منظور از امر و نهي در دعاي اول صحيفه سجاديه چيست؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

منظور از امر و نهي در دعاي اول صحيفه سجاديه چيست؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

صحيفه سجاديه درياي بيکران معارف والاي الهي است که حضرت سجاد ـ عليه السلام ـ ، آن زينت عبادت کنندگان در قالب دعا براي هدايت بشريت به سوي کمال و سعادت، از خود به يادگار گذاشته اند. صحيفه سجاديه تنها براي راز و نياز هاي شبانه با خداوند متعال نمي باشد، بلکه اسوه و راهکاري براي انسان سازي مي باشد که انسان هاي خداي جو مي توانند با تدبر در کلمات آن، الگوي زندگي خويش را ترسيم نموده و با ناملايمات به مبارزه برخيزند و راه سعادت را بپيمايند.

دعاي نخستين صحيفه سجاديه خود الگويي است در خدا شناسي و پي بردن به وظايف انسان ها و راهکاري است براي رهائي بشريت از گرداب انحرافات و رمزي است براي  هدایت  در مسير کمال و سعادت الهي.

 

امام سجاد ـ عليه السلام ـ در قسمتي از اين دعا اين گونه خداي خود را ستايش مي کنند و به يکي از حکمت هاي بزرگ واجبات و کارهاي حرام اشاره مي نمايند که: « ...ثم امرنا ليختبر طاعتنا و نهانا ليبتلي شکرنا ؛[1]

سپاس خداوندي را که به ما علم و ايمان و شناخت خود را عطا نمود و اعضايي را براي عمل کردن به ما داد و با روزي هاي پاکيزه و با فضل خود ما را از ديگران بي نياز نمود.[2] سپس ما را امر نمود تا اطاعت پذيري ما را آزمايش کند و از کارهايي، ما را بازداشته و نهي نمود تا شکرگزاري ما را بيازمايد)).

با توجه به اينکه علت امر نمودن را اطاعت بندگان و امتحان آنها بيان داشته اند، روشن مي شود مراد از امر الهي در اين دعا همان دستورات خداوند متعال مي باشد که در قالب اعمال واجب و مستحب ما را به آن امر کرده است و از اين بيان آن حضرت مي توان اين نکته را ثابت نمود که يکي از حکمت هاي دستورات الهي اين است که بندگان مطيع را با آن بيازمايد، يعني هر چند به عنوان نمونه نماز انسان ها را از فحشا و منکرات باز مي دارد،[3] اما خود اين دستور به نماز نوعي امتحان است که بندگان مطيع و مخلص بدون هيچگونه اعتراضي آن را مي پذيرند، ولي افراد گمراه و منافق همواره بهانه مي آورند که خداوند چرا چنين دستوري داده اند و واقعا هم بايد بندگان صالح را در کرنش کردن بر دستورات الهي شناخت که چگونه دستورات الهي را مي پذيرند، ولي افرادي که اخلاص ندارند همواره دنبال چراها مي گردند که مثلا چرا خداوند متعال دستور داده نماز ظهر و عصر را آهسته بخوانيم و دو رکعت اول مغرب و عشا را بلند و رکعت هاي آخر آن را آهسته؟

امام سجاد ـ عليه السلام ـ در اين دعا مي فرمايند که خداوند مي خواهد ميزان اطاعت پذيري ما را بيازمايند که چقدر در مقابل اين دستورات از خود کرنش نشان مي دهيم.

مراد از نهي نيز در اين دعاي والاي امام زين العابدين ـ عليه السلام ـ همان کارهاي حرام و مکروه است که خداوند متعال ما را از آن ها بر حذر داشته مانند دروغ  گفتن، ناسپاسي  کردن، ظلم  کردن و... .

امام ـ عليه السلام ـ يکي از حکمت هاي اين دستورات خداوند متعال را اين گونه معرفي مي نمايند که خداوند مي خواهد مقدار سپاسگزاري ما را بيازمايد. يعني کارهاي حرام که خداوند ما را از آنها بازداشته است علاوه بر اينکه مصالح اجتماعي و فردي در آن لحاظ شده است، در اطاعت پذيري و شکرگزاري انسان ها نيز تأثيرگذار مي باشد چرا که با دوري جامعه از کارهاي حرام، آن جامعه سپاسگزار نعمت هاي الهي شده است و خداوند متعال با شکرگزار ديدن بنده اش، نعمت ها را بر او فراوان مي کند چنانچه در قرآن کريم مي فرمايد:(( اگر شکرگزار باشيد صد البته نعمت ها را بر شما زياد مي کنم)).[4]

امام زين العابدين ـ عليه السلام ـ در دنباله اين دعاي شريف، توبه را و عقوبت نشدن زود هنگام و پس از گناه را يکي ديگر از نعمت هاي الهي دانسته اند که خداوند متعال هر چند با امر خود ـ واجبات ـ و نهي خود ـ کارهاي حرام ـ بندگانش را به امتحان مي کشاند اما وقتي مردم از دستورات او سرپيچي کنند و به واجبات عمل نکنند و به جاي دوري از حرام مرتکب حرام شوند، باز خداوند متعال بنده اش را عقوبت نمي کند و در عذابش عجله نمي نمايد بلکه با رحمت و کرمش منتظر توبه انسان هاي خطاکار مي ماند تا با رافت و حکمتش آنها را ببخشد.

بنابراين هم در جمله «ثم امرنا ليختبرطاعتنا» و هم در جمله «مخالفنا عن طريق امره» امر به معناي دستورات واجب الهي است و در جمله «و نهانا ليبتلي شکرنا» و هم در جمله «و رکبنا متون زجره» نهي و زجر به معني دستورات الهي در دوري گزيدن ازکارهاي حرام مي باشد.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ التحفه الرضويه في شرح الصحيفه السجاديه؛ ميرزا قاضي بن کاشف الدين محمد يزدي.

2ـ حدائق الصالحين؛ شيخ بهائي.

3ـ شرح الصحيفه السجاديه؛ ابراهيم جيلاني.

4ـ رياض الصالحين؛ سيد علي خان.

 

[1]. صحيفه سجاديه، دعاي اول، ش21.

[2]. همان، ش20.

[3]. عنکبوت / 45.

[4]. ابراهيم / 7.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
11 امرداد 01
بازدید
۸۴
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.