به نظر می رسد يکي از آسيب هاي حديث، صنعت مجاز يا استعاره است آيا درست است؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

به نظر می رسد يکي از آسيب هاي حديث، صنعت مجاز يا استعاره است آيا درست است؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

در ابتدا بايد گفت: در هر زباني الفاظ گاهي در معناي حقيقي و گاهي در معناي مجازي و استعاره اي استعمال مي شود و اين نه تنها آسيب نمي رساند بلکه جزئي از ضروريات در گفتار و نوشتار در زبان هاي مختلف مي باشد و اينکه شما اين را آسيب می دانيد مايه تعجب است. بنابراين زبان عربي هم همانند ديگر زبان ها در استعمال لفظ دارای دو نگرش و خواسته است :

  1. حقيقت: هر لفظي كه در زبان براى موضوع له خود بكار رفته؛
  2. مجاز:آن لفظي كه براى تشبيه و استعاره (يا علاقه‏هاى مجازى ديگر) براى يك غرضى و براى اختصار در سخن از معناي اصلي و حقيقي خود به معني ديگري استعمال شده است.

 و ظاهر كلام در هر گفتار و نوشتاري در مرحله اول ، همان معناى حقيقى او است و معنى استعاره‏اى مانند تأويل و معنى باطنى معانى مجازى باشند و نياز به قرينه دارند و قضاوت در اينكه سخن در معنائى حقيقت است يا مجاز،  روا نباشد جز با دليل يقينى و ظن در آن كافى نيست و علم بدان دو راه دارد:

1- اجماع اهل زبانى در استعمال لفظ در معنا بدون قرينه( يعني اگر کسي لفظي را بگويد و قرينه اي بر مجاز يا استعاره بودن نياورد همه زبان دان ها آن لفظ را به معناي  حقيقي خود معني و ترجمه مي کنند )

2- دليلى كه نتيجه يقين بدهد.[1]

چند نمونه

1.  زراره از حضرت صادق (عليه السّلام) نقل كرد، امير مؤمنان (عليه السّلام) روزى در منبر فرمود: «لا يجد احدكم طعم الايمان حتّى يعلم انّ ما اصابه لم يكن ليخطئه و ما اخطأه لم يكن ليصيبه‏؛ لذت شيرينى ايمان را كسى احساس ميكند كه يقينش به مرحله‏اى برسد كه نقشه قضا و تقديرات را لازم الاجراء بداند بطورى كه آنچه باو ميرسد محال باشد كه باو نرسد و آنچه از خوشى و غير آن كه باو نميرسد امكان نداشته باشد كه باو نائل گردد.[2]»

 توضيح: گفتار حضرت كه فرمود: (طعم الايمان) در اين تعبير كنايه و استعاره خيالى اعمال شده كه ايمان را به غذا، تشبيه فرموده چون ايمان غذاى روح است كه روح بوسيله ايمان پرورش يافته و بحد كمال ميرسد همچنان كه خوردنى‏ها غذاى بدن است[3]‏

2.  علاء بن فضيل گويد: امام صادق از پدرش حضرت باقر (عليهما السّلام) نقل كرد كه آن حضرت فرمود: عزّت و بزرگى روپوش خدا است، و بزرگمنشى زيرپوش اوست، (يعنى جامه‏اى است كه مخصوص او است) پس هر كس بيكى از آنها دست‏درازى كند خداوند او را در دوزخ سرنگون سازد.[4]

توضيح :  لفظ روپوش و زيرپوش هر دو استعاره است براى اختصاص عزّت و كبريائى به خداوند، زيرا هر كس روپوش و زير پوشش ويژه خود او است.[5]

3.  سليمان بن خالد گويد: از امام صادق (عليه السّلام) شنيدم مي فرمود: هر كس سه روز بر او بگذرد و سوره «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» را تلاوت نكند پس بدون ترديد مخذول شده و او را بخود واگذاشته‏اند. و ربقه ايمان را از گردن خويش باز ساخته، و چنانچه در اين سه روز از دنيا برود بخداى عظيم كافر شده باشد.[6]

توضيح:

«ربقه» بفتح راء مهمله و كسر آن بمعنى حبل و ريسمان است و در اينجا استعاره است براى آنچه مؤمن بدان از ايمان ملتزم گشته است.[7]

 

[1] . ترجمه كنز الفوائد و التعجب، ج‏2، ص 25

[2] .ترجمه  67 و 68   بحار الانوار، مترجم: سيد ابوالحسن موسوي همداني ،  جلد ج‏1  ،ص  147( اين ترجمه در دو جلد است که اين روايت در جلد يک ترجمه است)

[3] . همان.

[4] . ثواب الاعمال شيخ صدوق ، ترجمه غفارى، كيفر متكبران ،  ص 498

[5] . همان .

[6] . همان ، ص 538   

[7] . همان .

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
11 امرداد 01
بازدید
۸۶
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.