدر و مادر مسلمان تولد يافته و يا به قول بعضي در حال انعقاد نطفه او، پدر و يا مادرش مسلمان بوده سپس از اسلام برگشته است، ولي مرتد ملي به کسي گفته مي شود که از پدر و مادر مسلمان تولد نيافته، بلکه خود بعد از بلوغ اسلام را پذيرفته و سپس از آن بازگشته است.[13]

هر يک از اقسام مرتد، احکامي دارد که در کتاب هاي فقهي به طور مفصل مورد بحث و بررسي قرار مي گيرند. از جمله آن احکام، پذيرش و عدم پذيرش توبه مرتد است، به اتفاق علماي اسلام توبه مرتد ملي پذيرفته مي شود «در حقيقت مجازات او خفيف تر است، زيرا او مسلمانزاده نيست. ولي در مورد «مرتد فطري» حکم از اين شديدتر و سنگين تر است، گرچه توبة او در واقع و در پيشگاه خداوند پذيرفته مي شود، اما اگر وضع او در نزد حاکم اسلامي ثابت شود، محکوم به اعدام است، اموال او به عنوان ارث به ورثه مسلمان منتقل مي شود و همسرش از او جدا مي شود، و توبه کردن او نمي تواند در جلوگيري از اين احکام مؤثر باشد.

5. دلايل عدم پذيرفته شدن توبه مرتد فطري: روايات متعددي که معتبر و موثق اند بر اين مطلب دلالت دارد؛ از جمله روايت صحيحه محمد بن مسلم: «سألت اباجعفر ـ عليه السّلام ـ عن المرتد فقال: من رغب عن الاسلام و کفر بما انزل علي محمدٍ ـ صلي الله عليه و آله ـ بعد اسلامه فلا توبة له و قد وجب قتله و بانت منه اُمرئته و يقسم ما ترک علي ولده؛[14] محمد بن مسلم ميگويد: از امام باقر ـ عليه السّلام ـ درباره مرتد سوال کردم، آن حضرت فرمود: (مرتد) کسي است که از اسلام برگردد و کافر شود به آنچه که بر محمد ـ صلي الله عليه و آله ـ نازل شده است، بعد از آن که اسلام آورده است چنين کسي توبه ندارد، قتل او واجب است، همسرش از او جدا ميشود، و اموال و دارايي اش بين ورثه تقسيم مي شود».

چنانکه گفتيم روايات متعددي بر اين امر دلالت دارد،[15] در اينجا اکتفاي به يک حديث به دليل اختصار است. صاحب جواهر، يس از نقل اين مطلب که: حديث، صحيحه است و ناظر بر مرتد فطري است بر اين امر تأکيد مي ورزد که عدم پذيرش توبه مرتد فطري اجماعي است يعني همه علما بر آن اتفاق نظر دارند.[16]

شايد فلسفه اين شدت عمل آن باشد که، کسي که از پدر و مادر مسلمان متولد شده و در محيط اسلامي پرورش يافته و آگاهانه اين دين را برگزيده، بعيد به نظر ميرسد که محتواي اسلام را تشخيص نداده باشد پس بازگشت يک چنين افرادي غالباً انگيزه صحيح و دليل منطقي ندارد، بلکه به توطئه و خيانت شبيه تر است تا به اشتباه و عدم درک حقيقت، بنابراين شايسته مجازات اند، بخصوص که احکام اسلام ناظر بر مجموع است نه تک تک افراد با توجه به مطالب سابق الذکر و اين که سلمان رشدي مرتد، مسلمان زاده بوده است،[17] و ارتداد او از نوع ارتداد فطري است، حکم او به اجماع علما و بر اساس روايات معتبر قتل است و توبه اش نيز پذيرفته نيست. در برابر يک چنين کساني مداراي اسلامي نه تنها به صلاح نيست، بلکه زمينه ساز توطئه هاي ويرانگر ديگري براي ضربه زدن به اسلام و مسلمانان خواهد بود، در اين موارد قاطعيت امام خميني (ره) اين گونه لازم است که فرمود: «سلمان رشدي اگر توبه کند و زاهد زمان هم گردد بر هر مسلمان واجب است او را به درک واصل گرداند».[18] در پاسخ به اين ادعا که چون سلمان رشدي مرتد در محيط اسلامي پرورش نيافته، بايد تخفيف در مجازات او داده شود مي گويم اوّلاً، نفس ارتداد مسلمان­زاده براي اثبات حکم کافي است؛ ثانياً احکام اسلامي ناظر بر مجموع است نه تک تک افراد.

چنين فتوايي علاوه بر اين که  مستند شرعي دارد، از نظر عقلي نيز استبعادي ندارد، زيرا حاکم اسلامي که حافظ دين و اعتقادات مردم مسلمان است، حق دارد براي جلوگيري از اشاعه فحشا و بحران اعتقادي و حفظ امنيت ديني و اجتماعي آنان، در برابر توطئه گران در کمين نشسته و عملکرد ارتدادي آنان عکس العمل شديدي نشان دهد.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ سيف اله صرامي، احکام مرتد از ديدگاه اسلام و حقوق بشر، مرکز تحقيقات استراتژيک رياست جمهوري، 1376ش.

2ـ محمد ابراهيم شمس ناصري، بررسي تطبيقي مجازات اعدام، قم، دفتر تبليغات اسلامي، 1378ش.

3ـ تفسير نمونه، ج2، ص648 به بعد، ج11، ص426 به بعد.

4ـ ابوالحسن مهدي، حقوق کيفري اسلام، تهران، مرکز نشر دانشگاهي، 1374، ص157 به بعد.

5ـ سيد عطاء الله مهاجراني، نقد توطئه آيات شيطاني، تهران، اطلاعات، 1374ش.

 


[1]. بيانيه مزبور با اين شماره تثبيت شده است: icfm/18_ 89BAI/Deci (Rev_2) به نقل از: سيد عطاء اله مهاجراني نقد تؤطئه آيات شيطاني، (تهران، اطلاعات، 1374) ، ص184.

[2]. روزنامه جمهوري اسلامي، شنبه3/4/1368، شماره2915 به نقل از، ابو حسين، ابراز عقيده يا. . . ترجمه احمد بهپور (بيجا، سازمان تبليغات اسلامي، 137)، ص188.

[3]. لوئيس معلوف، المنجد في اللغة، تهران اسماعيليان، بيتا، ص154.

[4]. الّرّاغب الاصفهاني، معجم المفردات الفاظ قرآن، بيروت، دارالفکر بيتا، ص198.

[5]. جعفر بن الحسن، محقق حلي، شرايع الاسلام، نجف اشرف، مطبعة الاداب، 1389ق، ج4، ص173

[6]. امام خميني، تحريرالوسيله، قم، موسسة النشر الاسلامي، بي­تا، ج2، ص329، (کتاب المواريث، مسأله10

[7]. عبداله بن احمد، ابن تدامه، المفتي، بيروت، دارالکتاب العربي، 1409ق، ج10، ص74. عبدالقادر عودة، التشريع الجنايي الاسلامي، بيروت، دارلکتاب العربي، بيتا، ج2، ص706

[8]. بقره / 217.

[9]. امام خميني (ره) ، پيشين، ج1، ص 108، العاشر من الّنجاسات

[10]. مکارم شیرازی، ناصر و جمعي از همکاران، پيام قرآن، ج10، ص204

[11]. امام خميني (ره) پيشين، ج2، ص329، (مساله8) و عبدالکريم موسوي اردبيلي، فقه الحدود و التعزّيرات، قم، دفتر تبليغات اسلامي، 1413ق، ص840.

[12]. همان، و مکارم شیرازی، ناصر، پيشين، ص207.

[13]. ر.ک: امام خميني، پيشين، ج2، ص329.

[14]. حر عاملي، وسايل الشيعه، بيروت، داراحياء التراث العربي، بي تا، ج18، ص544، ج2، ب1، ابواب حد المرتد

[15]. ر.ک: همان، روايات3 و 6.

[16]. نجفي، محمد حسين، جواهرالحکم، بيروت، داراحياء التراث العربي، الطبعة السابعه، ج6، ص293، ج41، ص605ـ 608

[17]. ر.ک: مهاجراني، سيد عطاءاله، نقد توطئه آيات شيطاني، تهران، اطلاعات، چاپ 8، 1374، ص 33 دسيسه آيات شيطاني، سازمان تبليغات اسلامي، ستاد منطقه 2، 1368، ص 31

[18]. امام خميني، صحيفة نور، (سازمان مدارک فرهنگي انقلاب اسلامي، 1369) ، ج21، ص86 (فتواي حضرت امام: 25/11/1367) و ص87 (اطلاعيه دفتر امام (ره) در مورد عدم پذيرش توبه سلمان رشدي: (28/11/1367).

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
26 امرداد 01
بازدید
۱۰۸
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.