چکیده نقد
1ـ در کتابهای معتبر اهلسنت روایتی نقل شده است که پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) فرمودند: از من هیچ کلامی ننویسید مگر اینکه، قرآن باشد و اگر کسی نوشته باید آن را از بین ببرد؛ این روایت با دو مشکل اساسی روبهروست: یکی اینکه، این روایت با روایات دیگری ـ که در منابع حدیثی معتبر اهلسنت آمده ـ در تعارض است؛ چون پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) در این روایات به صراحت امر به کتابت حدیث فرمودند. و دیگر اینکه، این روایت از نظر سندی و دلالی دچار مشکل است چون، موقوف و متفرد به ابوسعید خدری است.
2ـ جریان ضد حدیثی فقط منحصر در کتابت و تدوین حدیث نبوده بلکه، از نقل حدیث نیز، ممانعت به عمل میآوردند.
3ـ اقدام به جمعآوری و کتابت حدیث هیچ منافاتی با جمعآوری و عمل به قرآن نداشته بلکه، به علت مفسر و مبین بودن روایات، کتابت حدیث عامل و محرک بسیار مؤثری در اشتغال به قرآن در زمینه جمعآوری و نیز، مشوق خوبی در عمل به قرآن در زمینه کاربردی میباشد.
4ـ قرآن کریم به علت اسلوب خاص بلاغیای که دارد و نیز، به علت عدم امکان وارد شدن کذب در آن به هیچوجه تصور اختلاط آن با روایات ممکن نمیباشد. چون روایات هم آن اسلوب خاص بلاغی قرآنی را نداشته و هم، امکان وارد کردن کذب در روایات وجود دارد.
5ـ روایات معتبری در منابع حدیثی اهلسنت وجود دارد مبنی بر اینکه، اذهان توانایی حفظ احادیث به مدت زمان طولانی را نداشته بهگونهای که گذشت زمان طولانی باعث بروز کمی و زیادی در الفاظ روایات میشود.
6ـ شیعه معتقد است که برخی از اصحاب پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) مانند: سلمان فارسی، ابوذر غفاری، أبورافع، اسماء بنت عمیس، جابر بن عبدالله أنصاری، زید بن ثابت انصاری، عبدالله بن عباس، اُبی بن کعب، أبوشاة یمنی، ابوبکر و... از همان ابتدا شروع به کتابت حدیث کردند که البته، اولین آنان حضرت علی بن أبیطالب(علیه السلام) است که به امر پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) کتابت میفرمودند. در ضمن، مجموعههایی از یاران پیامبر گرامی اسلام(صلی الله علیه و آله) وجود دارد که معمولاً با پیشوند«صحیفه» یا«نسخه» میباشند.
7ـ در زمان حضرات امامان معصوم(علیهم السلام) کتابت حدیث بر عهده یاران امامان بزرگوار بوده و با نظارت شخص این بزرگواران صورت میگرفته است.
8ـ علمای شیعه مانند: مرحوم کلینی، مرحوم شیخ طوسی، مرحوم صدوق، مرحوم سید رضی، مرحوم مجلسی و... مبادرت به تدوین جوامع حدیثی کردند نه اینکه، کتابت حدیث کنند. چون، کتابت حدیث بر عهده اصحاب پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) و یاران امامان معصوم(علیهم السلام) بوده که قبلاً در مجموعههای کوچک به صورت متفرقه انجام گرفته بود.
9ـ در جوامع حدیثی شیعه از برخی اصحاب پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) از قبیل زید بن أرقم، زید بن ثابت، سلمان فارسی و... روایت نقل شده و علمای شیعه بر محور این روایات فتوا داده و یا تحقیقات علمی انجام دادند که این بیانگر احترام عملی شیعه به اصحاب پیامبر گرامی اسلام(صلی الله علیه و آله) میباشد.
10ـ هدف اصلی از منع نقل و نگارش حدیث عبارت است از: ممانعت به عمل آوردن از نشر فضایل اهلبیت(علیهم السلام) و جلوگیری کردن از به حکومت رسیدن حضرات معصومان(علیهم السلام).
مقدمه
برای وارد شدن به اصل بحث ذکر چند نکته از باب مقدمه ضروری به نظر میرسد:
1ـ بحث منع تدوین حدیث یکی از موضوعاتی است اهلسنت آن را قبول داشته ولی، برای این منع، دلایل و برهانهایی اقامه میکنند.
2ـ از جمله نکات مهمی که باید در مباحث مبنایی در زمینه روایات به آن توجه داشت، این است که باید اقامه ادله و قرائن مستند به منابعی باشد که در مبانی روایی دو طرف، از اعتبار ویژهای برخوردار باشد وگرنه، هر سؤال و پاسخی که محور استناد و استدلال آن منابع غیرمعتبر باشد، بدون فایده خواهد بود.
3ـ اصل شبهه سوزاندن روایات به وسیله خلیفه اول، روایتی است که از منابع معتبر اهلسنت نقل نشده است؛ بنابراین، طرح شبهه پیرامون این روایت و نیز، اقامه پاسخ به این شبهه یک کار لغو و بیهودهای میباشد.
4ـ اگر چنین وضعیتی پیش بیاد که روایت از منابع معتبر نقل نشده، باید به جستوجوی روایات هممضمون آن در منابع متعبر پرداخت تا بر محور آن روایات، طرح شبهه شده و یا جواب شبهه داده شود. در اینجا نیز، روایتی هممضمون روایت بالا انتخاب شده و پاسخها بر محور آن طرح گردیده است.
جواب شبهه
به علت تعدد شبهه جوابهای متعددی نیز، به آن داده میشود:
1ـ وجود روایات هممضمون این روایت در کتابهای معتبر حدیثی اهلسنت
با قطع نظر از روایت سوزاندن احادیث به وسیله خلیفه اول که البته، مشکلاتی از قبیل موجود نبودن در کتابهای معتبر اهلسنت را به همراه دارد، به روایات معتبر دیگری اشاره میکنیم که بر منع نقل حدیث دلالت داشته و در کتابهای معتبری که از برخی آنها به صحاح سته تعبیر شده، آمده است:
«ابوسعید خدری از پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) نقل کرده که ایشان فرمودهاند:"هیچ چیزی(هیچ کلامی) از مرا ننویسید مگر اینکه، قرآن کریم باشد. بنابراین، هر کسی کلامی از جانب من به غیر از قرآن را نوشته، باید آن را از بین ببرد."»[3]
1ـ1ـ متعارض بودن این روایت با روایات دیگری از همین منابع معتبر
این روایت و روایاتی از این قبیل با روایات دیگری که در همین کتابهای معتبر اهلسنت آمده، در تعارض بوده و به صراحت بر کتابت حدیث از جانب پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله) دلالت دارد:
«از عبدالله بن عمرو نقل شده که گفته است:"من همیشه هر چیزی که از پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) میشنیدم را نوشته و سعی در حفظ کردن آن داشتم تا اینکه، قریش مرا از این کار نهی کردند و گفتند: آیا هر چیزی را که از پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) میشنوی، آن را مینویسی؟ در حالیکه، او یک بشر است و تکلم او در حال خشنودی و ناراحتی صادر میشود. پس من هم از کتابت حدیث ایشان دست برداشته و به نزد ایشان رفته و این سخن قریش را به ایشان گفتم." پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) با انگشت خود به دهان شریفشان اشاره کرده و فرمودند:"بنویس(کتابت کن)، به خدا قسم مطلبی از دهان من خارج نمیشود مگر اینکه، حق و حقیقت است."»[4]
همچنین، روایت دیگری که پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) امر فرمودند تا قلم و کاغذی آورده شود که مطلبی را بیان بفرمایند و حاضران نیز، آن را کتابت کنند ولی، خلیفه دوم به صراحت مانع نوشته شدن کلام پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) شده و با استدلال«حسبنا کتاب الله» از کتابت حدیث پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله) ممانعت به عمل آورد؛ بهگونهای که حضرت از این عمل خلیفه به شدت ناراحت شده و امر به خروج حاضران از اتاق فرمودند.[5]
بنابراین، احادیث معتبری در جوامع حدیثی معتبر اهلسنت وجود دارد که دلالت بر کتابت حدیث در زمان خود پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) دارد بهگونهای که شخص رسول گرامی اسلام(صلی الله علیه و آله) خودشان در موارد مختلفی و با اشکال گوناگونی امر به کتابت حدیث میفرمودند.
1ـ2ـ اشکال سندی و دلالی در روایت
این روایت از نظر سندی دارای مشکل بوده و محدثان معتبر اهلسنت مانند بخاری حکم کردند به اینکه این روایت، موقوف است و متفرد است به أبوسعید خدری.[6]
اگر بر فرض احتمال، این روایت از جهت سندی و دلالی هم صحیح باشد، مقصود پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) دارای دو فرض است: یکی اینکه، نباید نوع کتابت نص روایت، شبیه کتابت نص قرآنی باشد؛ بهگونهای که تشخیص نص قرآنی از نص روایی ممکن نباشد. و دیگر اینکه، نباید کتابت متن حدیثی متصل به کتابت متن قرآنی باشد بلکه، باید جدای از هم و در صفحهای جداگانه نوشته شود.[7]
1ـ3ـ روایت سوزاندن احادیث، روایتی غیرقابل تمسک
به دلیل اینکه این روایت از کتابهای معتبر اهلسنت نقل نشده، نمیتواند نه به عنوان شبهه و نه به عنوان جواب شبهه مورد تمسک دو طرف واقع شود.
بنابراین، دعوا و چانهزنی بر سر این حدیث، کاری لغو و بیهوده است.
2ـ منع از نقل حدیث علاوه بر منع کتابت آن
در دوران بعد از پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) جریان ضد حدیثی فقط مختص به منع از کتابت حدیث نبوده بلکه، به صورتهای گوناگونی از نقل حدیث نیز، جلوگیری به عمل آمد که در اینجا، به دو نمونه از آن اشاره میکنیم:
2ـ1ـ زندانی کردن ناقلان حدیث
«سعید بن ابراهیم از پدرش نقل کرده است:"عمر به ابنمسعود و ابودرداء و ابوذر گفت: نقل حدیث از پیامبر برای چیست؟ و من گمان می کنم آنان را در مدینه حبس کرد تا از دنیا رفت."»[8]
2ـ2ـ تأکید بر نقل بسیار اندک حدیث در شهرهای دیگر
«قرظة بن کعب گوید: عمر بن خطاب، ما را به کوفه روانه کرد و تا موضعی که آن را"احراز" یا"صرار" میگفتند، مشایعت کرد و سپس گفت: میدانید چرا شما را مشایعت کردم؟گفتیم: به خاطر حق رسول خدا و حق انصار. گفت: با شما آمدم تا مطلبی را بگویم و شما آن را حفظ کنید. شما نزد گروهی میروید که با قرآن انس دارند. هنگامی که شما را ببینند، متوجه شما میشوند و میگویند: اینان اصحاب رسول خدا هستند. پس روایت کمتری از رسول خدا نقل کنید و من با شما همراه و شریک خواهم بود.»[9]
بنابراین، ممنوعیت حدیثی فقط منحصر در کتابت و تدوین حدیث نبوده بلکه، با توجه به دو روایت بالا، از نقل حدیث نیز، ممانعت به عمل میآوردند.
3ـ نبود تنافی بین جمعآوری قرآن و جمعآوری و کتابت احادیث
بین جمعآوری کردن قرآن و جمعآوری و کتابت احادیث نبوی(صلی الله علیه و آله) هیچ منافاتی وجود ندارد تا اینکه، ترس از ترک جمعآوری قرآن یا ترس از مهجور ماندن قرآن حاصل بشود. چون، روایات نبوی(صلی الله علیه و آله) در حکم مبیّن و مفسر آیات قرآن کریم بوده و اتفاقاً عامل و محرک بسیار مؤثری در اشتغال به قرآن در زمینه جمعآوری و نیز، مشوق خوبی در عمل به قرآن در زمینه کاربردی میباشد.[10]
البته، باید به این نکته نیز، اشاره کرد که علت اصلی این ترس، اعتقاد خاصی بود که خلیفه دوم نسبت به سنت نبوی داشت و آن این بود که او برای اولین بار لفظ«منشاة» را بر سنت نبوی اطلاق کرد. و این لفظ هم، فقط در یهود استفاده میشد که عبارت است از کلمات و اقوال أحبار و رهبانان یهودی؛ که خلیفه دوم معتقد بود اقوال رسول الله(صلی الله علیه و آله) مانند کلمات أحبار و رهبانان یهودی میباشد و همانگونه که کلمات أحبار و رهبانان موجب انحراف یهود شده، ـ العیاذ بالله ـ کلمات و اقوال پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) نیز، موجب انحراف مسلمانان خواهد شد.[11]
4ـ اسلوب بلاغی و معجزهآسای قرآن مانع از اختلاط آن با احادیث
قرآن کریم دارای یک اسلوب خاص از حیث اعجاز و بلاغت است درحالیکه، اسلوب حدیث یک اسلوب تفسیری و توضیحی نسبت به آیات قرآن کریم میباشد. و نیز، قرآن کریم دارای آیاتی است که دلالت بر عدم تحریف ابدی آن داشته و حتی آیاتی دارد که شامل تحدی و هماوردطلبی در زمینه ارائه مثل و مانند میباشد درحالیکه، در حدیث یک چنین نظریهای وجود ندارد و به همین علت است که امکان کذب بر پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) وجود دارد اما، درباره قرآن کریم تصور چنین امکانی هم، محال است که وجود داشته باشد. بنابراین، نظریه ترس از اختلاط قرآن با حدیث که از جانب خلیفه دوم مطرح گشته، غیرممکن میباشد.[12]
5ـ عدم توانایی ذهن در نگهداری بلندمدت مطالب به صورت کامل
یکی از آفاتی که ننوشتن روایت و نقل نکردن آن در پی دارد این است که بعد از مدتی از یادها رفته و ذهنها نمیتوانند مثل روز اول به صورت کامل آن را بازیابی کنند و بسیار واضح است که زیاده و نقصان در نقل احادیث اتفاق خواهد افتاد. دلیل بر این ادعا، روایات معتبری است که در کتابهای مورد اعتماد اهلسنت و از زبان برخی صحابه پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) نقل شده است. یکی از این روایات، روایتی است که به نقل از«زید بن ارقم»[13] یکی از صحابی مهم پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) وارد شده است:
«از عبدالرحمان بن أبیلیلی نقل شده که میگوید:"به زید بن أرقم گفتیم که برای ما احادیثی از پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) نقل کن." زید گفت:"ما پیر شدیم و فراموش کردیم و از طرفی هم، حدیث(نقل حدیث) از پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) بسیار مهم بوده و باید با احتیاط با آن برخورد شود."»[14]
و همچنین، روایت دیگری با همین مضمون در اثبات این ادعا از زبان خلیفه دوم در کتاب مسند احمد نقل شده است:
«أبوالغصن بصری میگوید: زمانی که وارد مدینه شدم، با أسلم مولی و همپیمان عمر بن خطاب دیدار کردم؛ به او گفتم:"برای من حدیثی از عمر نقل کن." گفت:"نمیتوانم؛ میترسم حدیث را طوری نقل کنم که در آن کمی و زیادی اتفاق بیفتد.[سپس، ادامه داد] ما روزی نزد عمر بودیم و به او گفتیم که برای ما حدیثی از پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) نقل کن. گفت: میترسم طوری نقل کنم که حرفی از آن را کم یا زیاد کنم؛ چون پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) فرمودند: هر کسی که بر من دروغ ببندد، جایگاه او جهنم است."»[15]
و یا روایتی که«أبوشاة» بعد از تمام شدن خطبه پیامبر گرامی اسلام(صلی الله علیه و آله) در جمع اصحاب بعد از فتح مکه، به علت اینکه، مطالب پیامبر(صلی الله علیه و آله) در ذهن او نماند، از ایشان خواستند سخنانشان را برای او بنویسند که حضرت امر فرمودند: حرفهایم را برای أبوشاة بنویسید.(اُكْتُبُوا لِأَبِيشَاةٍ)[16]
6ـ شروع کتابت حدیث از زمان پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) در اعتقاد شیعه
عقیده شیعه در کتابت حدیث درواقع، پیروی کردن از دستورات و اوامر پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) و امامان معصوم(علیهم السلام) مبنی بر لزوم کتابت حدیث بوده که بسیار بر اهمیت آن سفارش فرمودهاند.[17]
به همین دلیل، شیعه معتقد است که از همان زمان پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) یاران خاص پیامبر و علی بن ابیطالب(علیهما السلام) شروع به کتابت احادیث پیامبر گرامی اسلام(صلی الله علیه و آله) کردند که از میان این افراد میتوان به: سلمان فارسی، ابوذر غفاری، أبورافع، اسماء بنت عمیس، جابر بن عبدالله أنصاری، زید بن ثابت انصاری، عبدالله بن عباس، اُبی بن کعب، أبوشاة یمنی، ابوبکر، أصبغ بن نباته، سلیم بن قیس هلالی اشاره کرد.[18]
البته، ذکر این نکته هم، ضروری است؛ اولین شخصیتی که احادیث پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) را به سفارش خود حضرت کتابت کرد، حضرت علی بن أبیطالب(علیهما السلام) بودند. أبورافع نیز، به عنوان یکی از شخصیتهای پیشرو در کتابت حدیث بوده که احادیث پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) را در قالب کتاب«السنن و الأحکام و القضایا» جمعآوری کرده است.[19]
در ضمن، مجموعههایی از یاران پیامبر گرامی اسلام(صلی الله علیه و آله) وجود دارد که معمولاً با پیشوند«صحیفه» یا«نسخه» از آنهای یاد شده است.[20]
7ـ کتابت حدیث به وسیله یاران امامان معصوم(علیهم السلام) با نظارت این بزرگواران
در زمان امامان معصوم(علیهم السلام) نیز، یاران حضرات معصومان فرمایشات این بزرگواران را که در برگیرنده احادیث پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) و امام قبلی هم بوده، کتابت میکردند.
به عنوان نمونه، میتوان به«محمد بن مسلم» اشاره کرد که از یاران امام باقر(علیه السلام)، امام صادق(علیه السلام) و امام کاظم(علیه السلام) است و کتابی با نام چهارصد مسأله در ابواب حلال و حرام دارد که مجموعهای از احادیث گرانبها میباشد.[21]
و یا میتوان به«صفوان بن یحیی» اشاره کرد که از یاران امام کاظم(علیه السلام)، امام رضا(علیه السلام) و امام جواد(علیه السلام) بوده و سی جلد کتاب حدیثی نوشته که برخی از آنهای عبارتند از: کتاب وضو، کتاب صلاة، کتاب صوم، کتاب حج و... .[22]
بنابراین، در زمان خود حضرات امامان معصوم(علیهم السلام) نیز، کتابت حدیث بوده که بر عهده یاران ایشان و با نظارت شخص این بزرگواران صورت میگرفته است.
8ـ تدوین جوامع حدیثی به وسیله علمای شیعه؛ نه کتابت حدیث
توجه و دقت به این نکته ضروری است که محدثان بزرگی مانند؛ مرحوم کلینی، مرحوم شیخ طوسی، مرحوم صدوق، مرحوم سیدرضی، مرحوم مجلسی و... احادیث را کتابت نکردند بلکه، به تدوین احادیث پرداختند. به این معنا که؛ احادیث قبلاً به وسیله اصحاب پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) و یاران امامان معصوم(علیهم السلام) در مجموعههای کوچکی به صورت متفرقه کتابت شده بود که در زمانهای بعد اشخاص معتبری مانند مرحوم کلینی، مرحوم مجلسی و... به تدوین، تنظیم و تبویب این احادیث در جوامع حدیثیای پرداختند که دارای باببندی، عنوانبندی، فصلبندی و... میباشد.
9ـ نقل روایت از اصحاب در جوامع حدیثی شیعی؛ بهترین دلیل بر احترام شیعه نسبت به اصحاب پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله)
در کتابهای حدیثی شیعه از اصحاب پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) روایت نقل شده است و علما و دانشمندان شیعه براساس روایت این اصحاب فتوا داده و یا بر اساس آن تحقیقات علمی انجام میدهند. پس، این عمل بیانگر این است که شیعه برای یاران و اصحاب پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) احترام قائل بوده و روایات آنان را به عنوان سند در جوامع حدیثی خود نقل کرده است؛ که برخی از این اصحاب عبارتند از: ابنعباس[23]، زید بن ثابت[24]، زید بن ارقم[25]، سلمان فارسی[26] و... .
10ـ انگیزه سیاسی مهمترین عامل منع از نقل و کتابت حدیث
علت و هدف اصلی منع از کتابت و نقل حدیث را میتوان یک سیاسیکاری محض دانست تا در راستای آن از نشر فضائل حضرت علي(علیه السلام)، حضرت فاطمه(عليها السّلام) و ساير اهلبيت(علیهم السلام) جلوگیری به عمل آید و در پی آن حکومت سیاسی و بُعد حکومتی را از حضرات معصومان(علیهم السلام) سلب کنند.
به نظر ميرسد دليل اصلي جلوگيري از تدوين حديث، مخفي نگاه داشته شده و توجيهات ديگري مطرح شده است. چون دليل اصلي، قابل بيان نبوده و مورد قبول هم قرار نميگرفته است. ولي، بعد از گذشت مدت زماني در حدود يك قرن، و فراموش شدن احاديث فضائل اهلبيت(علیهم السلام) مقصود حاصل شده و امر به تدوين حديث شده است.[27]
دليل روشن بر اين مدعا، كلام خليفة دوم است كه گفت:«أقلّوا الرواية عن رسول الله(صلّي الله عليه و آله) إلاّ فيما يعمل به.» یعنی، نشر احاديثي كه مورد عمل نيست (احاديث فضائل) ممنوع است.
همچنين، علقمه كتابي از مكه يا يمن آورد كه در آن احاديثي راجع به اهل بيت پيامبر(صلّي الله عليه و آله) وجود داشت و آن را به عبدالله ارائه داد ولي عبدالله آن را شست و در جواب اعتراض علقمه گفت:«القلوب اوعية فاشغلوها بالقران و لا تشغِلوها ما سواه.»[28]
البته، میتوان دلایل دیگری هم، به آن اضافه کرد مانند: از حجيت انداختن كلام پيامبر(صلّي الله عليه و آله) و همچنين، حجيت بخشيدن به نظرات ديگران بوده است؛ که در روایت دوات و قلم و روایاتی نظیر آن، به روشنی قابل لمس است.
11ـ جمعبندی و نتیجهگیری
با توجه به مطالب بیان شده میتوان به نتایج زیر دست یافت:
1ـ روایت سوزاندن حدیث به علت غیرمعتبر بودن منبع آن، قابل تمسک نبوده و روایات هممضمون این روایت که در منابع معتبر وجود دارد نیز، با دو مشکل بزرگ روبهرو هستند: یکی اینکه، با روایات معتبر دیگر در تعارضاند. و دیگر اینکه، از جهت سندی و دلالی دارای مشکل هستند.
2ـ منع از حدیث فقط منع از کتابت و تدوین آن نبوده بلکه، شامل منع از نقل حدیث هم، میشود.
3ـ دلایل بر لزوم تدوین و کتابت حدیث عبارتند از:
الف) نبود تنافی بین جمعآوری قرآن و جمعآوری و کتابت احادیث، ب) اسلوب بلاغی و معجزهآسای قرآن مانع از اختلاط آن با احادیث، ج) عدم توانایی ذهن در نگهداری بلندمدت مطالب به صورت کامل، د) شروع کتابت حدیث از زمان پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) در اعتقاد شیعه، ه) کتابت حدیث به وسیله یاران امامان معصوم(علیهم السلام) با نظارت این بزرگواران.
4ـ احادیث موجود در جوامع حدیثی کنونی شیعه به وسیله صاحبان این جوامع کتابت نشده بلکه، به وسیله این بزرگواران تدوین، جمعآوری، باببندی و عنوانبندی شده است.
5ـ کمترین دلیل بر احترام ویژه شیعه به صحابه پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) این است که از برخی صحابه در جوامع حدیثی شیعه روایت نقل شده و بر طبق آن فتوا صادر شده و یا اینکه، محور برخی از تحقیقات دانشمندان شیعه بوده است.
6ـ اصلیترین دلایل منع از نقل و کتابت حدیث را میتوان بر محور این دو انگیزه دانست: یکی اینکه، جلوی نشر فضایل اهلبیت(علیهم السلام) گرفته شود تا به دنبال آن، غصب بُعد حکومتی و سیاسی از حضرت علی(علیه السلام) و فرزندان بزرگوارشان(علیهم السلام) میسر گردد. و دیگر اینکه، نفی حجیت کلام پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) و در مقابل، حجیت دادن به کلام دیگر صحابه.
و) محمد بن على بن حسين بن بابويه قمى معروف به«شیخ صدوق»، الأمالی، ص 37، ح 3؛(حدثنا محمد بن علي قال حدثنا علي بن محمد بن أبي القاسم عن أبيه عن محمد بن أبي عمر العدني بمكة عن أبي العباس بن حمزة عن أحمد بن سوار عن عبد الله بن عاصم عن سلمة بن وردان عن أنس بن مالك قال قال رسول الله(صلی الله علیه و آله): المؤمن إذا مات و ترك ورقة واحدة عليها علم تكون تلك الورقة يوم القيامة سترا فيما بينه و بين النار و أعطاه الله تبارك و تعالى بكل حرف مكتوب عليها مدينة أوسع من الدنيا سبع مرات و ما من مؤمن يقعد ساعة عند العالم إلا ناداه ربه عز و جل جلست إلى حبيبي و عزتي و جلالي لأسكنتك الجنة معه و لا أبالي.)
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.