شهادت حضرت زهرا سلام الله عليها چگونه بود ؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

شهادت حضرت زهرا سلام الله عليها چگونه بود ؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

در روايات شيعه بطور متواتر نقل شده است كه فاطمه زهرا ـ سلام الله عليها ـ در نزد پيامبر اكرم ـ صلي الله عليه و آله ـ جايگاه ويژه اي دارد كه در منابع اهل سنت نيز قابل قبول است اگرچه در اواخر منابع اهل سنت دچار سانسور شده و نسبت به خاندان پيامبر و فضائل آنها كمتر توجه نموده اند و تعصبات خود را در تحريف حقايق نشان داده اند اما در هر صورت منابع گذشته مطالب زيادي دارند كه بخشي از آنها ارائه مي شود.

1. پيامبر خدا ـ صلي الله عليه و آله ـ فرمود: «فاطمه پارة تن من است، هر كس او را به خشم آورد، مرا به خشم آورده است.»[1]

2. همانا كه فاطمه پاره اي از من است، مرا مي آزارد هر كه وي را بيازارد»[2] و در روايتي «فاطمه پاره اي از من است» مرا آزرده خاطر مي سازد هر كه او را آزرده خاطر نمايد، و مرا شاد مي كند هر كه وي را شاد كند.»[3]

3. رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله ـ به حضرت فاطمه ـ سلام الله عليها ـ فرموده است.

«خداوند براي خشم تو، خشمگين و براي خشنوديت خشنود مي شود.»[4]

4- حاكم در مستدرك خود آورده است كه پيامبر ـ صلي الله عليه و آله ـ فرمود: «هنگامي كه روز قيامت فرا رسد، منادي از درون عرش ندا سر مي دهد: اي حاضران جمع شويد، سر به زير انداخته، چشمان خويش را فرو بنديد تا فاطمه دختر محمد ـ صلي الله عليه و آله ـ بر صراط بگذرد، پس او همراه با هفتاد هزار كنيز از حورالعين همچون برق مي گذرد.[5]

همه اين نه روايت در منابع اهل سنت نقل شده است .

ماجرای ضربت خوردن

بعد از رحلت پيامبر اكرم ـ صلّي الله عليه و ‌آله ـ عده‎اي انصار در سقيفه بني ساعده جمع شدند تا سعد بن عباده را بر خود امير كنند. وقتي كه اين خبر به گوش ابوبكر رسيد او به شدت ناراحت شد و با عمر به سرعت به سوي سقيفه حركت كردند.[6] اين در حالي بود كه جنازه پيامبر ـ صلّي الله عليه و ‌آله ـ، در اطاق روي زمين بود و علي ـ عليه السّلام ـ مشغول تغسيل پيامبر ـ صلّي الله عليه و ‌آله ـ بود.[7] در همان روز رحلت پيامبر اكرم ـ صلّي الله عليه و ‌آله ـ، با ابوبكر بيعت نمودند و سپس بر جنازه پيامبر كه توسط اهل بيت غسل و كفن شده بود نماز گزارده و به خاك سپردند.[8]

به ابوبكر خبر رسيد، گروهي از بيعت تخلف كرده و در خانه، علي بن ابيطالب ـ عليه السّلام ـ جمع شده‎اند، وي، عمر بن خطاب را فرستاد كه آنها را بياورد. عمر به در خانه علي ـ عليه السّلام ـ، آمده و آنها را صدا زد، پس خارج نشدند در اين هنگام عمر دستور داد هيزم بياورند و خطاب به اهل خانه گفت: قسم به آن كس كه جان عمر در دست اوست! بايد خارج شويد وگرنه خانه را با اهلش به آتش مي‎كشم.[9]

در اين هنگام عده‎‌اي به خانه علي ـ عليه السّلام ـ حمله ور شده و به آنجا هجوم آوردند و درب خانه‎اش را به آتش كشيدند و او ـ علي ـ عليه السّلام ـ ـ را به زور از خانه خارج كردند، آنها سيده زنان ـ فاطمه ـ عليها السّلام ـ ـ را پشت درب فشار سختي دادند به حدي كه محسن ـ فرزندش ـ را سقط كرد[10] و سيلي به صورت آن مظلومه زدند.[11]

بنابراين در اكثر كتب تاريخي بزرگان اهل تشيّع و بعضي از بزرگان اهل تسنّن به اين مطلب اذعان شده كه بيت مقدّس فاطمه عليها السلام مورد حمله و يورش قرار گرفته[12]  و به نقل بعضي‏ها، تهديد به آتش[13]  و به نقل بعضي ديگر به آتش كشيده شد [14]  و فاطمه عليها السلام در اين حمله و يورش بي‏رحمانه‏ي حكومت غاصب، به گونه‏اي ميان در و ديوار قرار گرفت كه علاوه بر وارد آمدن صدمات سخت بر وجود گران مايه‏اش [15] ، فرزند وي نيز سقط گرديد[16]   و تازيانه‏هاي بيدادي كه بر پيكرش فرود آمد، بدنش را مجروح و خون آلود ساخت و آثار عميقي بر آن بدن نازنين بر جاي نهاد كه تا لحظه‏ي شهادت پا بر جا بود، و نيز ضربات شديد ديگري بر او وارد شد كه جسم و جان و روح ملكوتي‏اش را به شدّت آزرد . [17] در كنار تمام اين فشارها و دردها و رنج‏ها، سوگ پدر و گريه‏ي بسيار بر آن حضرت نيز از عواملي بود كه باعث شدّت بيماري و زوال شادابي و طراوت از خورشيد جهان افروز وجود او مي‏شد[18]  و از طرف ديگر، ستم و خشونت و مواضع ناجوان مردانه‏ي برخي از مسلمان نماها و نيز تحوّل ارتجاعي در سيستم سياسي و دگرگوني كارها و تغيير اوضاع و شرايط به سود ارتجاع و جاهليّت [19]  را نيز مي‏توان از عواملي بر شمرد كه فشار دردها و رنج‏ها را هر لحظه بيش‏تر مي‏ساخت و خورشيد وجود گل سر سبد آفرينش را به سوي افق مغرب پيش مي‏برد. و آن چه آن بانوی دوسرا را را سخت رنج مي‏داد و پيكر مطهّرش را آب مي‏كرد، امواج رنج‏ها و دردها و مصيبت‏هايي بود كه هر روز بر آن افزوده مي‏شد و اين فشارها و رنج‏ها بود كه بر درد و بيماري برخاسته از صدمات وارده در حمله و يورش دژخيمان حكومت غاصب به بيت مقدّسش، كمك كرد تا بانوي سرفراز گيتي و آفرينش را به بستر شهادت بكشاند.

 نحوه‏ي شهادت مظلومه‏ي زهرا عليها السلام:

 به دستور دختر فرزانه‏ي پيامبر صلي الله عليه وآله بسترش را به وسط اطاق آوردند و فاطمه عليها السلام پس از تدبير امور منزل و نظافت و شست و شوي بدن مبارك و لباس هايش رو به قبله در بستر خويش آرميد.

 از برخي روايات چنين به نظر مي‏رسد كه امير مؤمنان عليه السلام به همراه دو فرزندش در واپسين لحظات زندگي بانوي جهان هستي، در منزل نبودند و تنها اسماء بنت عميس در خدمت حضرتش حضور داشت، لحظه‏هاي آخر فرا مي‏رسيد و از پي آن، شرايط پرواز روح ملكوتي برترين بانوي جهان هستي فراهم مي‏آمد. فاطمه عليها السلام نگاهي عميق به اطراف افكند و فرمود: درود بر فرشته‏ي وحي، سلام بر پيامبر رحمت و عدالت، بار خدايا مرا به همراه پيامبر گران مايه‏ات برانگيز و غرق در مهر و خشنوديت ساز، و در جوار رحمت و خانه‏ي مهر و منزل گاه سلامت و آرامش خويش پناه ده. آن گاه فرمود:

 آيا آن چه من مي‏بينم شما نيز مي‏بينيد؟ پرسيدند مگر شما چه مي‏بينيد؟ فرمود: اين ها، انبوه انبوه، از فرشتگان آسمان‏ها هستند و اين نيز فرشته‏ي وحي است و آن هم پدر بزرگوارم پيامبر صلي الله عليه وآله كه مي‏فرمايد: "دخترم، به نزد ما بشتاب كه آن چه نزد ما داري، براي تو از دنيا و تمام ارزش هاي دنيوي بهتر و پسنديده‏تر است. بشتاب به نزد من كه در شوق ديدار توأم... فاطمه عليها السلام لحظاتي چشمان خود را روي هم نهاد و آنگاه فرمود: "سلام بر تو اي دريافت دارنده‏ي جان ها به فرمان خدا، هر چه زودتر روح مرا از اين تن خاكي و زميني برگير، سپس فرمود: به سوي تو روانم و اي پروردگار پر مهر؛ نه بسوي آتش. سپس پلك و ديدگان را روي هم نهاد، دست‏ها و پاهاي خويش را دراز كرد و افسوس و دريغ كه ريحانه‏ي نبي‏اكرم صلي الله عليه وآله جهان را بدرود گفت....[20]

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1. سيد مرتضي حسيني فيروز آبادي، فضائل الخمسه من الصحاح السته، دارالكتب الاسلاميه، جلد سوم مقصد ثالث در فضائل فاطمه ـ سلام الله عليها ـ، ص 122 تا 186.

2. ابن كثير، البدايه و النهايه، داراحياء التراث العربي، بيروت، ج2، ص 73، 72، 71.

3. سيوطي جلال الدين، الدرّر المنثور، دارالفكر بيروت، جزء الثاني،‌ص 194-193، ذيل تفسير آية 45‌ سورة آل عمران و جزء سادس ص 607 تا 599، ذيل تفسير آيه 33، سورة احزاب و...

4. فخر رازي، تفسير كبير، دارالكتب العلميه، بيروت، ج25، ص 181.

5. قندوزي حنفي، ينابيع المودة، اختر استامبول، 1301هـ ق، ص 198 و 176ـ 4و153.

6. هيثمي، علي بن ابي بكر، مجمع الزوائد، دارالكتاب بيروت، 1967م، ج9، ص 203.

7. قرطبي مالكي، ابوعمر، الاستعياب في معرفة الاصحاب، دارالكتب العلميه بيروت، 1415 هـ ق، كتاب النساء و الكنا هُنَّ (زنان و كنيه هايشان) ‌فاطمه بنت رسول الله ـ صلي الله عليه و آله ـ ش 3491،‌ج4، ص 453 تا ص 447.

8. حافظ ابي نعيم اصفهاني، حيلة‌الاولياء، دارالريان لتراث، 1407 هـ ق، ج2، ص 43 تا 39.

9. سيوطي، جلال الدين، حيات يابي در پناه فضائل اهل بيت، ترجمه حسن سعيد، دائرة المعارف، قرآن كريم، حديث دوم و...

10. حاكم حسكاني،‌شواهد التنزيل، موسسة الطبع و النشر، ج2، ص 134

 

 

[1] . بخاري، صحيح البخاري، قاهره، دارالحديث، بي تا، باب مناقب اقرباي رسول، ج5، ص 26، ابن حجر هيثمي، آن را در الصواعق المحرقه، قاهره، دارالبلاغه، طه 1403 هـ.ق، ص 188 آورده است.

[2] . مسلم، صحيح  مسلم، بيروت، موسسه عزالدين، كتاب فضائل الصحابه، باب فضائل، فاطمه، ج5، ص 54، حديث 93.

[3] . ابن حجر، الصواعق المحرقه، ص 190، اين حديث به صورت هاي مختلفي كه همين معني را مي رساند در بسياري از منابع مانند: مسند احمد بن حنبل، كنزالعمال، و الامامةو السياسة ابن قتيبه... وديگر منابع آمده است.

[4] . ابو عبدالله حاكم نيشابوري، المستدرك، علي الصحيحين، هند، 1334هـ ق، كتاب مناقب الصحابه، ج3، ص 154، حاكم گفته، حديثي است با اسناد صحيح ولي آن را نياورده اند. و ابن اثير اسدالغابه، مكتبه الاسلاميه، چ5، و ابن حجر الاصابه، بيروت، دارالكتب العلميه، ج8، ص 265، و بسياري ديگر از منابع اهل سنت.

[5] . حاكم، مستدرك «پيشين»ج3، ص 153، و ابن هجر هيثمي، الصواعق، المحرقه، ص 190.

[6] . ابن قتيبه، الامامة و السياسة، بيروت، مؤسسة الوفاء، الطبعة الثالثه، 1401 هـ، ج 1، ص 5.

[7] . ابن هشام، سيرة النبي، ترجمه: رسولي محلاتي، كتابفروشي اسلاميه، بي تا، ج 2، ص 430؛ و بلاذري، انساب الاشراف، تحقيق محمد حميد الله، دار المعارف، مصر، 1959 م، ج 1، ص 582.

[8] . مسعودي، مروج الذهب، ترجمه ابوالقاسم پاينده، انتشارات علمي و فرهنگي، ج 1، ص 657؛ و ابن اثير، الكامل في التاريخ، بيروت، دار الفكر، 1398 هـ، ج 2، ص 220.

[9] . ابن قتيبه، پيشين، ص 12؛ و بلاذري، پيشين، ج 1، ص 586؛ طبري، تاريخ الامم، تحقيق: ابوالفضل ابراهيم، مصر، دار المعارف، ج 2، ص 443.  و اندلسي، عقد الفريد، بيروت، دار الكتب العلميه، 1404 هـ، ج 5، ص 13 و 14. ابن ابي الحديد، شرح نهج البلاغه، بيروت، دار الجبل، 1407 هـ ، ج 2، ص 45.

[10] . مسعودي، اثبات الوصيه، قم، منشورات رضي، بي تا، ص 142 و 143؛ علامه مجلسي، بحار الانوار، بيروت، مؤسسة الوفاء، الطبعة الثانيه، 1402، ج 28، ص 308.

[11] . علامه مجلسي، پيشين، ج 53، ص 19.

[12] . ابن قتيبه الدينوري، الامامه و السياسة المعروف به تاريخ الخلفاء، ج 2 1 در يك مجلد ص 30، تحقيق علي شيري، ناشر الشريف الرضي، المطبعة امير، قم

 عماد الدين طبري، كامل بهائي، ص 305، از جزء اول كتاب، سوق بين الحرمين، پاساژ مهتاش.

 احمد بن علي بن ابي‏طالب طبرسي، الاحتجاج، دار النعمان، نجف اشرف، ج 1، ص 181، و انتشارات اسوه قم، 1413، تحقيق: ابراهيم بهادري و محمد هادي به.

[13] . بعد از آنكه عمر با عده‏اي به در خانه علي "ع" آمد، گفت: "والذي نفس عمر بيده: لتخرجنّ أولأحرقنها علي من فيها، فقيل له يا أبا حفص: إن فيها فاطمة؟ فقال و أن". ابن قتيبه الدينوري، الامامه و السياسة، قم، منشورات الرضي، 1363 ه ش، ص 12.

[14] . سليم بن قيس هلالي: ص 868  863  585، تحقيق: محمد باقر انصاري، مؤسسه الهادي، قم، 1415 ه.

 مؤتمر علماء بغداد، مقاتل بن عطية، ص 135 137، دار الارشاد الاسلامي،بيروت 1415

علي بن حسين مسعودي، اثبات الوصيه، ص 143، نجف اشرف، بصيرتي، قم

شيخ عبداللّه بحراني اصفهاني، عوالم العلوم، از شاگردان علامه مجلسي، ج 11، ص 443  441  404  400، مدرسه امام مهدي عليه السلام قم، 1363 ش.

 ابوجعفر طوسي، تلخيص الشافي، (460 ه( ج 3، ص 76، تحقيق سيد حسين بحر العلوم، دار الكتب الاسلاميه، قم 1349 ه.

[15] . ابراهيم بن محمد بن الجويني خراساني، فرائد السمطين (730 ه( ج 2، ص 35 34، تحقيق شيخ محمد باقر محمودي، مؤسسه المحمودي، بيروت.

 محمد بن علي بن الحسين بن بابويه قمي، امالي صدوق، الصدوق (381 ه( مؤسسه اعلمي، بيروت، 1400 ه، ص 101  99.

 محمد بن حسن حرّ عاملي، اثبات الهداه بالنصوص و المعجزات، (1104 ه(، ج 1، ص 281 280، علميه، قم.

طبرسي، الاحتجاج، ج 1، ص 216 210. / كتاب سليم بن قيس، تحقيق، محمد باقر انصاري، ص 907 594 586.

[16]  . علي بن حسين مسعودي (346 ه(، اثبات الوصيه، ص 143، نجف الاشرف، بصيرتي قم.

 ابي الفتح محمد بن عبدالكريم بن ابي‏بكر احمد الشهرستاني، (548 - 479 ه ق(، الملل و النحل، ج 3 2 1 در يك مجلد ص 57، در شرح احوال ابراهيم بن سيار بصري معروف به نظام از متكلمين معروف معتزلي، تحقيق محمد سيد گيلاني، شركة مكتبه و مطبعة مصطفي البابي الحلبي و اولاده بمصر.

 ابن ابي الحديد معتزلي، شرح نهج البلاغه، ج 1، ص 135، ملتزم الطبع و النشر، دار المعرفة، دار الكتاب العربي، دار احياء التراث العربي، بيروت، لبنان.

عماد الدين طبري، كامل بهائي، جزء اول، ص 309، سوق بين الحرمين، پاساژ مهتاش.

 نور اللّه الحسيني المرعشي، ج 2، ص 373، منشورات مكتبه الاسلاميه، با تعليقه آية اللّه سيد شهاب الدين النجفي، به اهتمام حسن غفاري. حقاق الحق و ازهاق الباطل

[17]  . حسين بابويه قمي، صدوق، امالي، ص 118 101 99، مؤسسه اعلمي، بيروت، 1400 ه.

 محمد بن حسن حر عاملي، اثبات الهداة، ج 1، ص 281 280، علميه، قم.

علي بن شهر آشوب مازندراني، مناقب آل ابي‏طالب، ج 2، ص 209، مؤسسه انتشارات علامه خيابان حضرتي، المطبعة العلميه، قم.

 الشهرستاني، الملل و النحل، ج 3 2 1، در يك مجلد، ص 57، تحقيق سيد گيلاني .

 شيخ ابوالقاسم جعفر بن قولويه، كامل الزيارات، ص 335 332، المطبعة المرتضويه، نجف اشرف 1356 ه .

سيد هاشم بن سليمان بن اسماعيل بحراني، غاية المرام و حجة الخصام، ص 48، انتشارات انجمن آثار ملي، تهران.

[18] . عسي بن ابي الفتح الاربلي، كشف الغمه في معرفة الائمه، ج 1، ص 498، و علق عليه سيد هاشم الرسولي، تبريز، سوق المسجد الجامع.

 علي بن حسين بن بابويه قمي )صدوق(، الخصال، ج 1، ص 272، دفتر نشر اسلامي، 1403 ه قم.

علي بن شهر آشوب مازندراني، مناقب علي ابي طالب، ج 3، ص 362، انتشارات علامه، قم، المطبعة العلميه، بقم.

نوراللّه الحسيني المرعشي، احقاق حق، ج 10، ص 438، تعليه آيةاللّه شهاب الدين النجفي، به اهتمام حسن غفاري، المطبعة الاسلاميه.

[19] . از جمله مي‏توان به غصب فدك توسط حكومت غاصب اشاره نمود.

عماد الدين طبري، كامل بهايي، جزء اول، ص 309، سوق بين الحرمين، پاساژ مهتاش.

 ابي الفتح الاربلي، كشف الغمه في معرفة الائمه، ج 1، ص 478  477  476، علق عليه هاشم الرسولي، تبريز، سوق المسجد الجامع.

 ابن ابي الحديد معتزلي، شرح نهج البلاغه، ج 16، ص 236، به تحقيق محمد ابوالفضل ابراهيم، 1962، دار احياء الكتب العربيه، عيسي البابي الحلبي و شركاء.

[20] . السيد محمد كاظم القزويني، فاطمة الزهراء عليها السلام من المهد الي اللحد، ص 617 616 615، الطبعة الاولي (1397 ه 1977 م(، دار الصادق‏طبع، نشر، توزيع، شارع الام جيلاس، البناية المركزية، الطابق الرابع، بيروت، لبنان.

ميرزا محمد تقي سپهر، ناسخ التواريخ، در ذكر فضائل فاطمه زهرا عليها السلام چاپ سوم از انتشارات اسلاميّه، تهران، 1354 ش، ص 223  222

علامه مجلسي، بحار الانوار، ج 43، ص 172  183  200، مكتبه اسلاميه، طهران شارع بوذر جمهري، المطبعة الاسلاميه، 1391.

  علي بن شهر آشوب مازندراني، مناقب آل ابي‏طالب، ج 3، ص 394، انتشارات علامه، قم، المطبعة العلميه، بقم.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
13 امرداد 01
بازدید
۶۸
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.