رسول اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ مي فرمايد: ((عاشقي که عشق خود را بپوشاند و تا هنگام مرگ پاکدامني ورزد شهيد است.))(منتخب میزان الحکمه،ح 3384) منظور از اين عشق چه نوع عشقي است؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

رسول اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ مي فرمايد: ((عاشقي که عشق خود را بپوشاند و تا هنگام مرگ پاکدامني ورزد شهيد است.))(منتخب میزان الحکمه،ح 3384) منظور از اين عشق چه نوع عشقي است؟ و منظور از پاکدامني ورزيدن چيست؟  تفسيرحدیث چیست؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

زياده روي در محبت و علاقه را عشق نامند. و در فرهنگ پارسي بدان شيفتگي و دل دادگي گويند. عشق در فرهنگ دين اسلام بر دو گونه مي باشد، يک گونه را عشق ممدوح و پسنديده نامند و آن شيفتگي بر خداوند و اولياء الهي و همه خوبان عالم است. و ديگري عشق جسماني و ناپسند مي باشد. مراد از عشق جسماني، عشقي است که سرچشمه آن، خواسته هاي نفساني باشد. عشق جسماني در بيشتر موارد با يک نگاه ویک سخن ووو آغاز مي شود و مايه دل دادگي بيننده، نسبت به معشوق مي گردد. در همين راستا امام علي ـ عليه السلام ـ مي فرمايند:

((ربّ صبابة غرست من لحظة. بسا (نهال) شيفتگي که با يک نگاه (در دل) کاشته شده است.))[1] از اين رو در اسلام تأکيد فراواني شده است تا انسان پاکدامني ورزد و چشمانش را از هرزه گردي حفظ کند. 

زدست ديده و دل هر دو فرياد                    هر آنچه ديده بيند دل کند ياد

بسازم خنجري نيشش زپولاد                       زنم بر ديده تا دل گردد آزاد

مفضل بن عمر گويد: از امام صادق ـ عليه السلام ـ درباره عشق پرسيدم فرمود: ((دل هايي از ياد خدا تهي شد، پس خداوند دوستي جز خود را به آن نوشاند)).[2]

شيفته زيبا رويان زميني شدن آن هم نه بر اساس اين که اين زن يا مرد داراي فضايل اخلاقي است بلکه چون هوس بازانه به آن نگاه کرده مايه بيماري دل مي شود و بر خلاف ساير بيماري ها، بيماري عشق زميني، هيچ پاداشي برايش داده نمي شود. امام علي ـ عليه السلام ـ در اين باره مي فرمايد: «عشق، بيماري است که نه پاداشي دارد و نه جايگزيني».[3]

بيماري عشق، عقل را زايل مي کند و رفتار آدمي و گفتار عاشق را همچون ديوانگان مي گرداند، همان گونه که خداوند داستان عشق زليخا به يوسف و شيفته شدن زنان مصر، در قرآن ترسيم مي کند.

زناني در شهر گفتند:(( زن عزيز، ازغلام خودکام خواسته و شيفته او شده است، ما او را در گمراهي آشکاري مي بينيم. پس چون مکرشان را شنيد، سراغشان فرستاد و محفلي برايشان فراهم آورد و به هر يک، کاردي داد و (به يوسف) گفت: بر آنان درآي، پس چون او را ديدند، بزرگش شمردند و دست خويش ببريدند و گفتند: منزه است خدا، اين بشر نيست، اين جز فرشته اي بزرگوار نيست.))[4]

آنچه که مايه شيفتگي زليخا شده بود، زيبايي زميني يوسف ـ عليه السلام ـ بود و سرچشمه آن خواسته هاي شهواني وي بود و نيز زيبايي او بود که زنان مصر را چنان شيفته خود کرد که درد چاقو را حسّ نکردند.

عشق زميني، زليخا را ديوانه کرده بود و به گونه اي رفتار مي کرد که ديگران گمان مي بردند که او مجنون است. امام باقر ـ عليه السلام ـ در تفسير اين عبارت از آيه «قد شغفها حبّا» مي فرمايد: «قد حجبها حبّة عن النّاس فلا تعقل غيره ؛ عشق آن زن را از مردم، محبوب ساخت و در نتيجه جز به يوسف نمي انديشيد.))[5]

امام علي ـ عليه السلام ـ مي فرمايد:(( هر که عاشق چيزي شود، ديده اش را نابينا و دلش را بيمار مي کند، در نتيجه: او با چشمي نادرست مي نگردد و با گوشي ناشنوا مي شنود، شهوت ها پرده خردش را دريده و دنيا دلش را ميرانده و جانش شيفته آن شده است، پس او بنده دنيا و کسي است که از آن، بهره اي دارد و به هر جا رفت، او نيز مي رود و به هر سو روي آورد، او نيز روي مي آورد، در پي فرمان باز دارنده خدايي، باز نمي ايستد و با هيچ پند دهنده اي، از او پند نمي گيرد، حال آن که خود کساني را که مرگ، بي خبر گرفتارشان ساخته است، مي بيند.))[6]

بنابراين وقتي آدمي با نگاهي ناخواسته، دل داده زيبا رويي مي گردد، بايستي لباس تقوا بر تن کند و به کارزار جهاد اکبر برود و با مخالفت با شهوات و لذات نفساني، بيني نفس را بر زمين بمالد، و عشق خود را از ديگران پنهان کند، نه بر زبان آورد و نه در رفتارش نشان دهد، و با شکيبايي در انتظار رهايي دل، روزگار به سر کند و با توبه به درگاه الهي، دل به خدا سپارد. در همين راستا پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ فرمود:(( بهترين هاي امت من کساني هستند که چون خداوند به برخي از بلاءها دچارشان کند، پاکدامني ورزند، گفتند: کدام بلا؟ فرمود: عشق)).[7] در اين کلام نوراني، عشق، بليه اي است که اگر با پاکدامني همراه گردد، عاشق را جزء بهترين هاي مسلمانان گرداند.

و همين عشق است که در حديث مورد پرسش، آمده. اگر چه عشق زميني است، ولي ناخواسته است و آزموني است از سوي خدا و مراد از پاکدامني آن است که، چشم خود را از نگاه به معشوق، باز دارد، و در آنجا که معشوق حضور دارد، نرود از انديشيدن درباره معشوق، خودداري کند و با خواسته هاي نفس  مخالفت کند. اگر چنين پاکدامني را با عشق همراه کند، و با اين حال بميرد، او حکم شهيد را دارد. زيرا در کارزار جهاد اکبر کشته شده است و چنين شهيدي، شهيد اکبر خواهد بود.

نتيجه: عشق مذموم، عشقي است که سر چشمه آن، خواسته هاي شهواني مي باشد، که در بيشتر موارد با يک نگاه مسموم شيطاني وووآغاز مي گردد. و کسي که دچار شود، بسان ديوانگان رفتار کند. راه پيش گيري آن است که چشمان خود را از هرزه گردي باز دارد و اگر ناخواسته مبتلاي بدان شد، جهاد اکبر و پاکدامني را پيشه خود گرداند و دل و جان به خدا بسپارد. و يادآوري اين نکته ضروري است که اين گونه روايات نمي گويد انسان عاشق همسرش نشود بلکه مراد عشق هاي هوسبازانه است.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ دوستي در قرآن و حديث، محمدي ري شهري، ترجمه سيد حسن اسلامي.

 

[1]. غررالحکم، 5314.

[2]. شيخ صدوق، علل الشرايع، نجف اشرف، المطبعة الحيدرية، 1386ق، ج1، ص139، ح1.

[3]. ابن ابي الحديد، شرح نهج البلاغه، تحقيق محمد ابوالفضل ابراهيم، قم، داراحياء الکتب العربية، منشورات مکتبة آيت الله العظمي المرعشي النجفي، ج20، ص260، ح46.

[4]. يوسف / 30 و 31.

[5]. القمي، علي بن ابراهيم، تفسير قمي، مصحح سيد طيب الجزائري، قم، موسسه دارالکتاب، چاپ سوم، 1404ق، ج1، ص357.

[6]. محمد عبده، نهج البلاغه، بيروت، دارالمعرفة، ج1، ص211.

[7]. المتقي الهندي، کنزالعمال، تحقيق الشيخ بکري حياني، الشيخ صفوة السقا، بيروت، موسسه الرسالة، ج3، ص373، ح7001.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
12 امرداد 01
بازدید
۲۸۰
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.