در مورد نحوه خواندن نماز به روش ما شيعيان چه حديثي از ائمه معصومين ـ عليهم السلام ـ داريم (منظور تفاوت نماز ما با اهل سنت در شکل و زمان هاي نماز)؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

در مورد نحوه خواندن نماز به روش ما شيعيان چه حديثي از ائمه معصومين ـ عليهم السلام ـ داريم (منظور تفاوت نماز ما با اهل سنت در شکل و زمان هاي نماز)؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

از برخي آيات قرآن کريم فهميده مي شود که يکي از وظائف پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ تعليم کتاب و حکمت و تبيين آيات آن است.[1] و معلوم مي شود که قرآن نياز به تعليم و تبيين دارد و اين طور نيست که هر کس بتواند قرآن را بفهمد و مطالب و احکام آنرا بسهولت درک نمايد.

از طرفي قرآن مي فرمايد: «... آنچه را که پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ آورده بگيريد و عمل کنيد و از آنچه شما را نهي کرده اجتناب کنيد و تقواي خدا را پيشه کنيد».[2]

و نيز قرآن دستور ميدهد به اطاعت از خدا و رسول و اولي الامر[3] که حضرات ائمه معصومين ـ عليهم السلام ـ مي باشند بنابراين دستورات پيامبر و ائمه ـ عليهم السلام ـ به سفارش قرآن کريم لازم الاتباع است. از سوي ديگر پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ فرموده است «من دو چيز گرانبها را ميان شما مي گذارم قرآن و عترتم اهل بيتم را که اگر تمسک به اين دو کنيد هيچ گاه گمراه نمي شويد».[4]

و نيز درخصوص نماز فرموده است: «نماز بخوانيد همان طوريکه مي بينيد من نماز مي خوانم».[5]

و نيز فرموده است: «من شهر علم هستم و علي در آن است»[6] بنابراين بايد احکام دين و علوم ديني و معارف بلند آسماني را از طريق پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ و اهل بيتش دريافت نمائيم چون همه جزئيات دستورات دين در قرآن نيامده است لذا مهم ترين منبع استنباط احکام و قوانين شرع بعد از قرآن، روايات رسيده از پيامبر و ائمه معصومين است که در مجامع روائي ضبط شده و علمائ دين براي جمع آوري آنها زحمات بسياري را متقبّل شده اند.

و در خصوص نماز و کيفيت آن و جزئيات نماز تنها در وسائل الشيعه که يکي از منابع روائي ما است بيش از هفت هزار روايت از طريق اهل بيت پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ رسيده در اين روايات اجزا و ارکان نماز و نيز اموري که در نماز مستحب است و چيزهايي که نماز را باطل مي کند و هم چنين شرائط نماز بيان شده است بر اين اساس رواياتي که نحوه انجام نماز را بيان مي کند زياد است چون برخي فقط ارکان نماز را بيان نموده و برخي اجزا واجب و مستحب آن را و برخي ديگر موانع و شرائط صحت نماز را بيان نموده است در اين زمينه به برخي از روايات اشاره مي کنيم:

1. حمّاد بن عيسي از امام صادق ـ عليه السلام ـ روايت مي کند که حضرت به من فرمود: بايستم و نمازم را بخوانم ولي وقتي که خواندم حضرت فرمود: حدود نماز را درست بجا نياوردي و من عرض کردم جانم فدايت، تعليم نما و حضرت عملا افعال و اذکار نماز را تعليم من داد:

امام صادق ـ عليه السلام ـ خودش رو به قبله ايستاد در حالي که دستهايش را بر هر دو ران خويش قرار داده بود و انگشتان دستهايش بسته بود و قدمهاي حضرت از همديگر به اندازه سه انگشت باز از هم فاصله داشت و سر انگشتان پاهايش از قبله منحرف نبود آنگاه با خشوع و آرامش شروع به نماز کرد و گفت الله اکبر و سوره حمد و توحيد را با ترتيل خواند و در حالي که ايستاده بود به رکوع رفت و کف هاي دستش را بر دو زانو قرار داد در حالي که انگشتان دستهايش باز بود و زانوها را به عقب زده بود به گونه اي که پشت حضرت صاف بود و سه مرتبه با ترتيل تسبيح گفت و ذکر سبحان ربي العظيم و بحمده را خواند سپس ايستاد و در همان حال سمع الله لمن حمده و الله اکبر را گفت در حالي که هنگام گفتن تکبير دستهايش را بلند کرد و سپس به سجده رفت و دست هايش را قبل از زانوها بر زمين گذاشت و در سجده گفت سبحان ربي الاعلي و بحمده و اين در حالي بود که مواضع هفتگانه را بر زمين گذاشته بود به علاوه بيني (که گذاشتن آن مستحب است)، سپس به جانب چپ نشست و پشت پاي راست را بر کف پاي چپ قرار داد و الله اکبر گفت و بعد استغفرالله ربي و أتوب اليه و تکبير را گفته و دوباره به سجده رفت و در حال سجده آرنج هايش را بر زمين نگذاشت و انگشتهاي دستش در حال سجده باز بود بعد تشهد و سلام نماز را خواند.

اين نحوه خواندن نماز امام جعفر صادق ـ عليه السلام ـ است که حماد آن را روايت کرد، و امام ـ عليه السلام ـ بعد از خواندن نماز فرمود: «اي حماد اين گونه نماز بخوان و در نماز با دست ها و انگشتان دست خود بازي نکن...».[7]

در اين روايت از رکعت سوم و چهارم نماز سخن به ميان نيامده است و مطابق روايات در دو رکعت اخير انسان نماز گزار مي تواند سوره حمد را بخواند و مي تواند به جاي آن تسبيحات اربعه را بگويد هر چند روايات زيادي دلالت دارد که اختيار تسبيحات بهتر است.

يکي از اموري که در نماز هاي واجب و مستحبي بر آن در روايات ما تاکيد شده خواندن قنوت در رکعت دوم نماز بعد از قرائت و قبل از رکوع است. وهب ابن عبد ربه از امام صادق ـ عليه السلام ـ روايت نموده که حضرت فرمود: «هر کس قنوت را از روي اعراض ترک کند نمازش نماز کاملي نيست.»[8] امّا ابو حنيفه که از بزرگان اهل سنت و رئيس مذهب حنفيه اهل سنت مي باشد، قنوت را بدعت و شافعي محل آنرا پس از رکوع مي داند.[9]

همان طوري که بيان شد بنا بر مذهب اماميه ذکر رکوع و سجود واجب است ولي بنابر رأي ابوحنيفه، مالک و شافعي واجب نمي باشد.[10]

موارد اختلافي در کيفيت انجام نماز بين اماميه و اهل سنت و نيز بين مذاهب چهار گانه اهل سنت منحصر به مواردي نيست که ذکر شد بلکه فراوان است که در کتاب هاي فقهي استدلالي همراه با دليل آن بيان شده در اينجا به ذکر برخي از موارد اختلافي اشاره مي شود.

اماميه خواندن حمد و سوره را به عربي صحيح شرط صحت نماز مي داند و دليل آن نيز روايات و اين دو آيه شريفه است که مي فرمايد: «قرآن را به عربي نازل کرديم»[11] و «قرآن به زبان عربي آشکار بر قلب پيامبر نازل شده»[12] اما ابو حنيفه قرائت بخشي از يک آيه از هر موضع قرآن را کافي مي داند و عربي بودن را شرط ندانسته و خواندن همان يک بخش از يک آيه و نيز خواندن سوره حمد را به هر زباني صحيح مي داند.[13]

در حالي که بر قرائت به زبان غير عربي، عربي مبين صدق نمي کند و نيز پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ فرموده است: «کسيکه فاتحه الکتاب را نخواند نمازي بجاي نياورده است».[14]

اماميه بر آنند که گفتن «آمين» بعد از سوره حمد نماز را باطل مي کند. امام محمد باقر ـ عليه السلام ـ از گفتن آن نهي کرده و فرموده است «هرگز بعد از قرائت «آمين» نگوئيد»[15] امّا مذاهب چهار گانه اهل سنت با اين نظر به مخالفت نموده اند.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ نهج الحق و کشف الصدق، علامه حلي، حسن، ص445 به بعد.

 

[1]. جمعه / 2 بقره / 129 نحل / 64.

[2]. حشر / 7.

[3]. نساء / 59.

[4]. طبرسي، احمد بن علي، احتجاج، دار النعمان، للطباعه و النشر، بي تا، ج1، ص90.

[5]. علامه حلي، حسن، نهج الحق و کشف الصدق، موسسه دارالهجره، بي تا، ص423.

[6]. شيخ صدوق، محمد بن بابويه، توحيد، قم، جماعة المدرسين، 1387، ص307.

[7]. حر عاملي، محمد بن حسن، وسائل الشيعه، بيروت، داراحياء التراث العريب، 1412ق، ج4، ص674.

[8]. وسائل الشيعه، ج4، ص897.

[9]. نهج الحق و کشف الصدق، ص457.

[10]. الجزيري، عبدالرحمن، الفقه علي المذاهب الاربعه، قاهره، الاستقامه، سوم، بي تا، ص205.

[11]. يوسف / 2.

[12]. شعرا / 195.

[13]. فخررازي، محمد، التفسير الکبير، بيروت، دار الفکر، 1415ق، ج1، ص199.

[14]. الرافعي، عبد الکريم، فتح العزيز في شرح الوجيز، دار الفکر، بي تا، ج2، ص142، و تفسير کبير، ج1، ص196.

[15]. وسائل الشيعه، ج4، ص752.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
13 امرداد 01
بازدید
۱۱۲
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.