محسنين از نظر روايات معصومين ـ عليهم السلام ـ به چه کساني اطلاق مي شود؟
محسنين از نظر روايات معصومين ـ عليهم السلام ـ به چه کساني اطلاق مي شود؟
پرسش
پاسخ
پاسخ را در ضمن چند نکته بيان مي نماييم:
1. تعريف محسنين
يکي از واژه هاي اساسي و کليدي که در قرآن کريم و احاديث به کار رفته است، واژه «محسن» و مشتقات آن مي باشد. اين واژه اسم فاعل از فعل «أحسَنَ» است. با بررسي آنها به دست مي آيد که در آنها واژه هاي «محسن»، «محسنين» و «محسنات» به کار رفته است،[1] و در قرآن نيز به دو معني به کار رفته است، يکي در خصوص خير رساننده و نيکي کننده به ديگران و ديگري در مورد کسي که کارهاي نيک و رفتار صالح انجام مي دهد، چه اين رفتار عملي باشد يا روحي و اعتقادي.معنای دوم فرگیر تر از معنای اول است .
2. محسنين در آیات وروایات
الف) خير رساندن و نيکي کردن به ديگران: امام علي ـ عليه السلام ـ مي فرماييد: «المحسن من عم الناس بالاحسان، نيکو کار کسي است که به همه مردم نيکي کند».[2]
و همچنين در قرآن کريم آمده است: «الَّذِينَ يُنْفِقُونَ فِي السَّرَّاءِ وَالضَّرَّاءِ وَالْکاظِمِينَ الْغَيْظَ وَالْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ[3]»؛ «کساني که در راحتي و رنج انفاق مي کنند و خشم خود را فرو مي خورند و از مردمان در مي گذرند و خداوند نيکوکاران را دوست دارد».
از اينکه به دنبال ذکر آن اوصاف و رفتارها تعبير به «والله يحبّ المحسنين» شده، معلوم مي شود که اوصاف و رفتارهاي ذکر شده معرّف «محسنين» است، همچنان که علامه طباطبايي در ذيل آيه مي نويسد: «در اين گفته خداوند «والله يحبّ المحسنين» اين اشاره وجود دارد که اوصاف قبلي، معرّف عنوان «محسنين است».[4]
ب)احسان رفتار عملي باشد يا روحي و اعتقادي:
حضرت علي ـ عليه السلام ـ در اين باره مي فرمايند «ان المومنين محسنون؛ همانا مومنان نيکوکارند».[5]
و همچنين مي فرمايد: «المحسن حي و ان نقل الي منازل الاموات؛ نيکوکار (به جهت اعمالي که انجام مي دهد) زنده است، هر چند به منزل مردگان منتقل شود».[6]
و همچنين در قرآن کريم آمده است «فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاصْفَحْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ[7]»؛ «پس آنان را ببخش و بگذار و بگذر که خداوند نيکوکاران را دوست دارد».
در اين آيه نيز عنوان «محسن» درباره کساني است که خير و خوبي آنان شامل حال ديگران شده است.
3. مصاديق محسنان
1. ائمه اطهار ـ عليهم السلام ـ : در ذيل آيه «وَ إِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ» از امير المؤمنين ـ عليه السلام ـ آمده است که فرمود محسنين ما ائمه هستيم .
ابن بابويه ذيل آيه فوق از حضرت باقر ـ عليه السلام ـ روايت کرده فرمود وقتي که امير المؤمنين ـ عليه السلام ـ از جنگ نهروان بکوفه برگشت بحضرتش خبر دادند که معاويه ملعون آن حضرت را سب مينمايد و گروهي از اصحاب و شيعيان آن بزرگوار را به قتل مي رساند خطبه اي براي مردم خوانده و در ضمن آن خطبه بمردم فرمود: ((خداوند در قرآن اسامي متعددي بمن اختصاص داده است از خدا بترسيد مغلوب و گمراه نشويد يکي از آن اسامي که در قرآنست خداوند مي فرمايد: «ان الله مع الصادقين» من آن صادقي هستم که خدا فرموده است؛ يکي ديگر از اسماء «فَأَذَّنَ مُؤَذِّنٌ بَيْنَهُمْ أَنْ لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَي الظَّالِمِينَ» من آن مؤذن هستم که خداوند ميفرمايد و در جاي ديگر مي فرمايد: «وَ أَذانٌ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ» من آن اذان خدا و رسول مي باشم و باز مي فرمايد: «إِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ» من آن محسن مي باشم که خداوند فرموده.[8]
«وَالَّذِينَ جَاهَدُوا فِينَا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنَا وَإِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ»؛ «و کساني را که در حق ما کوشيدند به راه هاي خاص خويش رهنمون مي شويم و بي گمان خداوند با نيکوکاران است».
2. مجاهدين در راه خدا: همچنان که راغب اصفهاني در مفردات گفته، يعني به کارگيري توان و نيرو در راه مواجهه و مقابله با دشمن، و اين کار بر سه قسم است: 1ـ جهاد با دشمن ظاهري، 2ـ جهاد با شيطان، 3ـ جهاد با نفس و خواهش هاي نفساني. و تعبير «فينا» در آيه شريفه مي رساند که اين تلاش و مواجهه در ارتباط با خداوند و درباره امور اعتقادي و رفتاري متعلق به او مي باشد.
بنابراين، منظور از جهاد در راه خدا، معناي عامي خواهد بود که شامل هر نوع تلاش و کوشش در راه خدا مي شود، اعم از اينکه تلاش در زمينه تقويت و تبلور ايمان و اعتقاد باشد و يا اينکه تلاش و مجاهده در زمينه انجام اوامر الهي و مبارزه با نفس و عوامل گناه و معصيت باشد.
3. مخلصين در اعمال عبادي و متقين: المحاسن ـ به نقل از عمر بن يزيد ـ سمعت أبا عبد الله ـ عليه السلام ـ يقول:(( إذا احسن المومن عمله ضاعف الله عمله لکل حسنةه سبعمائه. فقلت له وماالاحسان ؟قال: فقال: أذا صليت فاحسن رکوعک و سجودک و إذا صمت فتوق کل مافيه فساد صومک... و کل عمل تعمله لله فليکن نقيا من الدنس. از امام صادق شنيدم که مي فرمود هر گاه مومن کارش را نيکو انجام دهد، خداوند هر کار نيک او را هفتصد برابر گرداند... عرض کردم: نيکوکاري چيست؟ فرمودند چون نمازگزاري، رکوع و سجود را نيکو به جاي آور و هر کار که روزه را تباه و باطل مي کند دوري کن... و هر کاري که براي خدا مي کني، بايد از آلودگي پاک باشد)).[9]
و همچنين در قرآن کريم آمده است «تِلْک آيَاتُ الْکتَابِ الْحَکيمِ * هُدًي وَرَحْمَهً لِلْمُحْسِنِينَ * الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاهَ وَيُؤْتُونَ الزَّکاهَ[10]...»؛ «اين کتاب حکمت آموز است، رهنمود و رحمتي براي نيکوکاران [همان] کساني که نماز را بر پا مي دارند و زکات را مي پردازند و به آخرت يقين دارند، اينان که از سوي پروردگارشان از هدايتي برخوردارند و هم اينانند که رستگارند».
در آيه فوق از طرفي هدف از نزول آيات قرآن شمول رحمت و هدايت بر محسنان شمرده شده و از طرف ديگر توصيفي از رفتار و حال و هواي محسنان ارائه مي شود و در پايان، عاقبت امر محسنان که همان فلاح و رستگاري است، بيان داشته مي شود.
4. مردان الهي: کسي خود را به پروردگار اختصاص داده و به چيزي ديگر غير از اطاعت فرمان الهي اشتغال ندارد.
«وَکأَيِّنْ مِنْ نَبِيٍّ قَاتَلَ مَعَهُ... حُسْنَ ثَوَابِ الآخِرَهِ وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ[11]»؛ «و چه بسيار پيامبراني که همراه ايشان توده هاي انبوه نبرد کردند و از هر رنجي که در راه خدا ديدند نه سستي ورزيدند و نه ضعف و زبوني نشان دادند و خداوند شکيبايان را دوست دارد و سخن ايشان جز اين نبود که گفتند پروردگارا گناهان ما و گزافکاري هايمان را در کارمان بيامرز و گام هاي ما را استوار بدار و ما را به خدا نشناسان پيروز گردان. آنگاه خداوند به آنان پاداش دنيوي و پاداش نيک اخروي عطا کرد و خداوند نيکوکاران را دوست دارد».
در آيه بالا صحبت از گروهي ثابت قدم و استوار در راه خداست که هرگز در راه دفاع از دين حق به خود تزلزل و سستي راه نمي دهند و از چيزي در اين راه نگران نبوده مگر از نافرماني پروردگار خود و کوتاهي در انجام تکاليف خداوند، و از اين گروه با عنوان «ربّيّ» ياد مي کند. «ربّي» بنا به گفته علامه طباطبايي مانند «رَبّاني» کسي است که خود را به پروردگار اختصاص داده و به چيزي ديگر غير از اطاعت فرمان الهي اشتغال ندارد. و اين مقامي بس بزرگ است. حال خداوند در پايان آيه از چنين گروهي با وصف «محسنين» ياد کرده و بيان مي دارد که آنان مورد محبت او هستند.[12]
4. پيامبران الهي: به عنوان نمونه:
الف) «وَنَادَيْنَاهُ أَنْ يَا إِبْرَاهِيمُ * قَدْ صَدَّقْتَ الرُّؤْيَا إِنَّا کذَلِک نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ»؛ «و ندايش داديم که اي ابراهيم رؤيايت را به حقيقت باور داشتي، ما بدينسان نيکوکاران را جزا مي دهيم».
ب) «سَلامٌ عَلَي مُوسَي وَهَارُونَ * إِنَّا کذَلِک نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ * إِنَّهُمَا مِنْ عِبَادِنَا الْمُؤْمِنِينَ[13]»؛ «سلام بر موسي و هارون، ما بدينسان نيکوکاران را جزا مي دهيم که آن دو از بندگان مؤمن ما بودند». مسلماً خداوند به خاطر رفتار صالح بسيار فراوان حضرت موسي و هارون آن دو را به وصف «محسنين» توصيف نموده است.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ علل الشرايع، شيخ صدوق.
2ـ الميزان، علامه طباطبايي.
3ـ ميزان الحکمه، محمدي ري شهري.
[1]. فرهنگ بزرگ جامع نوين، ترجمه سيّاح، احمد، چاپ اول، 1377ش، چاپ منفرد، باب حسن.
[2]. غرر الحکم 1699، تميمي آمدي، عبدالواحد، تصنيف غرر الحکم و درر الکلم، قم، دفتر تبليغات، چاپ اول، 1366ش؛ محمدي ري شهري، محمد، ميزان الحکمه، قم، دارالحديث، چاپ نهم، 1387ش، ج3، ص126.
[3]. آل عمران / 134.
[4]. طباطبايي، سيد محمد حسين، تفسير الميزان؛ ترجمه موسوي همداني، سيد محمد باقر، قم، دفتر انتشارات اسلامي جامعه مدرسين حوزه علميه، چاپ پنجم، 1374ش، ج4، ص2.
[5]. غررالحکم 3535، تصنيف غرر الحکم و دررالکلم؛ همان؛ ميزان الحکمه، همان، ج3، ص126.
[6]. غرر الحکم 1521، تصنيف غرر الحکم و درر الکلم؛ همان؛ ميزان الحکمه، همان، ج3، ص126.
[7]. مائده / 13.
[8]. بروجردي، سيد محمد ابراهيم، تفسير جامع، تهران، انتشارات صدرا، چاپ ششم، 1366ش، ج5، ص238.
[9]. المحاسن، ج1، ص396، ص887؛ ميزان الحکمه، همان، ج3، ص126.
[10]. لقمان / 2 به بعد.
[11]. آل عمران / 146.
[12]. الميزان في تفسير القرآن، ج4، ص4.
[13]. صافات / 105.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 12 امرداد 01
- بازدید
- ۳۷۶
محسنين از نظر روايات معصومين ـ عليهم السلام ـ به چه کساني اطلاق مي شود؟
- نشان کردن
پرسش
محسنين از نظر روايات معصومين ـ عليهم السلام ـ به چه کساني اطلاق مي شود؟
پاسخ
پاسخ را در ضمن چند نکته بيان مي نماييم:
1. تعريف محسنين
يکي از واژه هاي اساسي و کليدي که در قرآن کريم و احاديث به کار رفته است، واژه «محسن» و مشتقات آن مي باشد. اين واژه اسم فاعل از فعل «أحسَنَ» است. با بررسي آنها به دست مي آيد که در آنها واژه هاي «محسن»، «محسنين» و «محسنات» به کار رفته است،[1] و در قرآن نيز به دو معني به کار رفته است، يکي در خصوص خير رساننده و نيکي کننده به ديگران و ديگري در مورد کسي که کارهاي نيک و رفتار صالح انجام مي دهد، چه اين رفتار عملي باشد يا روحي و اعتقادي.معنای دوم فرگیر تر از معنای اول است .
2. محسنين در آیات وروایات
الف) خير رساندن و نيکي کردن به ديگران: امام علي ـ عليه السلام ـ مي فرماييد: «المحسن من عم الناس بالاحسان، نيکو کار کسي است که به همه مردم نيکي کند».[2]
و همچنين در قرآن کريم آمده است: «الَّذِينَ يُنْفِقُونَ فِي السَّرَّاءِ وَالضَّرَّاءِ وَالْکاظِمِينَ الْغَيْظَ وَالْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ[3]»؛ «کساني که در راحتي و رنج انفاق مي کنند و خشم خود را فرو مي خورند و از مردمان در مي گذرند و خداوند نيکوکاران را دوست دارد».
از اينکه به دنبال ذکر آن اوصاف و رفتارها تعبير به «والله يحبّ المحسنين» شده، معلوم مي شود که اوصاف و رفتارهاي ذکر شده معرّف «محسنين» است، همچنان که علامه طباطبايي در ذيل آيه مي نويسد: «در اين گفته خداوند «والله يحبّ المحسنين» اين اشاره وجود دارد که اوصاف قبلي، معرّف عنوان «محسنين است».[4]
ب)احسان رفتار عملي باشد يا روحي و اعتقادي:
حضرت علي ـ عليه السلام ـ در اين باره مي فرمايند «ان المومنين محسنون؛ همانا مومنان نيکوکارند».[5]
و همچنين مي فرمايد: «المحسن حي و ان نقل الي منازل الاموات؛ نيکوکار (به جهت اعمالي که انجام مي دهد) زنده است، هر چند به منزل مردگان منتقل شود».[6]
و همچنين در قرآن کريم آمده است «فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاصْفَحْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ[7]»؛ «پس آنان را ببخش و بگذار و بگذر که خداوند نيکوکاران را دوست دارد».
در اين آيه نيز عنوان «محسن» درباره کساني است که خير و خوبي آنان شامل حال ديگران شده است.
3. مصاديق محسنان
1. ائمه اطهار ـ عليهم السلام ـ : در ذيل آيه «وَ إِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ» از امير المؤمنين ـ عليه السلام ـ آمده است که فرمود محسنين ما ائمه هستيم .
ابن بابويه ذيل آيه فوق از حضرت باقر ـ عليه السلام ـ روايت کرده فرمود وقتي که امير المؤمنين ـ عليه السلام ـ از جنگ نهروان بکوفه برگشت بحضرتش خبر دادند که معاويه ملعون آن حضرت را سب مينمايد و گروهي از اصحاب و شيعيان آن بزرگوار را به قتل مي رساند خطبه اي براي مردم خوانده و در ضمن آن خطبه بمردم فرمود: ((خداوند در قرآن اسامي متعددي بمن اختصاص داده است از خدا بترسيد مغلوب و گمراه نشويد يکي از آن اسامي که در قرآنست خداوند مي فرمايد: «ان الله مع الصادقين» من آن صادقي هستم که خدا فرموده است؛ يکي ديگر از اسماء «فَأَذَّنَ مُؤَذِّنٌ بَيْنَهُمْ أَنْ لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَي الظَّالِمِينَ» من آن مؤذن هستم که خداوند ميفرمايد و در جاي ديگر مي فرمايد: «وَ أَذانٌ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ» من آن اذان خدا و رسول مي باشم و باز مي فرمايد: «إِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ» من آن محسن مي باشم که خداوند فرموده.[8]
«وَالَّذِينَ جَاهَدُوا فِينَا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنَا وَإِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ»؛ «و کساني را که در حق ما کوشيدند به راه هاي خاص خويش رهنمون مي شويم و بي گمان خداوند با نيکوکاران است».
2. مجاهدين در راه خدا: همچنان که راغب اصفهاني در مفردات گفته، يعني به کارگيري توان و نيرو در راه مواجهه و مقابله با دشمن، و اين کار بر سه قسم است: 1ـ جهاد با دشمن ظاهري، 2ـ جهاد با شيطان، 3ـ جهاد با نفس و خواهش هاي نفساني. و تعبير «فينا» در آيه شريفه مي رساند که اين تلاش و مواجهه در ارتباط با خداوند و درباره امور اعتقادي و رفتاري متعلق به او مي باشد.
بنابراين، منظور از جهاد در راه خدا، معناي عامي خواهد بود که شامل هر نوع تلاش و کوشش در راه خدا مي شود، اعم از اينکه تلاش در زمينه تقويت و تبلور ايمان و اعتقاد باشد و يا اينکه تلاش و مجاهده در زمينه انجام اوامر الهي و مبارزه با نفس و عوامل گناه و معصيت باشد.
3. مخلصين در اعمال عبادي و متقين: المحاسن ـ به نقل از عمر بن يزيد ـ سمعت أبا عبد الله ـ عليه السلام ـ يقول:(( إذا احسن المومن عمله ضاعف الله عمله لکل حسنةه سبعمائه. فقلت له وماالاحسان ؟قال: فقال: أذا صليت فاحسن رکوعک و سجودک و إذا صمت فتوق کل مافيه فساد صومک... و کل عمل تعمله لله فليکن نقيا من الدنس. از امام صادق شنيدم که مي فرمود هر گاه مومن کارش را نيکو انجام دهد، خداوند هر کار نيک او را هفتصد برابر گرداند... عرض کردم: نيکوکاري چيست؟ فرمودند چون نمازگزاري، رکوع و سجود را نيکو به جاي آور و هر کار که روزه را تباه و باطل مي کند دوري کن... و هر کاري که براي خدا مي کني، بايد از آلودگي پاک باشد)).[9]
و همچنين در قرآن کريم آمده است «تِلْک آيَاتُ الْکتَابِ الْحَکيمِ * هُدًي وَرَحْمَهً لِلْمُحْسِنِينَ * الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاهَ وَيُؤْتُونَ الزَّکاهَ[10]...»؛ «اين کتاب حکمت آموز است، رهنمود و رحمتي براي نيکوکاران [همان] کساني که نماز را بر پا مي دارند و زکات را مي پردازند و به آخرت يقين دارند، اينان که از سوي پروردگارشان از هدايتي برخوردارند و هم اينانند که رستگارند».
در آيه فوق از طرفي هدف از نزول آيات قرآن شمول رحمت و هدايت بر محسنان شمرده شده و از طرف ديگر توصيفي از رفتار و حال و هواي محسنان ارائه مي شود و در پايان، عاقبت امر محسنان که همان فلاح و رستگاري است، بيان داشته مي شود.
4. مردان الهي: کسي خود را به پروردگار اختصاص داده و به چيزي ديگر غير از اطاعت فرمان الهي اشتغال ندارد.
«وَکأَيِّنْ مِنْ نَبِيٍّ قَاتَلَ مَعَهُ... حُسْنَ ثَوَابِ الآخِرَهِ وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ[11]»؛ «و چه بسيار پيامبراني که همراه ايشان توده هاي انبوه نبرد کردند و از هر رنجي که در راه خدا ديدند نه سستي ورزيدند و نه ضعف و زبوني نشان دادند و خداوند شکيبايان را دوست دارد و سخن ايشان جز اين نبود که گفتند پروردگارا گناهان ما و گزافکاري هايمان را در کارمان بيامرز و گام هاي ما را استوار بدار و ما را به خدا نشناسان پيروز گردان. آنگاه خداوند به آنان پاداش دنيوي و پاداش نيک اخروي عطا کرد و خداوند نيکوکاران را دوست دارد».
در آيه بالا صحبت از گروهي ثابت قدم و استوار در راه خداست که هرگز در راه دفاع از دين حق به خود تزلزل و سستي راه نمي دهند و از چيزي در اين راه نگران نبوده مگر از نافرماني پروردگار خود و کوتاهي در انجام تکاليف خداوند، و از اين گروه با عنوان «ربّيّ» ياد مي کند. «ربّي» بنا به گفته علامه طباطبايي مانند «رَبّاني» کسي است که خود را به پروردگار اختصاص داده و به چيزي ديگر غير از اطاعت فرمان الهي اشتغال ندارد. و اين مقامي بس بزرگ است. حال خداوند در پايان آيه از چنين گروهي با وصف «محسنين» ياد کرده و بيان مي دارد که آنان مورد محبت او هستند.[12]
4. پيامبران الهي: به عنوان نمونه:
الف) «وَنَادَيْنَاهُ أَنْ يَا إِبْرَاهِيمُ * قَدْ صَدَّقْتَ الرُّؤْيَا إِنَّا کذَلِک نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ»؛ «و ندايش داديم که اي ابراهيم رؤيايت را به حقيقت باور داشتي، ما بدينسان نيکوکاران را جزا مي دهيم».
ب) «سَلامٌ عَلَي مُوسَي وَهَارُونَ * إِنَّا کذَلِک نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ * إِنَّهُمَا مِنْ عِبَادِنَا الْمُؤْمِنِينَ[13]»؛ «سلام بر موسي و هارون، ما بدينسان نيکوکاران را جزا مي دهيم که آن دو از بندگان مؤمن ما بودند». مسلماً خداوند به خاطر رفتار صالح بسيار فراوان حضرت موسي و هارون آن دو را به وصف «محسنين» توصيف نموده است.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ علل الشرايع، شيخ صدوق.
2ـ الميزان، علامه طباطبايي.
3ـ ميزان الحکمه، محمدي ري شهري.
[1]. فرهنگ بزرگ جامع نوين، ترجمه سيّاح، احمد، چاپ اول، 1377ش، چاپ منفرد، باب حسن.
[2]. غرر الحکم 1699، تميمي آمدي، عبدالواحد، تصنيف غرر الحکم و درر الکلم، قم، دفتر تبليغات، چاپ اول، 1366ش؛ محمدي ري شهري، محمد، ميزان الحکمه، قم، دارالحديث، چاپ نهم، 1387ش، ج3، ص126.
[3]. آل عمران / 134.
[4]. طباطبايي، سيد محمد حسين، تفسير الميزان؛ ترجمه موسوي همداني، سيد محمد باقر، قم، دفتر انتشارات اسلامي جامعه مدرسين حوزه علميه، چاپ پنجم، 1374ش، ج4، ص2.
[5]. غررالحکم 3535، تصنيف غرر الحکم و دررالکلم؛ همان؛ ميزان الحکمه، همان، ج3، ص126.
[6]. غرر الحکم 1521، تصنيف غرر الحکم و درر الکلم؛ همان؛ ميزان الحکمه، همان، ج3، ص126.
[7]. مائده / 13.
[8]. بروجردي، سيد محمد ابراهيم، تفسير جامع، تهران، انتشارات صدرا، چاپ ششم، 1366ش، ج5، ص238.
[9]. المحاسن، ج1، ص396، ص887؛ ميزان الحکمه، همان، ج3، ص126.
[10]. لقمان / 2 به بعد.
[11]. آل عمران / 146.
[12]. الميزان في تفسير القرآن، ج4، ص4.
[13]. صافات / 105.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 12 امرداد 01
- بازدید
- ۳۷۶
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.