در حديثي آمده است:، خداوند شش گروه را به خاطر داشتن شش خوي بد، کيفر کند، متن حديث و توضيح آن را بيان کنيد؟
در حديثي آمده است:، خداوند شش گروه را به خاطر داشتن شش خوي بد، کيفر کند، متن حديث و توضيح آن را بيان کنيد؟
پرسش
پاسخ
شناخت خوي خوب و بد، گام مهمي در راه خودسازي است، تا خوب و بد شناخته نشوند، خودسازي به انجام نمي رسد.
امير مؤمنان ـ عليه السلام ـ است آن حضرت گويد:(( إن الله يعذّب السّتّة بالسّتّة، العرب بالعصبيّة والدّهاقن بالکبر و الأمراء بالجور و الفقهاء بالحسد و التّجّار بالخيانة و أهل الرّساتيق بالجهل ؛[1]
خداوند شش گروه را به داشتن شش خوي بد، کيفر کند؛ تازيان وعرب ها را به داشتن خوي عصبيّت (نژاد پرستي)، ودهقانان وکد خدایان رابه داشتن خوي تکبّر، اميران و فرماندهان را به خوي ستمگري، فقيهان و دانشمندان را به خوي حسد، بازرگانان را به خوي خيانت، روستائيان را به ناداني)). پيش از توضيح مفاهيم حديث به دو نکته بنيادي بايد توجه داشت، اول: خوي هاي زشت، براي همه اصناف مردم زشت است. ليکن از آن رو که اين شش گروه زمينه فراهم تري براي آلودگي به اين شش خوي دارند، آنان تهديد به کيفر شده اند.
دوم: اين سخن هشدار گونه اي بر اين شش گروه است تا بيش از ديگران مراقب خود باشند. نه آن که آنها ذاتاً داراي چنين اخلاقي هستند. با عنايت به اين دو نکته، به توضيح مفاهيم حديث مي پردازيم.
1. عصبيّت و تعصّب همان پشتيباني کردن ستمگرانه از خويشان و هم ولايتي ها است، که امروزه با مفهوم «نژاد پرستي» از آن ياد مي شود.
کسي از امام سجاد ـ عليه السلام ـ از معناي عصبيّت پرسيد، امام در پاسخ او گفت: ((آن گونه از عصبيّت گناه به شمار مي آيد، که آدمي بدان قوم و تيره خود را از خوبان ديگران، برتر داند. (وگرنه) دوست داشتن قوم خود، عصبيّت نيست، بلکه ياري رساند بر ستم آنان، عصبيّت است.))[2]
نژاد پرستي برجسته ترين ويژگي عرب جاهلي بوده است، تازيان بيش از تيره هاي ديگر زمينه نژاد پرستي دارند از همين رو آنان تهديد به کيفر الهي شده اند.
2. «کبر» يعني براي خود امتياز ديدن و خود را به داشتن اين امتياز، برتر از ديگران دانستن، هرگاه اين باور در رفتار و گفتار آدمي خود نمايي کند. «تکبّر» نام گيرد.[3]
واژه «دهقان معرّب واژه فارسي «دهبان» است. دهبان که همان کدخدايان ملاک را گويند رياست دهاتيان را در دست دارند.
از آنجا که رياست نيازمند گنجايش روحي خاصي است از همين رو آلودگي به خوي تکبّر در آنان فراهم است و آنان بايد بيش از ديگر دهاتيان مراقب خود باشند،امام باقر ـ عليه السلام ـ درباره دارندگان اين خوي زشت فرمود: «هر کس ذره اي از کبر در دلش باشد، وارد بهشت نمي شود».[4]
3. ظلم و ستم يعني آسيب رساندن به جان، مال و آبروي ديگران. از آنجا که فرمانده هان و اميران داراي قدرت و اعمال نظر مي باشند، زمينه ستمگري در آنان بيش از ديگران فراهم است، از همين رو آنان بايد بيش از ديگران مراقب باشند تا بر کسي ستم روا ندارند.
4. حسد عبارت است از اينکه انسان آرزو کند تا برادر ديني او، نعمت خدا داديش را از دست دهد و از اين که مي بيند برادر ديني او از فلان نعمت بهره مند است، در رنج به سر مي برد و چنان که او اين نعمت را از دست بدهد، شادمان مي گردد.[5]
امام باقر ـ عليه السلام ـ فرمود: «حسد ايمان را مي خورد همچنانکه آتش، هيزم را مي خورد».[6]
چون نعمت دانش، بيش از هر نعمت ديگري جاذبه دارد، زمينه و شک در دانشمندان بيش از ديگران است.
5. بازرگانان نياز زندگي مردم را فراهم مي کنند و مردم ناچارند به هر بهايي نياز خود را فراهم کنند. روح سوداگري بازرگانان زمينه مناسبي است براي سوء استفاده از اين شرايط اجتماعي. و بايد آنان بسيار مراقب باشند تا به اعتماد همگاني، خيانت نورزند. پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ فرمود: ((بازرگانان خيانت کار، بدترين مردانند)).[7]
6. روستا نشينان در گذشته به خاطر محدوديت جغرافيايي، نمي توانستند همراه با فرهنگ و تمدن، پيش روند و از اين رو ناداني در ميان آنان رواج داشت، دسترسي نداشتن به آموزه هاي ديني و عالمان دين، مايه ترک بسياري از واجبات و انجام بسياري از محرّمات مي گرديد، از همين رو پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ به علي ـ عليه السلام ـ فرمود:(( اي علي در روستا ساکن مشو، چرا که پيران روستا نادانند و جوانانشان بدخو، زنهايشان بي حجاب و عالم در ميان آنان بسان مرداري است در ميان سگ ها)).[8]
البته بايسته است به اين نکته توجه داشته باشيم که در شرايط کنوني، نوع زندگي روستائيان باگذشته تفاوت بسيار پيدا کرده است، در اين دوران دسترسي به علم و دانش و آموزه هاي ديني به راحتي امکان پذير گشته است و بسياري از روستائيان به قلّه هاي علم و دانش گام نهاده اند و دين داري آنان در مواقعي بهتر از ديگر مؤمنان باشد.
نتيجه: خوي زشت براي هر کس زشت. اما کساني که زمينه آلودگي به برخي از خوي هاي زشت، در آنان بيش از ديگران است. بايست بيش از ديگران مراقب خود باشند.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ معراج السعادة، ملا احمد نراقي.
[1]. شيخ کليني، الکافي، انتشارات اسلاميه، ج8، ص162، ح170.
[2]. شيخ کليني، الکافي، انتشارات اسلاميه، ج2، ص308، ح7.
[3]. شجاعي، محمد ، مقالات، انتشارات سروش، ج2،ص 306.
[4]. الکافي، ج2، ص310، ح6.
[5]. شجاعي، محمد، مقالات، ج2، ص310.
[6]. الکافي، ج2، ص306، ح2.
[7]. مجلسي، محمد باقر، بحارالأنوار، ج103، ص103، ح55.
[8]. مجلسي، محمد باقر، بحارالأنوار، ج73، ص157.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 12 امرداد 01
- بازدید
- ۵۳
در حديثي آمده است:، خداوند شش گروه را به خاطر داشتن شش خوي بد، کيفر کند، متن حديث و توضيح آن را بيان کنيد؟
- نشان کردن
پرسش
در حديثي آمده است:، خداوند شش گروه را به خاطر داشتن شش خوي بد، کيفر کند، متن حديث و توضيح آن را بيان کنيد؟
پاسخ
شناخت خوي خوب و بد، گام مهمي در راه خودسازي است، تا خوب و بد شناخته نشوند، خودسازي به انجام نمي رسد.
امير مؤمنان ـ عليه السلام ـ است آن حضرت گويد:(( إن الله يعذّب السّتّة بالسّتّة، العرب بالعصبيّة والدّهاقن بالکبر و الأمراء بالجور و الفقهاء بالحسد و التّجّار بالخيانة و أهل الرّساتيق بالجهل ؛[1]
خداوند شش گروه را به داشتن شش خوي بد، کيفر کند؛ تازيان وعرب ها را به داشتن خوي عصبيّت (نژاد پرستي)، ودهقانان وکد خدایان رابه داشتن خوي تکبّر، اميران و فرماندهان را به خوي ستمگري، فقيهان و دانشمندان را به خوي حسد، بازرگانان را به خوي خيانت، روستائيان را به ناداني)). پيش از توضيح مفاهيم حديث به دو نکته بنيادي بايد توجه داشت، اول: خوي هاي زشت، براي همه اصناف مردم زشت است. ليکن از آن رو که اين شش گروه زمينه فراهم تري براي آلودگي به اين شش خوي دارند، آنان تهديد به کيفر شده اند.
دوم: اين سخن هشدار گونه اي بر اين شش گروه است تا بيش از ديگران مراقب خود باشند. نه آن که آنها ذاتاً داراي چنين اخلاقي هستند. با عنايت به اين دو نکته، به توضيح مفاهيم حديث مي پردازيم.
1. عصبيّت و تعصّب همان پشتيباني کردن ستمگرانه از خويشان و هم ولايتي ها است، که امروزه با مفهوم «نژاد پرستي» از آن ياد مي شود.
کسي از امام سجاد ـ عليه السلام ـ از معناي عصبيّت پرسيد، امام در پاسخ او گفت: ((آن گونه از عصبيّت گناه به شمار مي آيد، که آدمي بدان قوم و تيره خود را از خوبان ديگران، برتر داند. (وگرنه) دوست داشتن قوم خود، عصبيّت نيست، بلکه ياري رساند بر ستم آنان، عصبيّت است.))[2]
نژاد پرستي برجسته ترين ويژگي عرب جاهلي بوده است، تازيان بيش از تيره هاي ديگر زمينه نژاد پرستي دارند از همين رو آنان تهديد به کيفر الهي شده اند.
2. «کبر» يعني براي خود امتياز ديدن و خود را به داشتن اين امتياز، برتر از ديگران دانستن، هرگاه اين باور در رفتار و گفتار آدمي خود نمايي کند. «تکبّر» نام گيرد.[3]
واژه «دهقان معرّب واژه فارسي «دهبان» است. دهبان که همان کدخدايان ملاک را گويند رياست دهاتيان را در دست دارند.
از آنجا که رياست نيازمند گنجايش روحي خاصي است از همين رو آلودگي به خوي تکبّر در آنان فراهم است و آنان بايد بيش از ديگر دهاتيان مراقب خود باشند،امام باقر ـ عليه السلام ـ درباره دارندگان اين خوي زشت فرمود: «هر کس ذره اي از کبر در دلش باشد، وارد بهشت نمي شود».[4]
3. ظلم و ستم يعني آسيب رساندن به جان، مال و آبروي ديگران. از آنجا که فرمانده هان و اميران داراي قدرت و اعمال نظر مي باشند، زمينه ستمگري در آنان بيش از ديگران فراهم است، از همين رو آنان بايد بيش از ديگران مراقب باشند تا بر کسي ستم روا ندارند.
4. حسد عبارت است از اينکه انسان آرزو کند تا برادر ديني او، نعمت خدا داديش را از دست دهد و از اين که مي بيند برادر ديني او از فلان نعمت بهره مند است، در رنج به سر مي برد و چنان که او اين نعمت را از دست بدهد، شادمان مي گردد.[5]
امام باقر ـ عليه السلام ـ فرمود: «حسد ايمان را مي خورد همچنانکه آتش، هيزم را مي خورد».[6]
چون نعمت دانش، بيش از هر نعمت ديگري جاذبه دارد، زمينه و شک در دانشمندان بيش از ديگران است.
5. بازرگانان نياز زندگي مردم را فراهم مي کنند و مردم ناچارند به هر بهايي نياز خود را فراهم کنند. روح سوداگري بازرگانان زمينه مناسبي است براي سوء استفاده از اين شرايط اجتماعي. و بايد آنان بسيار مراقب باشند تا به اعتماد همگاني، خيانت نورزند. پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ فرمود: ((بازرگانان خيانت کار، بدترين مردانند)).[7]
6. روستا نشينان در گذشته به خاطر محدوديت جغرافيايي، نمي توانستند همراه با فرهنگ و تمدن، پيش روند و از اين رو ناداني در ميان آنان رواج داشت، دسترسي نداشتن به آموزه هاي ديني و عالمان دين، مايه ترک بسياري از واجبات و انجام بسياري از محرّمات مي گرديد، از همين رو پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ به علي ـ عليه السلام ـ فرمود:(( اي علي در روستا ساکن مشو، چرا که پيران روستا نادانند و جوانانشان بدخو، زنهايشان بي حجاب و عالم در ميان آنان بسان مرداري است در ميان سگ ها)).[8]
البته بايسته است به اين نکته توجه داشته باشيم که در شرايط کنوني، نوع زندگي روستائيان باگذشته تفاوت بسيار پيدا کرده است، در اين دوران دسترسي به علم و دانش و آموزه هاي ديني به راحتي امکان پذير گشته است و بسياري از روستائيان به قلّه هاي علم و دانش گام نهاده اند و دين داري آنان در مواقعي بهتر از ديگر مؤمنان باشد.
نتيجه: خوي زشت براي هر کس زشت. اما کساني که زمينه آلودگي به برخي از خوي هاي زشت، در آنان بيش از ديگران است. بايست بيش از ديگران مراقب خود باشند.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ معراج السعادة، ملا احمد نراقي.
[1]. شيخ کليني، الکافي، انتشارات اسلاميه، ج8، ص162، ح170.
[2]. شيخ کليني، الکافي، انتشارات اسلاميه، ج2، ص308، ح7.
[3]. شجاعي، محمد ، مقالات، انتشارات سروش، ج2،ص 306.
[4]. الکافي، ج2، ص310، ح6.
[5]. شجاعي، محمد، مقالات، ج2، ص310.
[6]. الکافي، ج2، ص306، ح2.
[7]. مجلسي، محمد باقر، بحارالأنوار، ج103، ص103، ح55.
[8]. مجلسي، محمد باقر، بحارالأنوار، ج73، ص157.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 12 امرداد 01
- بازدید
- ۵۳
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.