برخي ها سند رواياتي را که دلالت دارد بر اين که حضرت فاطمه ـ سلام الله عليها ـ ليلة القدر است، معتبر نمي داند و مي گويند سند اين روايات ضعيف است و علامه حسن زاده آملي که با استناد اين روايات در مورد شخصيت فاطمه ـ سلام الله عليها ـ مطالبي نوشته است اشتباه کرده است زيرا علاوه بر اين که سند اين روايات ضعيف است با سياق آيات هماهنگي ندارد؟
برخي ها سند رواياتي را که دلالت دارد بر اين که حضرت فاطمه ـ سلام الله عليها ـ ليلة القدر است، معتبر نمي داند و مي گويند سند اين روايات ضعيف است
پرسش
پاسخ
پاسخ اين شبهه در دو قسمت که مکمل هم ديگر هست بيان مي شود شايد مفيد واقع شود.
الف: دو روايت درمنابع روايي و تفسيري آمده است که در آن ليلة القدر به صديقه طاهره ـ سلام الله عليها ـ تأويل شده و حضرت زهرا ليلة القدر خوانده شده است.
1. يکي از اين دو، روايتي است که در تفسير روايي فرات بن ابراهيم کوفي که از علماي عصر غيبت مي باشد بطور مرسل و بدون ذکر سلسله سند آمده است و ديگران از همين منبع نقل کرده اند.
مرحوم فرات کوفي روايت را همان گونه که به او رسيده است، از امام صادق ـ عليه السلام ـ اين گونه نقل کرده است: حدثنا محمد بن القاسم بن عبيد معنعنا عن ابي عبد الله ـ عليه السلام ـ إنه قال: «انا انزلناه في ليلة القدر[1]» اليلة فاطمة و القدر الله فمن عرف فاطمة حق معرفتها فقد ادرک ليلة القدر و انما سميت فاطمة لأن الخلق فطموا عن معرفتها، فرات مي گويد محمد بن قاسم از امام صادق به صورت مرسل اين گونه روايت کرد که حضرت فرموده است: مراد از ليله فاطمه و مراد از قدر خداوند است پس هر کس فاطمه را به درستي بشناسد شب قدر را درک کرده است و فاطمه به آن جهت فاطمه ناميده شده است که خلق از کنه معرفتش بريده شده و عاجزاند. سپس در مورد اين که شب قدر بهتر از هزار ماه است مى فرمايد: «فاطمه بهتر از هزار مؤمن است، زيرا او ام المؤمنين است».[2]
اين روايت از نظر سندي همانطوري که اشاره شد مرسل بوده و از اين حيث اعتباري ندارد و لکن بايد بدانيم رواياتي که از نظر سلسله سند فاقد اعتبار مي باشد اين گونه نيست که به طور کلي از اعتبار ساقط باشد و لذا در مهم ترين مسايل، علما و کارشناسان هر علمي به آن استناد مي کنند و دليل مطلب اين نکته اساسي است که ملاک اعتبار و حجيت روايت تنها صحت سند و اعتبار رجال و کساني که در سلسله سند روايت واقع شده نمي باشد که اگر خبر و روايتي از نظر سند ضعيف باشد ديگر به کلي از اعتبار و حجيت بيفتد، بلکه تنها يکي از جهات اعتبار روايت اين است که راويان آن ثقه يا عادل باشند تا روايت مشمول ادله اي بشود که بر حجيت روايت دلالت مي نمايد.
و يکي ديگر از طرق اعتبار روايت اين است که اطمينان و وثوق به صدور آن از معصوم پيدا بشود هر چند از نظر سلسله سند ضعيف و قابل اعتماد نباشد زيرا: بدون شک همه روايات معتبره اين گونه نيست که از جهت رجال سند تام الشرايط باشد بلکه همان طوري که اشاره شد، روايات فراواني داريم که قطعي الصدور و حجت و مورد اعتماد است در عين حالي که يا اصلا سند ندارد و يا سندش ضعيف است ولي نحوه بيان کلام، قوت متن و محتواي آن دليل است که چنين کلامي به جز از معصوم امکان صدور ندارد.
نمونه اين گونه روايات که از محتوا و طرز بيان آن اهل فن مي فهمند که از معصوم صادر شده اين روايت است که مطابق آن امام علي ـ عليه السلام ـ که امير بيان است مي فرمايد «العقول ائمة الافکار و الافکار ائمة القلوب و القلوب ائمة الحواس و الحواس ائمة الاعضا؛ عقل ها پيشوايان فکرها وانديشه و انديشه ها پيشوايان دل ها و دل ها پيشوايان حواس وحواس پيشوايان اعضا مي باشد».[3]
راوي اين روايت مورد اعتبار نيست و در رجال تضعيف شده ولي محتواي آن به گونه اي است که شهادت مي دهد که نمي تواند کلام غير معصوم باشد اين گونه روايات سند نمي خواهد و قطعي الصدور از معصوم مي باشد. و از همين قبيل است بسياري از روايات ديگر.[4]
با توجه به مطلبي که بيان شد مي توان گفت يکي از رواياتي که قطعا از معصوم صادر شده هر چند از نظر سند معتبر نمي باشد روايتي است که در تفسير فرات کوفي آمده و در سوال بدان اشاره شده است که با تدبر و تأمل در مضامين اين حديث جاي هيچ شکي نمي ماند که اين مطالب و مضامين حتما از معصوم و از مصدر وحي و منبع تشريع صورت پذيرفته و القا شده و مضمون آن شاهد براين معني است که توضيح اين مطلب در بخش دوم سوال خواهد آمد.
2. روايت دوم روايتي است که در اصول کافي مرحوم کليني آن را با ذکر سلسله سند از علي بن ابراهيم ـ از اصحاب امام هادي ـ عليه السلام ـ[5] از محمدبن علي اشعري قمي ثقه[6] از ابوعلي حسن بن راشد ـ از اصحاب جواد و امام هادي ـ عليه السلام ـ[7] از يعقوب بن جعفربن ابراهيم جعفري[8] نقل کرده است راويان که در سلسله سند اين روايت واقع شده است در کتب رجالي مورد اعتماد و برخي از آنها علاوه بر اين که ثقه هستند از علماي بزرگ شيعه و از اصحاب ائمه ـ عليهم السلام ـ مي باشند نظير علي بن ابراهيم و ابوعلي حسن بن راشد مولي آل مهلب.
يعقوب بن جعفر مي گويد: ما در مزرعه عريض (بيرون شهر مدينه) کنار امام موسي بن جعفر بوديم که مرد نصراني از شام خدمت آن حضرت شرفياب شد و از حضرت سؤالاتي نمود بعد از رد و بدل شدن سئوال و جواب هايي ميان امام و آن مرد نصراني؛ در يکي از سؤالات خود مرد نصراني از تفسير بطن و تأويل آيات اول سوره دخان که مي فرمايد: «حم و الکتاب المبين انا انزلناه في ليلة مبارکة انا کنا منذرين فيها يفرق من کل امرحکيم» از امام سؤال کرد و حضرت فرمود: منظور از «حم» محمد ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ است که در کتاب هود ثبت شده است و مراد از «کتاب مبين» اميرالمومنين است و مقصود از «ليلة» فاطمه است و اما قول خداوند که: «در آن ممتاز شود هر امر محکمي» معنايش آن است که برآيد از فاطمه خير بسياري: مرد حکيم و مرد حکيم و مرد حکيم. سپس آن مردان حکيم را توصيف مى فرمايد که همان پيشوايان معصوم از نسل فاطمه ـ سلام الله عليها ـ مى باشند.[9]
بنابراين با توجه به روايت دوم مي توان گفت روايت اول هم از نظر سندي ضعيف بوده با اين روايت معتبر، مستند مي شود.
ب: همان طوري که در حديث دوم اشاره شده تأويل «ليلة القدر» به فاطمه تفسير بطني از بطون قرآن است نه تفسير ظاهري و لذا جمود بر ظاهر قرآن صحيح نيست و وجه اين که ائمه ـ عليهم السلام ـ «ليلة القدر» را به فاطمه تأويل نموده اند شايد اين باشد که فاطمه ـ سلام الله عليها ـ همان طوري که حتي قبرش مخفي است شخصيت او نيز همانند شب قدر از حيث منزلت و عظمت مجهول است و از اين جهت مردم از کنه معرفت ايشان عاجز مي باشند چنان که در ادامه حديث اول آمده است که فاطمه، فاطمه ناميده شده است براي اين که مردم از رسيدن به کنه معرفتش بريده شده.
و حقا که چنين بايد باشد زيرا مردم عادي و غير معصوم نهايت ادراک و شناختي که مي توانند از معصوم داشته باشند شناخت مفهومي است که اصطلاحا علم حصولي ناميده مي شود نظير شناخت که عوام مردم از ملکه اجتهاد دارند؛ نه شناخت حضوري و وجداني که اصل و اساس در شناخت همين نوع از معرفت مي باشد.
و بدون شک فاطمه زهرا ـ سلام الله عليها ـ به دليل آيات قرآن کريم از قبيل آيه تطهير، مباهله، مودت، و روايات متواتر، معصوم و عدل قرآن، خود قرآن ناطقي است که جز مطهّران و پاکان، از لحاظ باطن نمي تواند آن را مسّ کند و به شاخسار معرفتش دست يابند و او ليلة القدري است که از يک سو يازده قرآن ناطق (يازده امام معصوم از فرزندان حضرت زهرا ـ سلام الله عليها ـ) در آن نازل شده و از سوي ديگر صاحب قلبي است که خزينه آيات قرآن صامت و حامل کلام الله مجيد با حقايق، بطون، لطايف و ظواهر آن مي باشد. چنان که خود آن حضرت در دعاي تعقيب نماز ظهر مي فرمايد: الحمدلله الذي بنعمته بلغت ما بلغت من العلم به و العمل له و الرغبة اليه و الطاعة لامره و الحمد لله الذي لم يجعلني جاحدة لشئ من کتابه و لا متحيرا في شئ من امره، حمد و سپاس خداي را که به سبب نعمت و تفضل او به معرفت، علم و عمل به آن رسيدم به مرتبه اي که بايد مي رسيدم سپاس خداي را که مرا منکر چيزي از کتاب و معارف خود و متحير و سرگردان در چيزي از فرمان خود قرار نداد.[10]
و مى توان گفت که تأويل «ليلة مبارکه» به حضرت فاطمه ـ سلام الله عليها ـ بدين مناسبت است که خداى متعال از سويى شب را مايه آرامش دانسته «وجَعَلَ الَّيلَ سَکنـًا» (انعام، 96) و از سوى ديگر شب قدر را شبى مبارک و مايه سلامت قرار داده و سرنوشت ها را به آن پيوند داده خداوند فاطمه را که ام ابيها و ام المومنين مي باشد مايه آرامش اميرمؤمنان ـ عليه السلام ـ و محور عواطف اهل بيت ـ عليهم السلام ـ قرار داده است، و نسل مبارک او موجب تداوم نسل رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ و مايه استمرار امر ولايت و پيشوايى دين و پاسدارى از خطّه ناب توحيد گرديده است.
بنابراين چرا حضرت صدّيقه زهرا ـ سلام الله عليها ـ ليلة القدر نباشد و حال آنکه يازده کلام الله و قرآن ناطق در اين شب نازل شده است.
يعني در شب نزول قرآن کريم است که خداوند متعال مقرر فرمود که اميرمؤمنان علي ـ عليه السلام ـ و يازده فرزند معصومش جانشينان الهي رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ باشند و با توجه به اينکه يازده امام از فرزندان حضرت زهرا ـ سلام الله عليها ـ و اميرمؤمنان علي ـ عليه السلام ـ مي باشد، پس شب قدر شبي است که امامت فرزندان حضرت زهرا ـ سلام الله عليها ـ مقدر گرديد.
در نتيجه بايد گفت بطن آياتي که به معصومين و از جمله فاطمه ـ سلام الله عليها ـ تأويل شده است با ظاهر آن تطابق دارد، زيرا نزول قرآن در شب قدر، براى هدايت خلق، آگاهى آنان به شريعت و دين و پيدا کردن آرامش قلبي و رفع اضطراب ها است و اين مهم بدون وجود امام و پيشواي آگاه در هر زمان، امکان ندارد و همان گونه که ظرف نزول قرآن کريم شب قدر است، ظرف وجودى يازده امام معصوم ـ عليهم السلام ـ و آرامش خاطر امام علي ـ عليه السلام ـ فاطمه زهرا ـ سلام الله عليها ـ است.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ الاسرارالفاطميه، الشيخ محمد فاضل المسعودي، ص12، قم، موسسه زائر، 1420ق.
2ـ هزار و يک کلمه، ج4، ص501، آيت الله حسن زاده آملي، دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم، 1379ش.
3ـ تفسير برهان، سيد هاشم بحراني، ج5، ص8، تهران، بنياد بعثت، 1416ق.
4ـ تفسير کنز الدقايق، ج12، ص117، محمدبن محمدرضا مشهدي، تهران، وزارت ارشاد اسلامي، 1368ش.
[1]. قدر / 1.
[2]. فرات کوفي، ابوالقاسم، تفسير فرات کوفي، تهران، سازمان چاپ و نشر وزارت ارشاد، 1410ق، ج1، ص581.
[3]. مجلسي، محمدباقر، بحارالانوار، تهران، اسلاميه، بي تا، ج1، ص96.
[4]. درس اصول آيت الله وحيد خراساني، مورخه 10/12/1387ش.
[5]. علامه جابلقي، سيدعلي اصغر، طرائف المقال، قم، مکتبة آية الله مرعشي نجفي، ج1، ص208؛ خويي، سيد ابوالقاسم، معجم رجال، ج11، ص189.
[6]. نجاشي، رجال نجاشي، قم، جامعه مدرسين، چاپ پنجم، 1416ق، ص349.
[7]. طوسي، محمد، رجال طوسي، قم، جامعه مدرسين، 1415ق، ص375.
[8]. جواهري، محمد، المفيد من معجم رجال الحديث، قم، مکتبة المحلاتي، چاپ دوم، 1424ق، ص673.
[9]. کليني، محمد بن يعقوب، اصول کافي، (کتاب حجت)، قم، اسوه، چاپ سوم، 1375ش، ج3، ص386.
[10]. سيد بن طاووس، فلاح السائل، قم، دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم، بي تا، ص173.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 3 شهریور 01
- بازدید
- ۶۷
برخي ها سند رواياتي را که دلالت دارد بر اين که حضرت فاطمه ـ سلام الله عليها ـ ليلة القدر است، معتبر نمي داند و مي گويند سند اين روايات ضعيف است
- نشان کردن
پرسش
برخي ها سند رواياتي را که دلالت دارد بر اين که حضرت فاطمه ـ سلام الله عليها ـ ليلة القدر است، معتبر نمي داند و مي گويند سند اين روايات ضعيف است و علامه حسن زاده آملي که با استناد اين روايات در مورد شخصيت فاطمه ـ سلام الله عليها ـ مطالبي نوشته است اشتباه کرده است زيرا علاوه بر اين که سند اين روايات ضعيف است با سياق آيات هماهنگي ندارد؟
پاسخ
پاسخ اين شبهه در دو قسمت که مکمل هم ديگر هست بيان مي شود شايد مفيد واقع شود.
الف: دو روايت درمنابع روايي و تفسيري آمده است که در آن ليلة القدر به صديقه طاهره ـ سلام الله عليها ـ تأويل شده و حضرت زهرا ليلة القدر خوانده شده است.
1. يکي از اين دو، روايتي است که در تفسير روايي فرات بن ابراهيم کوفي که از علماي عصر غيبت مي باشد بطور مرسل و بدون ذکر سلسله سند آمده است و ديگران از همين منبع نقل کرده اند.
مرحوم فرات کوفي روايت را همان گونه که به او رسيده است، از امام صادق ـ عليه السلام ـ اين گونه نقل کرده است: حدثنا محمد بن القاسم بن عبيد معنعنا عن ابي عبد الله ـ عليه السلام ـ إنه قال: «انا انزلناه في ليلة القدر[1]» اليلة فاطمة و القدر الله فمن عرف فاطمة حق معرفتها فقد ادرک ليلة القدر و انما سميت فاطمة لأن الخلق فطموا عن معرفتها، فرات مي گويد محمد بن قاسم از امام صادق به صورت مرسل اين گونه روايت کرد که حضرت فرموده است: مراد از ليله فاطمه و مراد از قدر خداوند است پس هر کس فاطمه را به درستي بشناسد شب قدر را درک کرده است و فاطمه به آن جهت فاطمه ناميده شده است که خلق از کنه معرفتش بريده شده و عاجزاند. سپس در مورد اين که شب قدر بهتر از هزار ماه است مى فرمايد: «فاطمه بهتر از هزار مؤمن است، زيرا او ام المؤمنين است».[2]
اين روايت از نظر سندي همانطوري که اشاره شد مرسل بوده و از اين حيث اعتباري ندارد و لکن بايد بدانيم رواياتي که از نظر سلسله سند فاقد اعتبار مي باشد اين گونه نيست که به طور کلي از اعتبار ساقط باشد و لذا در مهم ترين مسايل، علما و کارشناسان هر علمي به آن استناد مي کنند و دليل مطلب اين نکته اساسي است که ملاک اعتبار و حجيت روايت تنها صحت سند و اعتبار رجال و کساني که در سلسله سند روايت واقع شده نمي باشد که اگر خبر و روايتي از نظر سند ضعيف باشد ديگر به کلي از اعتبار و حجيت بيفتد، بلکه تنها يکي از جهات اعتبار روايت اين است که راويان آن ثقه يا عادل باشند تا روايت مشمول ادله اي بشود که بر حجيت روايت دلالت مي نمايد.
و يکي ديگر از طرق اعتبار روايت اين است که اطمينان و وثوق به صدور آن از معصوم پيدا بشود هر چند از نظر سلسله سند ضعيف و قابل اعتماد نباشد زيرا: بدون شک همه روايات معتبره اين گونه نيست که از جهت رجال سند تام الشرايط باشد بلکه همان طوري که اشاره شد، روايات فراواني داريم که قطعي الصدور و حجت و مورد اعتماد است در عين حالي که يا اصلا سند ندارد و يا سندش ضعيف است ولي نحوه بيان کلام، قوت متن و محتواي آن دليل است که چنين کلامي به جز از معصوم امکان صدور ندارد.
نمونه اين گونه روايات که از محتوا و طرز بيان آن اهل فن مي فهمند که از معصوم صادر شده اين روايت است که مطابق آن امام علي ـ عليه السلام ـ که امير بيان است مي فرمايد «العقول ائمة الافکار و الافکار ائمة القلوب و القلوب ائمة الحواس و الحواس ائمة الاعضا؛ عقل ها پيشوايان فکرها وانديشه و انديشه ها پيشوايان دل ها و دل ها پيشوايان حواس وحواس پيشوايان اعضا مي باشد».[3]
راوي اين روايت مورد اعتبار نيست و در رجال تضعيف شده ولي محتواي آن به گونه اي است که شهادت مي دهد که نمي تواند کلام غير معصوم باشد اين گونه روايات سند نمي خواهد و قطعي الصدور از معصوم مي باشد. و از همين قبيل است بسياري از روايات ديگر.[4]
با توجه به مطلبي که بيان شد مي توان گفت يکي از رواياتي که قطعا از معصوم صادر شده هر چند از نظر سند معتبر نمي باشد روايتي است که در تفسير فرات کوفي آمده و در سوال بدان اشاره شده است که با تدبر و تأمل در مضامين اين حديث جاي هيچ شکي نمي ماند که اين مطالب و مضامين حتما از معصوم و از مصدر وحي و منبع تشريع صورت پذيرفته و القا شده و مضمون آن شاهد براين معني است که توضيح اين مطلب در بخش دوم سوال خواهد آمد.
2. روايت دوم روايتي است که در اصول کافي مرحوم کليني آن را با ذکر سلسله سند از علي بن ابراهيم ـ از اصحاب امام هادي ـ عليه السلام ـ[5] از محمدبن علي اشعري قمي ثقه[6] از ابوعلي حسن بن راشد ـ از اصحاب جواد و امام هادي ـ عليه السلام ـ[7] از يعقوب بن جعفربن ابراهيم جعفري[8] نقل کرده است راويان که در سلسله سند اين روايت واقع شده است در کتب رجالي مورد اعتماد و برخي از آنها علاوه بر اين که ثقه هستند از علماي بزرگ شيعه و از اصحاب ائمه ـ عليهم السلام ـ مي باشند نظير علي بن ابراهيم و ابوعلي حسن بن راشد مولي آل مهلب.
يعقوب بن جعفر مي گويد: ما در مزرعه عريض (بيرون شهر مدينه) کنار امام موسي بن جعفر بوديم که مرد نصراني از شام خدمت آن حضرت شرفياب شد و از حضرت سؤالاتي نمود بعد از رد و بدل شدن سئوال و جواب هايي ميان امام و آن مرد نصراني؛ در يکي از سؤالات خود مرد نصراني از تفسير بطن و تأويل آيات اول سوره دخان که مي فرمايد: «حم و الکتاب المبين انا انزلناه في ليلة مبارکة انا کنا منذرين فيها يفرق من کل امرحکيم» از امام سؤال کرد و حضرت فرمود: منظور از «حم» محمد ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ است که در کتاب هود ثبت شده است و مراد از «کتاب مبين» اميرالمومنين است و مقصود از «ليلة» فاطمه است و اما قول خداوند که: «در آن ممتاز شود هر امر محکمي» معنايش آن است که برآيد از فاطمه خير بسياري: مرد حکيم و مرد حکيم و مرد حکيم. سپس آن مردان حکيم را توصيف مى فرمايد که همان پيشوايان معصوم از نسل فاطمه ـ سلام الله عليها ـ مى باشند.[9]
بنابراين با توجه به روايت دوم مي توان گفت روايت اول هم از نظر سندي ضعيف بوده با اين روايت معتبر، مستند مي شود.
ب: همان طوري که در حديث دوم اشاره شده تأويل «ليلة القدر» به فاطمه تفسير بطني از بطون قرآن است نه تفسير ظاهري و لذا جمود بر ظاهر قرآن صحيح نيست و وجه اين که ائمه ـ عليهم السلام ـ «ليلة القدر» را به فاطمه تأويل نموده اند شايد اين باشد که فاطمه ـ سلام الله عليها ـ همان طوري که حتي قبرش مخفي است شخصيت او نيز همانند شب قدر از حيث منزلت و عظمت مجهول است و از اين جهت مردم از کنه معرفت ايشان عاجز مي باشند چنان که در ادامه حديث اول آمده است که فاطمه، فاطمه ناميده شده است براي اين که مردم از رسيدن به کنه معرفتش بريده شده.
و حقا که چنين بايد باشد زيرا مردم عادي و غير معصوم نهايت ادراک و شناختي که مي توانند از معصوم داشته باشند شناخت مفهومي است که اصطلاحا علم حصولي ناميده مي شود نظير شناخت که عوام مردم از ملکه اجتهاد دارند؛ نه شناخت حضوري و وجداني که اصل و اساس در شناخت همين نوع از معرفت مي باشد.
و بدون شک فاطمه زهرا ـ سلام الله عليها ـ به دليل آيات قرآن کريم از قبيل آيه تطهير، مباهله، مودت، و روايات متواتر، معصوم و عدل قرآن، خود قرآن ناطقي است که جز مطهّران و پاکان، از لحاظ باطن نمي تواند آن را مسّ کند و به شاخسار معرفتش دست يابند و او ليلة القدري است که از يک سو يازده قرآن ناطق (يازده امام معصوم از فرزندان حضرت زهرا ـ سلام الله عليها ـ) در آن نازل شده و از سوي ديگر صاحب قلبي است که خزينه آيات قرآن صامت و حامل کلام الله مجيد با حقايق، بطون، لطايف و ظواهر آن مي باشد. چنان که خود آن حضرت در دعاي تعقيب نماز ظهر مي فرمايد: الحمدلله الذي بنعمته بلغت ما بلغت من العلم به و العمل له و الرغبة اليه و الطاعة لامره و الحمد لله الذي لم يجعلني جاحدة لشئ من کتابه و لا متحيرا في شئ من امره، حمد و سپاس خداي را که به سبب نعمت و تفضل او به معرفت، علم و عمل به آن رسيدم به مرتبه اي که بايد مي رسيدم سپاس خداي را که مرا منکر چيزي از کتاب و معارف خود و متحير و سرگردان در چيزي از فرمان خود قرار نداد.[10]
و مى توان گفت که تأويل «ليلة مبارکه» به حضرت فاطمه ـ سلام الله عليها ـ بدين مناسبت است که خداى متعال از سويى شب را مايه آرامش دانسته «وجَعَلَ الَّيلَ سَکنـًا» (انعام، 96) و از سوى ديگر شب قدر را شبى مبارک و مايه سلامت قرار داده و سرنوشت ها را به آن پيوند داده خداوند فاطمه را که ام ابيها و ام المومنين مي باشد مايه آرامش اميرمؤمنان ـ عليه السلام ـ و محور عواطف اهل بيت ـ عليهم السلام ـ قرار داده است، و نسل مبارک او موجب تداوم نسل رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ و مايه استمرار امر ولايت و پيشوايى دين و پاسدارى از خطّه ناب توحيد گرديده است.
بنابراين چرا حضرت صدّيقه زهرا ـ سلام الله عليها ـ ليلة القدر نباشد و حال آنکه يازده کلام الله و قرآن ناطق در اين شب نازل شده است.
يعني در شب نزول قرآن کريم است که خداوند متعال مقرر فرمود که اميرمؤمنان علي ـ عليه السلام ـ و يازده فرزند معصومش جانشينان الهي رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ باشند و با توجه به اينکه يازده امام از فرزندان حضرت زهرا ـ سلام الله عليها ـ و اميرمؤمنان علي ـ عليه السلام ـ مي باشد، پس شب قدر شبي است که امامت فرزندان حضرت زهرا ـ سلام الله عليها ـ مقدر گرديد.
در نتيجه بايد گفت بطن آياتي که به معصومين و از جمله فاطمه ـ سلام الله عليها ـ تأويل شده است با ظاهر آن تطابق دارد، زيرا نزول قرآن در شب قدر، براى هدايت خلق، آگاهى آنان به شريعت و دين و پيدا کردن آرامش قلبي و رفع اضطراب ها است و اين مهم بدون وجود امام و پيشواي آگاه در هر زمان، امکان ندارد و همان گونه که ظرف نزول قرآن کريم شب قدر است، ظرف وجودى يازده امام معصوم ـ عليهم السلام ـ و آرامش خاطر امام علي ـ عليه السلام ـ فاطمه زهرا ـ سلام الله عليها ـ است.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ الاسرارالفاطميه، الشيخ محمد فاضل المسعودي، ص12، قم، موسسه زائر، 1420ق.
2ـ هزار و يک کلمه، ج4، ص501، آيت الله حسن زاده آملي، دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم، 1379ش.
3ـ تفسير برهان، سيد هاشم بحراني، ج5، ص8، تهران، بنياد بعثت، 1416ق.
4ـ تفسير کنز الدقايق، ج12، ص117، محمدبن محمدرضا مشهدي، تهران، وزارت ارشاد اسلامي، 1368ش.
[1]. قدر / 1.
[2]. فرات کوفي، ابوالقاسم، تفسير فرات کوفي، تهران، سازمان چاپ و نشر وزارت ارشاد، 1410ق، ج1، ص581.
[3]. مجلسي، محمدباقر، بحارالانوار، تهران، اسلاميه، بي تا، ج1، ص96.
[4]. درس اصول آيت الله وحيد خراساني، مورخه 10/12/1387ش.
[5]. علامه جابلقي، سيدعلي اصغر، طرائف المقال، قم، مکتبة آية الله مرعشي نجفي، ج1، ص208؛ خويي، سيد ابوالقاسم، معجم رجال، ج11، ص189.
[6]. نجاشي، رجال نجاشي، قم، جامعه مدرسين، چاپ پنجم، 1416ق، ص349.
[7]. طوسي، محمد، رجال طوسي، قم، جامعه مدرسين، 1415ق، ص375.
[8]. جواهري، محمد، المفيد من معجم رجال الحديث، قم، مکتبة المحلاتي، چاپ دوم، 1424ق، ص673.
[9]. کليني، محمد بن يعقوب، اصول کافي، (کتاب حجت)، قم، اسوه، چاپ سوم، 1375ش، ج3، ص386.
[10]. سيد بن طاووس، فلاح السائل، قم، دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم، بي تا، ص173.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 3 شهریور 01
- بازدید
- ۶۷
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.